Hürmüz Boğazı’ndaki gemi trafiğinin neredeyse durmasıBrent petrolü 93 dolar sınırına taşırken, İran, Çin ve Rusya arasındaki enerji ve ticaret rotaları yeniden çiziliyor.
Küresel petrol sevkiyatının kilit noktası Hürmüz Boğazı ’nda gerilim dinmiyor.IMF PortWatch gemi takip verilerine göre bölgedeki ticari geçişler baz döneme kıyasla yüzde 97,8 daralarak günde yalnızca iki gemiye indi. Sahadaki bu fiziki tıkanmaya karşın Brent petrol 92,94 dolar civarında dengelenmeye çalışıyor. Diplomatik kulisler ile piyasa fiyatlamaları arasında ise belirgin bir ayrışma göze çarpıyor. İran Dışişleri Bakanı Arakçi savaşı bitirmek için diplomasiye kapı araladı, ancak ABD Başkanı Trump Tahran’ın şartlarını reddederek reddederek süreci kilitledi. Hürmüz çevresinde süren tanker güvenliği riski ise deniz sigortası primlerini ve navlun giderlerini yukarı çekiyor.
Petrol fiyatlarının böylesine sert bir geçiş daralmasına rağmen üç haneli rakamlara kalıcı yerleşmemesinde tedarik zincirindeki hızlı uyum çabaları rol oynuyor. Kara boru hatları ve ABD stratejik petrol rezervleri günlük 7,07 milyon varillik bir tampon oluştursa da, Hürmüz kaynaklı günlük 13,43 milyon varillik fiziki açık tam kapanmıyor. Bu noktada takip sistemlerini devre dışı bırakarak kendi rotasında ilerleyen gemiler, açık denizde gerçekleştirilen lojistik transferler ve refakatli konvoylar, tedarik zincirinin kesintiye uğramasının önüne geçiyor. Ancak ABD’nin stratejik petrol rezervlerinin son bir yılda yüzde 32,75 eriyerek 276,36 milyon varile inmesi, olası yeni bir çatışma dalgasında Washington’ın esnekliğini daraltabilir.
Pekin’in pragmatik hamlesi: Tahran’dan Riyad’a uzanan rota
Hürmüz’deki abluka ve İran ile İsrail arasındaki doğrudan gerilim, enerji ithalatçısı Çin ile yaptırım kıskacındaki Rusya’yı farklı arayışlara yöneltiyor. Tahran ile 25 yıllık anlaşması bulunmasına rağmen İran petrolünün deniz yoluyla taşınması zorlaştıkça Pekin tedarik rotasını hızla çeşitlendiriyor. Gümrük ve sevkiyat rakamlarına göre Çin’in Orta Doğu’dan yaptığı ham petrol ithalatı ekim ayında 143,6 milyon varile ulaşarak yılın zirvesine çıkarken, Suudi Arabistan’dan yapılan alımlar neredeyse üçe katlandı. Aynı dönemde ABD’nin Çin’e doğrudan yarı iletken ihracatının aylık yüzde 8,42 daralması ve Tayvan Boğazı çevresindeki hareketlilik, Pekin’i hem enerji hem de teknoloji tedarikinde Malakka Boğazı üzerinden işleyen ikincil aktarma merkezlerine daha bağımlı hale getirebilir.
Rusya cephesinde ise tablo iki yönlü ilerliyor. Moskova üçlü zirve trafiğiyle diplomatik zeminde elini güçlendirmeye çalışırken, enerji altyapısı Ukrayna’nın insansız hava aracı saldırıları nedeniyle baskı altında kalıyor. Urals petrolü 74 dolar bandında işlem görürken, Moskova ile Tahran arasındaki savunma sanayii ortaklığı ve Uluslararası Kuzey-Güney Ulaştırma Koridoru deniz boğazlarını baypas eden kara ve demir yolu hatlarını öne çıkarıyor. İran ile Rusya’nın yeni doğal gaz boru hattı planları da bu stratejiyi destekliyor.
Hürmüz Boğazı’ndaki tıkanıklık kısa vadede boru hatları ve açık deniz aktarmalarıyla telafi edilmeye çalışılsa da enerji maliyetlerindeki kırılganlık sürüyor. Petrol fiyatlarının yıllık bazda yüzde 46’nın üzerinde seyretmesi, önümüzdeki aylarda sanayi üretiminden akaryakıt pompasına kadar geniş bir alanda yeni bir maliyet dalgasını tetikleyebilir.










