Tunç Başaran Yazıları

Tunç Başaran Kimdir?

1 Ekim 1938 tarihinde İstanbul'da doğdu. Babası marangoz Fikri Başaran, annesi yazar Pakize Başaran'dır. Kızı Zeynep Göksu'dur. Çocukluğu ve gençliği İstanbul Fatih'te geçti. Eskiden 7-8 sinemanın bulunduğu Direklerarası adı verilen Şehzadebaşı'nda küçük yaşlardan itibaren sinemalarda oynayan filmlerle haşır neşir oldu. Yazar İslam Çupi'yle Fatih Kaymakamlığı karşısındaki Hava Şehitleri Parkı'nın parmaklıklarına oturur, seyrettikleri filmleri tartışırlardı. Ona John Ford lâkabını takan da Çupi'dir. 17 yaşındayken Amerika'ya gidebilmek için evden kaçar ancak Adapazarı'nda yakalanır.

Edebiyat Fakültesi'nde okurken yönetmen Memduh Ün'le tanışan Başaran, dört yıl boyunca Ün'ün yanında asistan olarak çalışır. Bu sırada Lütfi Akad, Halit Refiğ, Atıf Yılmaz, Ertem Göreç gibi ünlü yönetmenlerin yanında da asistanlık yapar. 1964 yılında ilk filminde, "Borusunu Öttüren" adlı oyunu senaryo haline getiren Orhan Kemal'le çalışır. Ardından "Kara Memet" ve Orhan Kemal'in "Bekçi Murtaza"sını çeker. 1966'da askere gider. Sinemadan kopmaz; Adnan Menderes'in hayatını film yapmak ister ve araştırmalarını başlatır. Askerlik görevinin ardından setlere döner. 70'li yılların başında Yeşilçam'daki seks filmleri furyası ve gerçek film yapımcılarının piyasadan çekilmesi nedeniyle yönetmenliği bırakıp bir gecede evini şehir dışına taşır. Bir yıl kadar hiçbir iş yapmaz.

Reklam sektörüne geçiş yaparak reklam filmleri çekmeye başlar, bu alanda da bir numara olmayı başarır. 15 yıl sonra senaryosunu kendi yazdığı "Biri ve Diğerleri" adlı filmi yapar. Film kendisine 1987 Antalya Film Festivali'nde Jüri Özel Ödülü'nü, ardından 1988'de İstanbul Film Festivali'nde En İyi Türk Filmi Ödülü'nü kazandırır. Hemen sonrasında da 1989'da "Uçurtmayı Vurmasınlar"ı yapar. Başta 8. Uluslararası İstanbul Film Festivali'nde kazandığı "Yılın En İyi Türk Filmi" ödülü olmak üzere, yurt içi ve yurt dışında En İyi Film, En İyi Yönetmen dallarında birçok ödül alan bu film "En İyi Yabancı Film" dalında Oscar aday adayı olur. "Piano Piano Bacaksız" (1991) filmi gelir. "Uzun İnce Bir Yol" (1993), "Sen de Gitme" (1996), "Kaçıklık Diploması" (1998), "Abuzer Kadayıf" (2000) filmleri ünlü yönetmenin uluslararası camiada tanınan projeleridir. Uzun süre boyunca Adnan Menderes konulu belgesel çalışmalarını aralıklarla sürdürmüştür. 2003 yılında Altın Portakal Film Festivali'nde Yaşam Boyu Onur Ödülü'ne, 2011 yılında ise Sadri Alışık Tiyatro ve Sinema Ödülleri'nde Sinema Onur Ödülü'ne layık görülmüştür.

Tunç Başaran, 18 Aralık 2019'da İstanbul'da yumuşak doku kanseri tedavisi gördüğü Göztepe Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde 81 yaşında hayatını kaybetti. Naaşı, Karacaahmet Şakirin Camii'nde kılınan cenaze namazının ardından Balıkesir'in Bandırma ilçesinde defnedilmiştir.