Selda Bağcan Yazıları

Selda Bağcan Kimdir?

Havva Selda Bağcan, 14 Aralık 1948 yılında Muğla’nın merkez ilçesi Menteşe’de doğmuştur. Babası Selim Bey Makedonya Türkü asıllı veteriner hekim, annesi Fevziye Hanım ise Kırım Tatarı kökenli öğretmendir. Dört kardeşin en küçüğü ve tek kız çocuğudur. Babasının tayini nedeniyle küçük yaştayken Van'a yerleşmiş ve 10 yaşına kadar orada yaşamıştır. Öğrencilik yılları Ankara’da geçen Selda Bağcan, Ankara Üniversitesi Fen Fakültesi Fizik Mühendisliği bölümünden 1971 yılında mezun oldu.

Selda Bağcan, üniversite son sınıfta müzik yapmaya başladı. Erkan Özerman sayesinde o yıl yaptığı ilk iki 45’lik plak bir milyon dolayında satılınca profesyonel olarak müzik hayatına başladı. O tarihten itibaren yurt içi ve yurt dışında sayısız konserler verdi. Protest müzik tarzını benimseyen Selda Bağcan, halk türkülerini çağdaş bir üslupla yorumlamasıyla tanınıyor. Türk halk müziği ve Anadolu rock tarzlarında şarkılar yapmış, şarkılarının bir kısmında siyasi ve toplumsal eleştirilere yer vererek protest müziğin ülkesindeki temsilcilerinden biri olmuştur.

1972 yılında Dış İşleri Bakanlığının görevlendirmesiyle Bulgaristan’daki Altın Orfe (Golden Orfeus) festivalinde Türkiye’yi temsil etti. İlk defa 1973 yılında Batı Avrupa turnesini gerçekleştiren Selda Bağcan, 17 adet 45’lik plak çıkardı. 1979 ve 1980 yıllarında Cumhuriyet Halk Partisi'nin yurt dışı Demokratik kitle örgütü olan HDF (Halkçı – Devrimci Federasyonu) ile dayanışma içindeki SPD (Alman Sosyal Demokrat Parti)'nin katkılarıyla Batı Avrupa'da çeşitli festivallere katıldı.

1980 ve 1987 yılları arasında pasaport verilmeyen sanatçı, 1981 ve 1984 yılları arasında şarkılarından dolayı üç kez Metris Askeri Ceza ve Tutukevinde hapse girdi. 24 Nisan 1984'te tutuklanarak hapse atıldı. 1986 yılında Peter Gabriel'in desteklediği The Womad Foundation (World Of Music And Dance) Festivalinden davet aldığında pasaportu olmadığı için gidemedi. Fakat festival komitesi Selda Bağcan'ın bir şarkısına festival plağında yer verdi. Tüm dünya radyolarında çalınan festival plağındaki türküsünün beğenilmesiyle birçok ülkeden konser davetleri aldı.

1987 yılında Womad Vakfı'nın ısrarlarıyla pasaport alabildi. Ardından o yıl 13 Haziran Rotterdam Sanat Festivali (Poetry), 19 Haziran Womad ve Glastonbury Festivali, 20 Haziran Jubile Gardens (London), 25 Haziran Eurls Court (London), 26 Haziran Capital Radio Festivali konserlerini yaptı. 1988'de dört ay süren Batı Avrupa turnesinden sonra, 1989 ve 1990'lı yıllarda belediyelerin kültür ve sanat hizmetlerinin davetlisi olarak kent festivallerinde yüzbin kişilik seyirci kitlesine hitap etti. Bu konserlerin en büyük özelliği biletlerinin ücretsiz ve halka açık olmasıydı.

1990 yılında Hollanda'dan Rasa Organition (Interkultureel Centrum)'un davetlisi olarak Utrecht, Nijmegen, Tilburg şehirlerinde ve Yugoslavya'daki Prizren ve Priştine şehirlerinde konserler verdi. Aynı yıl dört kez İsrail'e giden şarkıcı Acco Festivalinde “Khan-el Umdan” adlı Osmanlı kalesinde ve Ehal Hatarbut konser salonunda iki ayrı konser ve iki ayrı televizyon programı yaptı. Danimarka'nın Århus şehrindeki Esintiler isimli festivale katıldı.

1992 yılında çıkan “Ziller ve İpler” albümündeki sözleri Aysel Gürel'e ait olan “Ziller ve İpler” şarkısı ile büyük başarı sağladı. Aynı yıl Aytaç Arman, Halil Ergün, Levent Ülgen, Şerif Sezer'in oynadığı “Kurşun Adres Sormaz” sinema filminin müziklerini yapmıştır. Canımı Yakanlar Baktı Dumana türküsünü Sivas Katliamı'nda yaşamını yitirenlere ithaf etmiştir.

2000 yılında Köln Arena'da AABF'nın (Avrupa Alevi Birlikleri Federasyonu) gerçekleştirdiği konserde yer aldı. Bu konser aynı anda aynı sahnede 2167 sanatçı olması nedeni ile Guinness rekorlar kitabına girdi. 2000 yılında konser vermek üzere Antakya'ya giderken trafik kazası geçirerek ağır yaralandı ve uzun süre tedavi gördü. Bedeninin birçok yerinde kırıklar oluşan Selda Bağcan, uzun süre çelik iskelet yardımıyla yürümek zorunda kaldı. 2002 yılında Kudüs festivaline katıldı.

1976 yılında seslendirdiği Anadolu folk rock tarzındaki türküleri ihtiva eden Türkülerimiz II adlı LP'si Londra merkezli bir yapım firması tarafından LP ve CD olarak tüm dünyada satışa çıktı. Selda Bağcan'ın 1976'da piyasaya sürdüğü Türküola albümünde yer alan Aşık Mahzuni Şerif'in "İnce İnce Bir Kar Yağar" türküsü, 2010 Grammy Ödülleri'ne aday gösterilen hip-hop sanatçısı Mos Def tarafından "Supermagic" adlı parçada kullanıldı. Bu türkü, Electronic Arts oyun şirketinin Skate 2 oyununda da Mos Def uyarlamasıyla yer aldı. Times dergisinin “Dünya Müziğinde Yaşayan Efsane ve Tarihi Kadın Şarkıcılar” listesinde Selda Bağcan da yer almaktadır.

2012 yılında Londra Olimpiyatları kapsamında düzenlenen Meltdown Festivali'nde sahneye çıktı. Son yıllarda İsrailli grup Boom Pam ile yaptığı ortaklıkla adından söz ettiren Selda Bağcan, 30 Mayıs 2015 tarihinde İstanbul Sarıyer'de Ekşi Fest 2015'te Boom Pam ile birlikte sahne aldı. 3 Haziran 2016'da İspanya'nın Barselona şehrinde düzenlenen Primavera Sound 2016 festivalinde sahne aldı.

1971 yılında “Adaletin Bu Mu Dünya” adlı sinema filminde Önder Somer, Süheyl Eğriboz ile oynarken Selda Bağcan'ı Jeyan Mahfi Tözüm seslendirmiştir. 1972 yılında “Afacan Harika Çocuk” adlı sinema filminde Sadri Alışık, Menderes Utku, Zeynep Aksu, Nubar Terziyan, Murat Soydan, Nedret Güvenç, Hulusi Kentmen, Aliye Rona, Feridun Çölgeçen, Mürüvvet Sim, Kayhan Yıldızoğlu ile beraber rol aldı. Selda Bağcan İstanbul’da yaşamakta olup sahibi olduğu Majör Müzik Yapım şirketinin de yöneticiliğini yapmaktadır.