Rona Yırcalı Yazıları

Rona Yırcalı Kimdir?

Ahmet Rona Yırcalı (d. 15 Kasım 1944, Balıkesir), Türk sanayicidir. İlkokula İstanbul'da Şişli Terakki Lisesi'nde başladı, ardından Balıkesir Gazi İlkokulu'nda 4 ve 5. sınıfın ilk yarısını bitirdi. Babasının milletvekili olmasıyla birlikte 1956'da Ankara'da Ayşe Abla İlkokulu'ndan mezun oldu. 1957 yılında lise eğitimine Robert Kolej'de başladı ve 1964 yılında buradan mezun oldu. 1965 yılında ABD'ye giderek Miami Üniversitesi'nde yüksek öğrenimine başladı ve 1969'da aynı üniversitede lisansüstü eğitimini tamamladı. Sınıf arkadaşları arasında bankacı İbrahim Betil, banka sahibi Hüsnü Özyeğin, Mehmet Emin Karamehmet, Osman Berkmen, Servet Hanlıoğlu, Tansu Çiller ve Ahmet Levendoğlu bulunmaktadır. Alt ve üst sınıflardan Burhan Karaçam, Özer Çiller, Engin Cezzar ve Gülriz Sururi de vardır.

1972'den itibaren tam mesai ile aile şirketlerinde çalışmaya başladı. 16 Aralık 1973 tarihinde Atalar Mağazası'nın sahibi Ata Atabek'in kızı Nur Atabek ile evlendi. 10 Ocak 1975'te ilk oğlu Sırrı ve 13 Ocak 1981'de ikinci oğlu Sinan dünyaya geldi.

Üç kuşaktır Balıkesirli olan Yırcalı ailesi, Osmanlı'nın bir sancağı olan ve bugün Soma'ya bağlı Yırca köyünden Balıkesir'e yerleşmiştir. Büyükbabası Şükrü, namı diğer Yırcalızade Şükrü, İttihatçılar arasında önemli görevler üstlenmiş, ardından Balıkesir'de Kuvayı Milliye Hareketi'nin öncüleri arasında yer almıştır. Atatürk Samsun'a yol alırken, o ve 40 arkadaşı, iş insanı Ahmet Aydın Bolak'ın babası Mehmet Vehbi Bolak'ın başkanlığında Balıkesir'de "40 Bayrak Adam" diye anılan bir eylem grubu kurmuştur. Yunan'a karşı kurulan Redd-i İlhak Cemiyeti'nin en büyük toplantılarından biri yine Balıkesir'de bu kişilerin öncülüğünde yapılmıştır. Anne tarafından dedesi Muharrem Hasbi Koray, Balıkesir'in ilk un sanayicisi ve İsveç'in Buhler makinelerini Türkiye'ye ilk getiren kişi olup daha sonra kurulacak Demokrat Parti'nin kurucularındandır. 1945'te DP'nin kuruluşunda amcası İbrahim Sıtkı Yırcalı da yer almıştır. Babası Sırrı Yırcalı, 1954 seçimlerinde DP'den Meclis'e girmiştir. Amcası İbrahim Sıtkı Yırcalı ile babası Sırrı Yırcalı, 27 Mayıs Darbesi ile önce Yassıada'ya, ardından Kayseri cezaevine gönderilmiştir. 1960 Darbesi sırasında şirketleri yedd-i eminlerin teftişinden geçmiş, paralarına el konulmuş ve annesi Müşerref Hanım'ın bu hesaplardan ayda ancak iki bin lira çekmesine izin verilmiştir.

İbrahim Sıtkı Yırcalı, Balıkesir'den Sorbonne Üniversitesi'ne hukuk doktorası yapmak için giden ilk kişilerdendir. Dede Yırcalızade Şükrü, 1930'a kadar ticaretle uğraşmış ancak 1929 Büyük Buhranı'nda işleri bozulmuştur. Bu nedenle Sıtkı ve Melahat'tan sonra üçüncü çocuğu olan Rona'nın babası Sırrı Bey'i yurt dışına eğitime gönderememiş, yurt içinde okutmuştur. Sırrı Yırcalı, okuldan sonra kayınpederi ile birlikte un işine devam etmiş, ardından 1951'de madencilik işine girerek bor, kömür ve demir işi yapmıştır. 1979'da Bülent Ecevit başbakan, Deniz Baykal enerji bakanı iken bu madenler devletleştirilince Yırcalı ailesi bu alandaki faaliyetlerini azaltmıştır. Sırrı Yırcalı, bor madenini bulan kişilerden biridir. Bugün Mortaş adıyla bir şirket çatısı altında toplanan yem, gıda, tekstil ve rüzgar enerjisi üreten birçok şirketin temelleri o dönemde atılmıştır. Yırcalızadeler, Best Balıkesir Elektro Mekanik Sanayi, Balyem, Yersa Sentetik Dokuma, Yırcalı Un ile İstanbul'daki The Marmara Oteli'nin işletmecisi İstanbul Otelcilik'te de hissedardır.

Sırrı ve Müşerref (Koray) Yırcalı'nın iki çocuğundan büyüğü olan (diğeri 1950 doğumlu Demet Egeli) Rona Yırcalı, küçüklüğünden itibaren aile şirketlerinde iş hayatına atılmıştır. Amcası İbrahim Sıtkı Yırcalı, 27 Mayıs davaları sonuçlanıp af ile serbest kaldıktan sonra AP'den senatör olmuş, 12 Eylül Darbesi'nde ise Meclis'te bulunmuştur.

Halen Balıkesir Sanayi Odası üyeliği, Dünya Sanayi Odaları Federasyonu Başkanlığı, Milletlerarası Ticaret Odası Yönetim Kurulu Üyeliği, Milletlerarası Ticaret Odası Türk Millî Komite Başkanlığı, Türk Eğitim Vakfı Yönetim Kurulu Başkanlığı ve TEV Mütevelli Heyeti Üyeliği, Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu İcra Kurulu Başkanlığı ve DEİK Yönetim Kurulu Üyeliği, Türkiye İktisadi Kalkınma Vakfı Yönetim Kurulu Üyeliği, Türkiye Erozyonla Mücadele ve Ağaçlandırma Vakfı (TEMA) Denetçiliği, Türkiye Sanayici İşadamları Derneği Yüksek İstişare Kurulu Başkanlığı, Ege Sanayici İşadamları Derneği Yüksek İstişare Kurulu Üyeliği, Türk-Amerikan İş Konseyi Üyeliği ve Türkiye Odalar Birliği Sanayi Konseyi Üyeliği görevlerini yürütmektedir. Geçmişte Türkiye Odalar Birliği Yönetim Kurulu Başkanlığı, Milletlerarası Ticaret Odası Finans Komite Üyeliği ve Yapı Kredi Bankası Yönetim Kurulu Başkanlığı görevlerinde bulunmuştur.