Orhan Pamuk Yazıları

Orhan Pamuk Kimdir?

Ferit Orhan Pamuk (d. 7 Haziran 1952, İstanbul), Türk romancı. 2006 yılında Nobel Edebiyat Ödülü'ne layık görülen ilk Türk olmuş ve 54 yaşında bu ödülü kazanan en genç edebiyatçılardan biri olmuştur. Kitapları altmış üç dile tercüme edilmiş, yüzden fazla ülkede yayımlanmış ve 13 milyon baskı yapmıştır. Baba tarafından Çerkes kökenli olan Pamuk, varlıklı, Batı yönelimli ve seküler bir ailede, İstanbul'un Nişantaşı semtinde büyümüştür. Robert Kolej'den mezun olduktan sonra İstanbul Teknik Üniversitesi'nin mimarlık bölümüne devam etmiş, ardından İstanbul Üniversitesi Gazetecilik Enstitüsü'nü bitirmiştir. 1974 yılında romancı olmaya karar vererek tüm mesaisini okumaya ve yazmaya vermiştir. 1979 yılında ilk romanı olan "Karanlık ve Işık" ile katıldığı Milliyet Roman Yarışması'nda birincilik ödülünü Mehmet Eroğlu ile paylaşmıştır. Bu romanı 1982 yılında Cevdet Bey ve Oğulları adıyla yayımlanmış ve 1983 yılında Orhan Kemal Roman Ödülü'ne layık görülmüştür. İkinci romanı Sessiz Ev, 1984 yılında Madaralı Roman Ödülü'nü kazanmış; bu romanın Fransızca tercümesi 1991 yılında Prix de la Découverte Européenne ödülüne hak kazanmıştır. 1985 yılında yayımlanan tarihi romanı Beyaz Kale ile 1990 yılında ABD'de Independent Award for Foreign Fiction ödülünü kazanmış ve yurt dışında tanınmaya başlamıştır. 1998 yılında yayımlanan Benim Adım Kırmızı, 24 dile çevrilmiş ve 2003 yılında International IMPAC Dublin Literary Award ödülünü kazanmıştır. Ayrıca bu romanı 2002 yılında Fransız Prix du Meilleur Livre Étranger ve İtalyan Premio Grinzane Cavour ödüllerine de layık görülmüştür. 2002 yılında yayımlanan Kar kitabını, Türkiye'nin etnik ve politik meseleleri üzerine kurulu bir politik roman olarak tanımlamaktadır. Kar romanı, Amerika Birleşik Devletleri'nde 2004 yılında yılın en iyi 10 kitabından biri olarak gösterilmiştir. Romanlarının dışında, yazılarından ve söyleşilerinden seçmelerin ve bir hikâyesinin yer aldığı Öteki Renkler (1999) ve Ömer Kavur'un yönettiği Gizli Yüz adlı filmin senaryosu (1992) vardır. Bu senaryo, 1990 yılında yayımladığı Kara Kitap romanındaki bir bölümden yola çıkılarak yazılmıştır. Orhan Pamuk, Time dergisinin 8 Mayıs 2006 tarihli sayısının "Time 100: Dünyamızı Biçimlendiren Kişiler" başlıklı kapağında tanıtılan 100 kişiden biri olmuştur. 2007 yılında 60. Cannes Film Festivali'nde jüri üyeliği yapmıştır. Columbia Üniversitesi'nin beşeri bilimler bölümünde edebi yazarlık ve karşılaştırmalı edebiyat dersleri vermektedir. 2018 yılında Amerikan Felsefe Topluluğu'na asil üye seçilmiştir. 2010 yılında Orhan Pamuk ve José Saramago'nun girişimleriyle İstanbul'da Avrupa Yazarlar Parlamentosu düzenlenmiştir. 1982'de Aylin Türegün ile evlenmiş, 1991'de kızı Rüya doğmuş ve 2002'de boşanmıştır. 6 Nisan 2022'de Aslı Akyavaş ile evlenmiştir.

Romancılığı postmodern roman kategorisinde değerlendirilmektedir. Eleştirmen Yıldız Ecevit, Orhan Pamuk'u Okumak adlı kitabında onun avangard romancılığını değerlendirmektedir. Edebiyat tarihçisi Jale Parla da Don Kişot'tan Günümüze Roman adlı yapıtında, Benim Adım Kırmızı'dan hareketle Orhan Pamuk'un eserlerini karşılaştırmalı edebiyat bağlamında irdelemiştir. Parla'ya göre Pamuk, Türk romanının önemli dönemeçlerinin sahibi olan bir yazardır ve Doğu-Batı sorunsalıyla estetik düzeyde hesaplaşmaya yönelen Ahmet Hamdi Tanpınar ve Oğuz Atay gibi önemli yazarlardan biridir. Pamuk, bu sorunsalı kültürel ve felsefi içerimleriyle edebiyatına taşımış, özellikle Kara Kitap'ta bu tema bağlamında çok katmanlı bir edebi metin örneği sergilemiştir. 2016 yılında okurlarıyla bir araya gelen Orhan Pamuk, niçin yazdığı sorusuna: "Benim yazdığım gibi kitaplar yazılsın da okuyayım diye yazıyorum. Bir türlü mutlu olamadığım için yazıyorum, demek ki mutlu olmak için yazıyorum." diye cevap vermiştir. Bir söyleyişisinde ise kendi romancılığı için: "Ben edebi ilhama inanıyorum. Bir akşam uyurum, bir sabah kalkarım ki bir roman gelmiş, yukarıdan bana yollanmış. Hop, üç günde yazı yazıp verebilirim" ifadelerini kullanmıştır.

Orhan Pamuk, Das Magazin adlı haftalık İsviçre dergisine verdiği bir röportajda, "Bu topraklarda 30 bin Kürt ve 1 milyon Ermeni öldürüldü. Benden başka kimse bundan bahsetmeye cesaret edemedi" açıklamasında bulununca hakkında TCK'nın 301. maddesinden dava açılmıştır. 16 Aralık 2005'te ilk duruşması yapılan dava, Adalet Bakanlığı'ndan beklenen yazı gelmediği için 7 Şubat 2006 tarihine ertelenmiştir. Şişli Asliye Ceza Mahkemesi, bu tür davalar için Adalet Bakanlığı'nın yazılı izninin gerektiğini belirterek bakanlığa yazı yazılmasına karar vermiştir. Duruşmanın ertelenmesi kararına AB yetkililerinden tepkiler gelmiş, dava günü Şişli Adliyesi önündeki protesto gösterileri basında geniş yer bulmuştur. Dava, 22 Ocak 2006 tarihinde düşmüştür. Pamuk, 2011 yılında kendisinden davacı olan kişilerin haysiyetini aşağıladığı gerekçesiyle toplam 6.000 lira tazminat cezası almıştır.

Yayımlanmış eserleri arasında Cevdet Bey ve Oğulları, Sessiz Ev, Beyaz Kale, Kara Kitap, Gizli Yüz, Yeni Hayat, Benim Adım Kırmızı, Öteki Renkler, Kar, İstanbul: Hatıralar ve Şehir, Babamın Bavulu, Masumiyet Müzesi, Manzaradan Parçalar, Saf ve Düşünceli Romancı, Şeylerin Masumiyeti, Ben Bir Ağacım, Kafamda Bir Tuhaflık, Kırmızı Saçlı Kadın, Hatıraların Masumiyeti, Balkon, Turuncu, Veba Geceleri, Uzak Dağlar ve Hatıralar ile Kelimeler ve Resimler: Seçme Hatıralar, Yazılar ve Bir Hikâye bulunmaktadır.