Nuri Bilge Ceylan Yazıları

Nuri Bilge Ceylan Kimdir?

Nuri Bilge Ceylan (d. 26 Ocak 1959, İstanbul), Türk film yönetmeni, senarist ve fotoğraf sanatçısıdır. Annesi Fatma Ceylan (1925-2023), babası ziraat mühendisi Mehmet Emin Ceylan'dır. Çocukluk yıllarının büyük bölümü babasının memleketi olan Çanakkale'nin Yenice ilçesinde geçti. İlköğrenimini Yenice'de tamamladı, ortaokul ve liseyi İstanbul'da tamamladı. Yükseköğrenimine 1976 yılında İstanbul Teknik Üniversitesi Kimya Mühendisliği bölümünde başladı, 1978 yılında Boğaziçi Üniversitesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği bölümüne geçti ve buradan mezun oldu. Boğaziçi Üniversitesi'ndeki eğitimi sırasında üniversitenin fotoğrafçılık (BÜFOK), dağcılık ve mağaracılık kulüplerine katılarak doğa etkinlikleri ile ilgilendi. 1980'lerde kimi portföyleri Gergedan gibi dönemin nitelikli kültür ve sanat dergilerinde yayınlanan Ceylan, 1985 yılında mezun olduktan sonra Londra ve Katmandu'ya seyahat etti. Türkiye'ye döndükten sonra Ankara'nın Mamak ilçesinde askerlik hizmetini yaptığı sırada sinemacı olmaya karar verdi. Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi'nde iki yıl sinema eğitimi gördü. 1993'te Mehmet Eryılmaz'ın kısa filminde oyunculuk yaparak teknik bilgisini geliştirdi.

Sinemaya Koza adlı kısa filmiyle adımını atan Ceylan, bu filmiyle Cannes Film Festivali'nin ilgili bölümüne katılma başarısını gösterdi. Koza, yarışmaya seçilen ilk Türk kısa filmi oldu. Ceylan 1997'de ilk uzun metrajlı filmi olan ve başta Berlin Film Festivali olmak üzere pek çok dünya festivalinde gösterilen üç bölümlü, otobiyografik ve pastoral Kasaba filmini, 1999 yılında da bir meta-film olan ve ilk iki filmdeki otobiyografik izleği sürdüren ve büyük başarı kazanan Mayıs Sıkıntısı'nı çekti. Film, Berlin Film Festivali'nin yarışmalı bölümünde gösterilmişti.

56. Cannes Film Festivali'nde yarışan ve favori filmler arasında gösterilen Nuri Bilge Ceylan'ın 2002 yapımlı dram filmi Uzak, Altın Palmiye'den sonra festivalin ikinci önemli ödülü olan 'Büyük Jüri Ödülü'nü ('Grand Prix') aldı. Filmde yalnız ve yabancılaşmış iki kuzeni oynayan filmin başrol oyuncuları Muzaffer Özdemir ve film tamamlandıktan hemen sonra bir trafik kazasında ölen Mehmet Emin Toprak da 'En İyi Erkek Oyuncu Ödülü'nü paylaşarak Türk sinema tarihinin en parlak başarılarından birine imza attılar.

Ceylan'ın dördüncü uzun metrajlı filmi olan İklimler, 2006 Cannes Film Festivali'nin yarışma bölümüne kabul edildi. Ceylan'ın o güne kadar çektiği en büyük bütçeli eser olan film, dijital görüntü teknolojisiyle kotarıldı ve görüntü yönetmenliğini Ceylan'ın kendisinin üstlenmediği ilk filmi olma özelliğini kazandı. Filmin bir diğer önemli özelliği ise, Nuri Bilge Ceylan'ın bu kez kamera önüne de geçerek, eşi Ebru Ceylan'la başrolleri paylaşmış olmasıdır.

2008 Cannes Film Festivali'nde küçük zaafların büyük yalanları doğurmasıyla parçalanan bir ailenin, gerçeklerin üzerini örterek bir arada kalma çabasını anlatan Üç Maymun filmiyle "En İyi Yönetmen Ödülü"nü aldı. Ödülü aldıktan sonra yaptığı teşekkür konuşmasında "Bu ödülü birisine adamak istiyorum: Tutkuyla sevdiğim, yalnız ve güzel ülkeme..." dedi. 2009 Cannes Film Festivali'nde jüri üyesi olarak yer aldı. 64. Cannes Film Festivali'nde Bir Zamanlar Anadolu'da filmiyle Büyük Jüri Ödülü'ne layık görüldü.

Nuri Bilge Ceylan'ın "Kış Uykusu" isimli filmi 2014 yılında 67. Cannes Film Festivali'nde büyük ödül olan Altın Palmiye'ye layık görüldü. Böylece Yılmaz Güney'in Yol filminin ardından ikinci kez bir Türk filmi bu ödülü kazanmış oldu. 2018 yapımı Ahlat Ağacı, yönetmenin en çok izlenen ikinci filmi oldu ve 91. Akademi Ödülleri'nde En İyi Uluslararası Film Akademi Ödülü'ne aday gösterildi. Ceylan'ın Kuru Otlar Üstüne isimli filminin prömiyeri 2023 Cannes Film Festivali'nde ana yarışma bölümünde yapıldı ve Merve Dizdar bu filmle En İyi Kadın Oyuncu Ödülü'nü kazandı.

Filmografi
1995 Koza
1998 Kasaba
2000 Mayıs Sıkıntısı
2002 Uzak
2006 İklimler
2008 Üç Maymun
2011 Bir Zamanlar Anadolu'da
2014 Kış Uykusu
2017 Ahlat Ağacı
2023 Kuru Otlar Üstüne

Ödüller
1995 Cannes Film Festivali Uluslararası Kısa Film Yarışması (Koza)
1997 Adana Altın Koza Film Festivali, Yılmaz Güney Ödülü (Kasaba)
1998 17. Uluslararası İstanbul Film Festivali, FIPRESCI Ödülü (Kasaba)
1998 Berlin Film Festivali, Caligari Ödülü (Kasaba)
1999 Köln Film Festivali, En İyi Film ve En İyi Görüntü Yönetmeni (Kasaba)
1999 21. Siyad Türk Sineması Ödülleri, En İyi Yönetmen ve En İyi Film (Mayıs Sıkıntısı)
1999 36. Antalya Altın Portakal Film Festivali, En İyi Yönetmen, Dr. Avni Tolunay Özel Ödülü ve En İyi 2. Film (Mayıs Sıkıntısı)
2003 56. Cannes Film Festivali, Büyük Jüri Ödülü (Uzak)
2008 61. Cannes Film Festivali, En İyi Yönetmen Ödülü (Üç Maymun)
2009 Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü
2011 64. Cannes Film Festivali, Büyük Jüri Ödülü (Bir Zamanlar Anadolu'da)
2011 Asia Pacific Screen Awards, En İyi Yönetmen (Bir Zamanlar Anadolu'da)
2014 67. Cannes Film Festivali, Altın Palmiye ve FIPRESCI Ödülü (Kış Uykusu)
47. Sinema Yazarları Derneği Ödülleri, En İyi Film ve En İyi Yönetmen (Kış Uykusu)