Murat Belge Yazıları

Murat Belge Kimdir?

Mehmet Murat Kadri Belge (d. 16 Mart 1943, Ankara), Türk akademisyen, yazar, çevirmen, edebiyat eleştirmeni, insan hakları savunucusu ve siyasi aktivisttir. Ankara'da, gazeteci ve siyasetçi Burhan Asaf Belge ile bankacı Zeynep Cavide Hanım'ın oğlu olarak doğdu. Yazar Yakup Kadri Karaosmanoğlu'nun yeğenidir. 1954 yılında Moda İlkokulu'ndan mezun oldu. Nişantaşı'nda İngiliz Erkek Lisesi'nde yatılı öğrenim gördü ve AFS bursu ile Amerika'da Massachusetts eyaletine değişim öğrencisi olarak gitti.

1966'da İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi'nin İngiliz Dili ve Edebiyatı bölümünden lisans, 1969 yılında ise doktora derecesi aldı. Doktorası İngilizce edebiyatın sol eleştirisi üzerinedir. Genç yaşlarda yaptığı William Faulkner ve James Joyce çevirilerinin yanı sıra 1964'ten itibaren Yeni Dergi, Papirüs gibi dergilerde çıkan eleştirel yazılarıyla tanındı. Namık Kemal, Behçet Necatigil gibi yazarlar üzerine incelemeler yaptı. 1969'da İngiltere'deki Sussex Üniversitesi'nde araştırmacı olarak bulundu.

Türkiye'ye döndükten sonra İsmet Özel ve Ataol Behramoğlu ile birlikte Halkın Dostları dergisini kurarak yayın yönetmeni oldu (1969-1971). 12 Mart döneminde düşünce mahkûmu olarak iki yıl cezaevinde kaldı. Bu dönemde Veli Küçük'ün Ziverbey Köşkü'nde kendisine işkence yaptığını söylemiştir. 1974 af yasası ile üniversiteye döndü. Berna Moran, Mina Urgan ve Akşit Göktürk ile aynı üniversite ortamında görev yaptı. 1975'te Birikim dergisini kurdu. Bu dergilerde sosyalist teori ve siyasete ilişkin yazılar yazdı. Marksist düşünürlerin eserlerini tanıtan yazıları ve günlük siyasi olaylar üzerine makaleleri bu dergide yayımlandı. 1980'de "Marksist Estetik: Christopher Caudwell Üzerine Bir İnceleme" adlı çalışmasıyla doçent oldu. 1981'de YÖK yasasının çıkmasından sonra üniversiteden ayrıldı.

1980 sonrasında deneme türünde yazılarını Milliyet, Demokrat, Cumhuriyet gazetelerinde ve Milliyet Sanat dergisinde yayımladı. 1983'te İletişim Yayınları'nı kurdu ve bu yayınevinin genel yayın yönetmenliğini üstlendi. Yeni Gündem dergisinde bir dönem Sadık Özben takma adıyla mizah yazıları yazdı. Ana Britannica Ansiklopedisi'nin editör kurulunda görev yaptı. İlerleyen yıllarda İstanbul'un tarihi bölgelerinde, Boğaziçi'nde düzenlediği kültür turlarıyla tanındı; yemek ve mutfak kültürü, gezilerine ilişkin kitaplar, bir gezi rehberi ve popüler tarih kitaplarına imzasını attı.

Helsinki Yurttaşlar Derneği Türkiye şubesinin kurulduğu 1991'den beri başkanlığını yapmaktadır. Uluslararası Helsinki Yurttaşlar Meclisi'ne eş başkanlık yaptı. 1995'ten bu yana İstanbul Bilgi Üniversitesi'nde akademik çalışmalarını sürdürmektedir. 1996'da kurulan Türkiye'nin ilk Karşılaştırmalı Edebiyat bölümünün bölüm başkanlığını yapmış ve bölümde edebiyat dersleri vermiştir. 1997'de profesör oldu. Aynı üniversitede 2003 yılından itibaren STK Eğitim ve Araştırma Birimi'nin eğitim ve sertifika programlarında sivil toplum üzerine seminerler vermektedir. Sivil Toplum Çalışmaları Merkezi'nin yönetim kurulu üyesidir.

Kurulduğu günden itibaren Radikal gazetesinde köşe yazıları yayımlandı. 24 Mayıs 2008'de bu gazeteden ayrılarak Taraf gazetesinde yazmaya başladı. Açık Radyo'da ve NTV'de yayımlanan Gerçek Orada Bir Yerde programlarına katıldı. T24'te ve Birikim dergisinde düzenli olarak yazılar yazmaktadır. 2018 yılında Oxford Üniversitesi'nde ders vermeye başladı.

İlk evliliğini çevirmen Taciser Ulaş ile yaptı. 2006 yılında sinema sanatçısı Hale Soygazi ile evlendi. Marksist estetikten militarizme, edebiyattan yemek kültürüne, Osmanlı ve İstanbul tarihine dek birçok farklı alanda kitabı ve çok sayıda makalesi yayımlandı.