Mesud Pezeşkiyan Yazıları

Mesud Pezeşkiyan Kimdir?

Mesud Pezeşkiyan (Farsça: مسعود پزشکیان; d. 29 Eylül 1954, Mahabad), Türk asıllı İranlı bir kalp cerrahı ve reformcu politikacıdır. 28 Temmuz 2024'ten beri 9. İran cumhurbaşkanı olarak görev yapmaktadır. Batı Azerbaycan'ın Mahabad şehrinde İran Türkü bir ailenin çocuğu olarak dünyaya gelen Pezeşkiyan, 1973 yılında diplomasını alarak zorunlu askerlik görevini yapmak üzere Zabol'a taşındı. Bu dönemde tıpla ilgilenmeye başladı. Hizmetini tamamladıktan sonra memleketine döndü ve tıp fakültesine girerek genel tıp alanında dereceyle mezun oldu. İran-Irak Savaşı (1980-1988) sırasında sık sık ön safları ziyaret etti, sağlık ekipleri göndermekten sorumlu oldu ve savaşçı ile doktor olarak çalıştı. Pratisyenlik kursunu 1985 yılında tamamladı ve tıp fakültesinde fizyoloji dersleri vermeye başladı. Savaştan sonra Tebriz Tıp Bilimleri Üniversitesi'nde genel cerrahi ihtisasını yaparak eğitimine devam etti. 1993 yılında İran Tıp Bilimleri Üniversitesi'nden kalp cerrahisi yan dal uzmanlığını aldı. Daha sonra kalp cerrahisi uzmanı oldu ve 1994 yılında Tebriz Tıp Bilimleri Üniversitesi'nin rektörü oldu; bu görevi beş yıl sürdürdü.

Siyasi kariyerine yerel yönetimlerde başlayan Pezeşkiyan, Piranşehr ve Nekede ilçelerinde valilik yaptı. 1997 yılında Muhammed Hatemi hükûmetinde Sağlık Bakan Yardımcısı olarak merkezi yönetime katıldı. 2001-2005 yılları arasında İran Sağlık ve Tıp Eğitimi Bakanı olarak görev yaptı. 2008-2024 döneminde Tebriz, Osku ve Azerşehr seçim bölgesini temsilen beş dönem milletvekili seçildi ve 2016'dan 2020'ye kadar İslamî Şûra Meclisi'nde Birinci Başkan Yardımcısı olarak görev üstlendi. Pezeşkiyan ayrıca Güney Azerbaycan bölgesinden seçilen Türk milletvekilleri ile beraber 2016 yılında Türk Nüfuslu Bölgeler Fraksiyonu'nun kuruluşuna katıldı ve grubun başkanlığını yürüttü. 2016'da, Türkçe'nin İran'da yasak olmasının kabul edilemez olduğunu ve anadilde eğitim almanın herkesin doğal hakkı olduğunu söyledi. 2013 İran cumhurbaşkanlığı seçimlerinde yarıştı ancak çekildi; 2021 İran cumhurbaşkanlığı seçimlerinde tekrar aday oldu ancak reddedildi. 2024 İran cumhurbaşkanlığı seçimlerinde aday olan Pezeşkiyan, 29 Haziran'da yapılan ilk turda yüzde 43 oyla ilk sırada çıktı ve ikinci tura kaldı. İkinci turda oyların yüzde 53,3'ünü alarak cumhurbaşkanı seçildi. 28 Temmuz 2024'te İran yüce lideri Ali Hamenei tarafından resmen cumhurbaşkanı olarak atandı ve 30 Temmuz'da İran parlamentosu önünde yemin etti. 69 yaşında göreve başlayarak bu makama seçilen en yaşlı kişi oldu.

Pezeşkiyan bir Kur'an öğretmeni ve Şii Müslümanlar için önemli bir metin olan Nehcü'l-Belâga'nın okuyucusudur. Aynı zamanda İran-Türkiye Dostluk Derneği'nin de üyesidir. Pezeşkiyan'ın eşi jinekologdu. 1994 yılında eşini ve çocuklarından birini trafik kazasında kaybetti. Geriye kalan iki oğlunu ve kızını tek başına büyüttü ve bir daha evlenmedi. Kızı Zahra Pezeşkiyan, Şerif Teknoloji Üniversitesi'nden kimya alanında yüksek lisans derecesine sahiptir ve Ruhani hükûmeti iktidara gelmeden önce Jam Petrokimya'da çalışıyordu. 26 Şubat 2016'da parlamentonun açık oturumunda, Tanrı'nın kendisini bir Türk olarak yarattığını ve hiç kimsenin Türklerin dili ve kültürü ile alay etme hakkına sahip olmadığını, İran'daki Türklerin ve diğer etnik grupların Anayasa'nın 15. maddesine göre okullarda kendi dillerinde yazabilmeleri, konuşabilmeleri ve öğrenebilmeleri gerektiğini söylemiştir. Pezeşkiyan, İran'da Azerbaycan takımı olan Traktör takımının taraftarıdır.