Martin Scorsese Yazıları

Martin Scorsese Kimdir?

Martin Marcantonio Luciano Scorsese (İngilizce telaffuz: /skɔːrˈsɛsi/; d. 17 Kasım 1942, New York), İtalyan asıllı Amerikalı film yapımcısı, yönetmen ve senaristtir. Akademi Ödülü, dört BAFTA Ödülü, üç Emmy Ödülü, bir Grammy Ödülü ve üç Altın Küre Ödülü dâhil birçok ödül kazanmıştır. 1997'de Amerikan Film Enstitüsü tarafından verilen AFI Yaşam Boyu Başarı Ödülü'ne layık görülmüş; ayrıca 1998'de Lincoln Center Film Derneği Onur Ödülü, 2007'de Kennedy Center Onur Ödülü, 2010'da Cecil B. DeMille Ödülü ve 2012'de BAFTA Akademi Bağlılık Ödülü ile onurlandırılmıştır. 2007'de Köstebek (The Departed) filmiyle En İyi Yönetmen dalında Oscar ödülünün sahibi olmuştur. Dört filmi, kültürel, tarihî veya estetik açıdan önemli kabul edilerek Kongre Kütüphanesi tarafından Ulusal Film Arşivi'ne alınmıştır.

Scorsese, 1960 yılında New York Üniversitesi Sinema Bölümüne girdi. 1964 yılında mezun oldu ve 1968 yılında New York Üniversitesi'nin Steinhardt Kültür, Eğitim ve İnsani Gelişim Okulu'ndan film dalında Master of Arts derecesi aldı. Yönetmenlikteki ilk filmi Kapımı Çalan Kim? (1967), Chicago Film Festivali'ne kabul edildi. 1970'ler ve 1980'lerde Scorsese'nin filmleri, İtalyan-Amerikan kökenleri ve New York'ta geçen çocukluğu tarafından büyük ölçüde şekillendirildi. Bu yapımlar, maço tavırlı erkekleri merkezine alıyor ve suç, maçoluk, nihilizm ile Katolik suçluluk ve kefaret kavramlarını işliyordu. Yavaş çekim ve donuk karelerin yoğun kullanımı, sesli anlatım, aşırı şiddetin grafik tasviri ve küfürlü dilin serbestçe kullanımı gibi kendine özgü üslubu ise ilk kez Arka Sokaklar (1973) filminde ortaya çıktı. Amerikan yeni dalga akımının önemli temsilcilerinden biridir ve Goodfellas ile Casino filmlerinde kullandığı, ortadan ya da sondan başlayarak anlatma tarzıyla bütünleşmiştir.

Scorsese, Robert De Niro'nun sorunlu bir Vietnam gazisini canlandırdığı Taksi Şoförü (1976) filmiyle Cannes Film Festivali'nde Altın Palmiye ödülünü kazandı. De Niro, Scorsese ile Arka Sokaklar (1973), New York, New York (1977), Kızgın Boğa (1980), Kahkahalar Kralı (1982), Sıkı Dostlar (1990), Korku Burnu (1991), Casino (1995), The Irishman (2019) ve Dolunay Katilleri (2023) dâhil olmak üzere on filmde daha çalıştı. Daha sonraki yıllarda Scorsese, Leonardo DiCaprio ile de birçok başarılı projeye imza attı; bunlar arasında New York Çeteleri (2002), Göklerin Hakimi (2004), Köstebek (2006), Zindan Adası (2010) ve Para Avcısı (2013) yer alır. İkili son olarak Dolunay Katilleri (2023) filminde birlikte çalıştı. Ayrıca Scorsese, Geç Saatler (1985), Paranın Rengi (1986), Günaha Son Çağrı (1988), Masumiyet Çağı (1993), Kundun (1997), Hugo (2011) ve Sükût (2016) filmlerinin de yönetmenliğini üstlendi. Geçmişte birçok filmde Robert De Niro, Joe Pesci ve Harvey Keitel ile çalışan yönetmen, ayrıca Michael Jackson'ın Bad klibini yöneterek büyük sükse yapmıştır.

Televizyon çalışmalarında Scorsese, HBO dizileri Boardwalk Empire (2010-2014) ve Vinyl (2016) ile HBO belgeseli Public Speaking (2010) ve Netflix belgesel dizisi Pretend It's a City (2021) için bölümler yönetti. Ayrıca The Last Waltz (1978), No Direction Home (2005) ve Shine a Light (2008) gibi birçok rock belgeselinin yönetmenliğini yaptı. A Personal Journey with Martin Scorsese Through American Movies (1995) ve My Voyage to Italy (1999) belgesellerinde ise film tarihini araştırdı. Filmlerin korunması ve restorasyonunun savunucusu olan Scorsese, bu amaçla 2007'de Dünya Sinema Vakfı'nı kurdu.