Kemal Derviş Yazıları

Kemal Derviş Kimdir?

Kemal Derviş (10 Ocak 1949, İstanbul - 8 Mayıs 2023, Washington, DC), Türk ekonomist, siyasetçi ve akademisyendir. Dünya Bankası birinci başkan yardımcılığı ve Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı Başkanlığı görevlerinde bulunmuş; bu görevlerde bulunan tek Türk kökenli kişi olmuştur. Babası Arnavut ve Gürcü kökenli Türk, annesi Alman'dır. Orta ve lise öğrenimini İsviçre'deki Institut Le Rosey kolejinde tamamladı. İngiltere'de Londra Ekonomi Okulundan ekonomi alanında lisans ve lisansüstü derecelerini aldıktan sonra ABD'nin Princeton Üniversitesinde iktisat alanında doktorasını yaptı.

1973-77 yılları arasında sırasıyla Hacettepe Üniversitesi, ODTÜ ve Princeton Üniversitesinde ekonomi alanında ders verdikten sonra, 1978'de Dünya Bankasına girdi. Bu kurumda 1996 yılında Orta Doğu ve Kuzey Afrika'dan sorumlu başkan yardımcılığına yükseldi ve daha sonra yoksulluğun azaltılması ve ekonomi yönetiminden sorumlu başkan yardımcısı oldu. 1973-76 yılları arasında aynı zamanda Cumhuriyet Halk Partisi Genel Başkanı olan Bülent Ecevit'in ekonomi danışmanlığını yaptı.

Kasım 2000 ve Şubat 2001'de yaşanan iki mali krizin ardından Türkiye'ye davet edildi. 22 yıldır sürdürdüğü Dünya Bankasındaki görevinden ayrılarak 13 Mart 2001 tarihinde Bülent Ecevit Hükûmeti'nde Ekonomiden Sorumlu Devlet Bakanlığı ve Hazine Müsteşarlığı görevini üstlendi. "Süper Bakan" lakabıyla anıldı. Uluslararası Para Fonu (IMF) ile müzakereleri yürüterek mali krizin asgari hasarla atlatılmasını sağladı. Türk finans sisteminin radikal bir şekilde yeniden yapılanmasını sağlayan Güçlü Ekonomi Programı'nı hazırladı. Ekonomide sabit kur rejiminden dalgalı kur sistemine geçildi. 2002 Ağustos ayında başbakan yardımcısı Devlet Bahçeli ile görüş ayrılığına düşerek görevinden istifa etti. İsmail Cem, Zeki Eker ve Hüsamettin Özkan ile birlikte Yeni Türkiye Partisi'nin kuruluş çalışmalarına katıldı. Ancak bu partiye katılmayarak Cumhuriyet Halk Partisi'nden milletvekili adayı oldu. 3 Kasım 2002 seçimlerinde CHP'den İstanbul milletvekili seçildi ve 2002-2005 yılları arasında Türkiye Büyük Millet Meclisinde yer aldı.

9 Mayıs 2005 tarihinde milletvekilliğinden istifa ederek Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) başkanlığı görevine atandı. Birleşmiş Milletlerde Genel Sekreter Kofi Annan ve özel kalem müdürü Mark Malloch Brown'dan sonra üçüncü en yetkili kişi oldu. 2009 yılında bu görevi Yeni Zelanda'nın eski başbakanı Helen Clark'a devretti. Mart 2009'da Brookings Enstitüsü'nün başkan yardımcılığı ve Küresel Ekonomi ve Kalkınma Programı Başkanlığına getirildi ve bu görevini 2017 yılına kadar sürdürdü. 2009-2012 yılları arasında Akbank'ın Uluslararası Danışma Kurulu Başkanlığını yürüttü. 2009-2015 yılları arasında Columbia Üniversitesi'nde yardımcı profesör olarak ders verdi. Sabancı Üniversitesi Uluslararası Danışma Kurulu üyeliği görevini de yürüttü.

En son Mart 2005'te Center for Global Development iş birliği ile A Better Globalism (Daha İyi Bir Küreselleşme) adlı kitabını yayınladı. 2006 yılında yayımlanan Recovery from the Crisis and Contemporary Social Democracy (Krizden Kurtulma ve Çağdaş Sosyal Demokrasi) adlı kitabın yazarıdır. Ayrıca Derviş'in Jaime De Melo ile ortaklaşa yayınladığı General Equilibrium Models for Development Policy (Kalkınma İçin Genel Denge Modelleri) adlı kitabı, 80'li yıllarda üniversitelerde okutulan yaygın bir ders kitabı oldu. Brookings Press tarafından yayımlanan Inequality in America (Amerika'da Eşitsizlik) ve Asia and Policymaking for the Global Economy (Küresel Ekonomi için Asya ve Politika Yapımı) gibi kitapların eş yazarı ve eş editörlüğünü üstlendi.

I. Abdülhamid'in karısı dışında ardından gözyaşı döktüğü tek kişi olan sadrazam Halil Hamid Paşa'nın 7. kuşaktan torunudur. 1982 yılında Neslihan Boralı ile evlendi, iki sene sonra boşandı. 1987 yılının Nisan ayında Amerikalı Catherine Derviş ile ikinci evliliğini yaptı ve Erol ile Erdal adlarında iki oğlu oldu. 2001 yılında The Banker dergisi tarafından "Dünyada Yılın Ekonomi Bakanı" seçildi. Foreign Policy dergisi tarafından 2005 yılında yayımlanan "Dünyanın En Etkili 100 Entelektüeli" listesinde 67. sırada yer aldı. Anadili Türkçe ve Almanca dışında İngilizce ve Fransızca bilen Derviş, tenis ile ilgilendi. Uzun süre parkinson hastalığı tedavisi gören Derviş, 8 Mayıs 2023 tarihinde Washington, DC'de 74 yaşında hayatını kaybetti ve vasiyeti üzerine Maryland eyaletinde defnedildi.