Türkiye'den Hürmüz Boğazı'na alternatif enerji güzergahı önerisi

ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a yönelik saldırılarıyla başlayan savaşın en önemli sonuçlarından biri, küresel enerji arzı açısından en önemli geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı'nın kapanması oldu. Türkiye, Hürmüz Boğazı'ndan geçen Irak petrolü ve Katar doğalgazının boru hatları ile dünya pazarlarına taşınması projesini yeniden gündeme taşıdı.Türkmenistan doğalgazını Avrupa'ya iletmek için çalışmalar yürüten Türkiye, bu projelerin gerçekleşmesi sonucu, bölgeyi Doğu ve Güney Avrupa'ya bağlayan en önemli enerji bağlantısı olmayı hedefliyor. ERDOĞAN’DAN ‘KALKINMA YOLU’ ÖNERİSİ Ortadoğu’daki enerji kaynaklarının taşınmasıyla ilgili açıklamalar, Antalya Diplomasi Forumu'ndan geldi. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 17 Nisan'da formun açılışında yaptığı konuşmada, Savaşın komşu coğrafyalardaki enerji kaynaklarının uluslararası piyasalara ulaştırılmasında alternatif rota arayışlarını hızlandırdığını söyledi. Erdoğan, “Türkiye olarak enerji ve bağlantısallık alanlarında Kalkınma Yolu gibi vizyon projeleriyle komşularımızla iş birliğine açık olduğumuzun bilinmesini istiyorum" dedi. BAYRAKTAR 3 YENİ ENERJİ HATTI ÖNERİSİNDE BULUNDU Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar da yaptığı açıklamada, son dönemde yaşanan jeopolitik çatışmalar ve krizlerin "yeni bir enerji mimarisine" gereksinim olduğunu ortaya çıkardığını kaydetti. Ticari olarak bakıldığında yeni hatlara ihtiyaç olduğunu belirten Bayraktar, Türkiye'nin bu süreçte üç temel önerisi olduğunu söyledi. BASRA-ADANA PETROL BORU HATTI Bayraktar'ın bölgedeki enerji arz güvenliğine ilişkin sıkıntının aşılması için gündeme getirdiği ilk proje, Kerkük-Yumurtalık Petrol Boru Hattı'nın Basra'ya uzanması. Irak, petrolünün yaklaşık yüzde 60'ını, ülkenin güneyindeki bu bölgede üretiyor.Basra Körfezi'ne açılan ve savaş öncesi günde 3,3 milyar varile kadar petrol üretilen Basra Havzası, dünyanın en zengin rezervleri arasında sayılıyor. Irak ve Türkiye arasında, 1976'dan bu yana faaliyet gösteren bir boru hattı (Kerkük-Yumurtalık) var.Bu petrol boru hattının günlük kapasitesi yaklaşık 1,5 milyon varil. Hattın Basra'ya uzaması durumunda daha fazla Irak petrolünün başta Avrupa olmak üzere dünya pazarlarına güvenli şekilde ulaştırılacağı hesaplanıyor.Türkiye ve Irak arasında yeni hatların kurulmasına ilişkin ilk temaslar, 2021 ve 2022'de yapıldı. Irak, Basra kıyısındaki El Faw Limanı'ndan Türkiye'ye doğrudan demir yolu hattı, gaz ve petrol boru hattı ile fiber hatların olacağı bir altyapı kurulması önerisinde bulunmuştu. KATAR-TÜRKİYE DOĞALGAZ BORU HATTI PROJESİ Bakan Alparslan Bayraktar gündeme ikinci önemli önerisi, Katar'dan Türkiye'ye doğalgaz boru hattı inşa edilmesi. Bayraktar, “Kesinlikle gerekli bir proje. Bu boru hattı Suudi Arabistan, Ürdün ve Suriye üzerinden Türkiye'ye ulaşacak. Teknik olarak ve ticari olarak yapılabilir bir proje. Bu teklifler, dünyadaki şu anda yaşadığımız enerji krizini azaltacak önemli projelerdir” diye konuştu.Katar, dünyada doğalgaz rezervlerinin yüzde 10'undan fazlasına sahip ve dünyanın ikinci en büyük sıvılaştırılmış gaz (LNG) ihracatçısı. Avrupa ve Asya'da birçok ülkeye satış yapan Katar'ın Hürmüz Boğazı'nın kapanması durumunda alternatif ulaştırma yolunun olmaması en büyük handikabı.Türkiye ile Katar, son dönemde ilişkilerini gelişmiş stratejik düzeye çıkardı. Türkiye; Suudi Arabistan, Pakistan ve Mısır ile dörtlü bir kapsamlı iş birliği platformu da kurdu. Bu gelişme, böyle bir projenin gerçekleşmesi açısından siyasi ortamın uygun olduğunu gösteriyor. TÜRKMENİSTAN DOĞALGAZI TÜRKİYE ÜZERİNDEN AVRUPA'YA TAŞINABİLİR Bayraktar'ın gündeme getirdiği üçüncü öneri ise, Türkmenistan doğalgazının Hazar Denizi ve Azerbaycan üzerinden Türkiye'ye ve oradan da Avrupa'ya ulaştırılması. Türkiye'nin çok uzun yıllardır üzerinde çalıştığı proje, Hazar Denizi'nin statüsü ve bölge ülkeleri arasındaki görüş ayrılıklarından dolayı son aşamaya getirilemedi. Türkiye ve Türkmenistan arasında enerji iş birliğine ilişkin anlaşma 1998'te imzalandı. Ancak doğalgaz satışına ilişkin ilk mutabakat 2025'te yapıldı.Türkmenistan, yaklaşık 50 trilyon metreküp doğalgaz rezervi ile dünyanın dördüncü en büyük kaynağına sahip. Türkmenistan doğalgazının büyük çoğunluğunu Çin ithal ediyor.Türkiye halen Trans Anadolu Doğalgaz Boru Hattı (TANAP) aracılığıyla Azerbaycan'ın Şahdeniz sahasından gelen yıllık 10 milyar metreküp doğalgazı Avrupa pazarlarına ulaştırıyor. Türkiye de aynı hattan yılda 6 milyar metreküp doğalgaz alıyor. İRAN SAVAŞI KÜRESEL PETROL TEDARİKİNİ ZORA SOKTU İran'ın Hürmüz Boğazı'nı kapaması ve ABD'nin de tüm İran limanlarına abluka uygulaması, dünyada ham petrolün varil fiyatının 120 dolara kadar çıkmasına neden oldu ve küresel enerji tedarikinde ciddi sorunlara yol açtı.Rusya'nın 22 Şubat 2022'de Ukrayna'yı işgal girişimiyle başlayan savaş da Rus enerji şirketlerine yaptırım uygulanmasına neden olmuş ve özellikle Avrupa devletlerinin alternatif kaynaklardan da enerji tedarik etmeine neden olmuştu.