Bilim Tarihinde Çığır Açacak Teori Kanıtlandı

Bilim dünyasının merakla beklediği açıklama yapıldı: Einstein'ın 100 yıl önce ortaya attığı, uzayı ve zamanı büken yerçekimsel dalgaların varlığı kanıtlandı. Son 50 yılın en büyük keşiflerinden biri olarak nitelenen bu olay, bir bilim adamının deyişiyle "kainata yeni bir pencere açıyor." İNSANOĞLUNUN UZAYA BAKIŞI DEĞİŞECEK ABD'deki California Teknoloji Enstitüsü, Massachusetts Teknoloji Enstitüsü (MIT) ve LIGO Bilimsel İşbirliği Kurumu'na bağlı bilimadamları, bugün Massachusetts eyaletindeki Washington kentinde bir basın toplantısı düzenledi. İşte 6 soruda insanoğlunun uzaya bakışını değiştirecek bu büyük keşif: 1) Albert Einstein'ın teorisi neydi? Neden önemli? Einstein'ın çığır açan genel görelilik teorisine göre yerçekimi, maddenin varlığı nedeniyle uzay ve zamanın bükülmesi anlamına geliyor. Einstein 1916'da bu teorinin bir uzantısı olarak, yerçekimsel dalgaların varlığını savunmuştu. Ancak bugüne kadar bu dalgaların varlığına dair doğrudan bir kanıt bulunamamıştı. 2) ABD'deki bilim adamları neyi araştırdı? ABD hükümetinin bağımsız bir kurumu olan Ulusal Bilim Vakfı, LIGO projesini başlattı. ABD'nin Louisiana ve Washington eyaletlerine iki dev lazer detektörü kuruldu. Bilimadamları bu aygıtlarla Dünya'ya 1.3 milyar ışık yılı uzaklıktaki iki kara deliği mercek altına aldı. 3) Gözlemler sonucunda ne bulundu? Son derece yoğun nesneler olan, Güneş'in yaklaşık 30 katı büyüklüğündeki bu karadelikler, birbiri etrafında dönüp çarpışmıştı. Bu çarpışmanın bir sonucu olan yerçekimsel dalgalar, ABD'deki detektörler tarafından ilk kez 14 Eylül'de saptandı. Son aylarda süren ek çalışmaların ardından bugün bu keşif ilk kez dünyaya duyuruldu. 4) Bu dalgalar neden 100 yıl önce tespit edilemedi? Yerçekimsel dalgaları tespit etmek için bir protondan 10 bin kat küçük bir hassasiyete sahip 4 kilometrelik lazer ışınları gerekliydi. LIGO projesiyle bu aygıta ilk kez sahip olundu. Bu dalgalar geçmişteki teleskoplarla "görülemezdi." 5) Yerçekimsel dalga nasıl bir şey? Yerçekimi, ışık gibi dalgalar halinde ilerliyor, ama ışığın aksine radyasyon yaymak yerine, uzayın kendisinde dalgalanmalar yaratıyor. LIGO lazer detektörleri, ışık hızında ilerleyen bu dalgaların ses sinyaline dönüştürülüp kaydedilmesine imkan sağladı. Reuters'a konuşan MIT bilimadamı Matthew Evans, "Karadelik'ten yayılan ve Dünya'ya gelen sinyalleri hoparlöre bağladık. "Vuup" sesini duyduk" diyor. 6) Peki bu keşif ne işimize yarayacak? Belki yarın televizyon veya cep telefonu gibi hayatımızı kolaylaştıracak bir icada dönüşmese de bu keşif bilimde tam bir çığır. Çünkü kainatla ilgili tüm bilgilerimiz, radyo dalgaları, ışık, X ışınları, gamma ışınları ve kızılötesi ışınlar gibi elektromanyetik dalgalardan oluşuyor. Bu dalgaların hepsi evrende ilerlerken kesintiye uğrayabildiğinden, "uzayın hikayesini" bugüne kadar hep parça parça, eksik halde öğrenebiliyorduk. KAİNATIN TÜM HİKAYESİNİ ÖĞRENECEĞİZ Yerçekimsel dalgaların saptanması sayesinde artık astronominin elinde yeni ve çok önemli bir araç var. Bu sayede "kainatın hikayesinin" yakında bir bütün olarak öğrenebiliriz. Kainatın ilk dönemine ait hiç bilmediğimiz verilere ulaşabilir, esrarını koruyan karadelikleri ve nötron yıldızlarını daha iyi anlayabiliriz. Penn Üniversitesi'nden Abhay Ashtekar'a göre "Bu gerçekten, gerçekten heyecan verici bir olay. Kainata yeni bir pencere açılıyor".