Nijer'de darbe hükümeti, Fransa ile askeri iş birliğini sona erdirip Wagner ile anlaştı! Ülkeye askeri müdahale tehdidi devam ediyor

26 Temmuz'da askeri cuntanın yönetime el koyduğu Nijer'deki gelişmeler hem Afrika kıtasını hem de dolaylı olarak dünyayı etkilemeye devam ediyor. Bölgede Batılı devletlerin son müttefiki konumunda olan ve dünyanın en büyük uranyum üreticisi olduğu bilinen Nijer'deki darbenin ardından yeni yönetim, Fransa ile askeri iş birliğini sona erdirdi. Bu gelişme sonrası Wagner ile bir sözleşme imzalandı ve Rus paralı askerler ülkeye giriş yaptı. Batı Afrika Devletleri Ekonomik Topluluğu, Cumhurbaşkanı Bazum'un serbest bırakılmasını talep etmiş aksi durumunda 1 hafta içinde askeri müdahalede bulunacaklarını açıklamıştı. Darbe yapan cuntacılar ise bu sözlere meydan okuyarak "Nijer'e askeri müdahalede bulunursanız dostlarımız Gine, Mali, Burkina Faso hariç üye ülkelerden birine ani bir saldırı düzenleriz." açıklamasını yaptı. Ülkenin komşusu olan Nijerya'nın Devlet Başkanı Bola Ahmed Tinubu, ülkesindeki senatoya mektup yazarak darbenin yaşandığı Nijer'e askeri müdahale için destek istedi. Tinubu, yüzde 70'ini karşıladıkları Nijer'in elektriğinin kesilmesi konusunda da senatonun desteğini istedi. Öte yandan dünyanın en fakir ülkelerinden biri olan Nijer, Batı ülkelerinin mali yardımı kesmesinin yanında ekonomik yaptırım kıskacına da girdi. DARBE 26 TEMMUZ'DA GERÇEKLEŞTİ Nijer'de Cumhurbaşkanı Muhammed Bazum, 26 Temmuz'da Cumhurbaşkanlığı Muhafız Alayı unsurlarınca alıkonulmuş ve o akşam asker yönetime el koyduğunu duyurdu. Cumhurbaşkanlığı Muhafız Alayı Komutanı General Abdurrahmane (Ömer) Tchiani, 28 Temmuz'da Vatanı Koruma Ulusal Konseyi (CNSP) isimli cuntanın liderliğini üstlenerek geçiş hükümetinin başına geçti. SINIRLAR KAPATILDI, TÜM KURUMLAR LAĞVEDİLDİ Grubun devlet televizyonunda yaptığı açıklamada ülkenin anayasasının askıya alındığı, tüm kurumların lağvedildiği, ülke sınırlarının kapatıldığı bildirildi. Televizyonda darbe bildirisini okuyan bir komutan, giderek kötüleşen güvenlik durumu ve ülkenin içinden geçtiği sosyoekonomik kriz nedeniyle darbe yapıldığını bildirildi. Bildiride, 22.00-05.00 saatlerinde sokağa çıkma yasağı uygulanacağı ve tüm sınırların kapatıldığı kaydedildi. Ordunun da darbeye katılacağı belirtildi. "ZOR ELDE EDİLEN KAZANIMLAR KORUNACAKTIR" Nijer'in demokratik şekilde seçilmiş Cumhurbaşkanı Muhammed Bazoum darbeden saatler sonra Twitter'dan yaptığı açıklamada "Zor elde edilen kazanımlar korunacaktır. Demokrasiyi ve özgürlüğü seven tüm Nijerliler de bunu görecek" dedi. Daha sonra yapılan açıklamada ise Bazoum'un gözaltında olduğu belirtildi. NİJER BÖLGEDE EL KAİDE VE IŞİD GİBİ GRUPLARLA MÜCADELE EDİYORDU Ülkedeki kaos ortamı, bölgede güvenlik kaygıları nedeniyle endişeye yol açtı. Nijer, bölgede El Kaide ve DAEŞ gibi gruplarla mücadele eden Batı ülkelerinin en önemli müttefiklerindendi. El Kaide ve DAEŞ bağlantılı militanlar Batı Afrika'nın Sahil bölgesinde yıllardır yayılıyor. Nijer; Mali ve Burkina Faso'ya göre militanların eylemlerini daha iyi bastırdı. Ancak darbe destekçileri iktidarı yolsuzlukla ve güvenlik sorunları hakkında adım atmamakla suçluyor. Uzun süredir devam eden militanların faaliyetlerinin bitirilememesi ülkede tepkilere neden oluyor. "KAHROLSUN FRANSA, YABANCI ÜSLER DIŞARI" Darbeden günler sonra darbeye destek verenler sokaklara döküldü. İktidar partisinin binaları yağmalandı, bazı binalar ve çevresindeki arabalar ateşe verildi. Rusya bayrağı taşıyan eylemcilerden bazılarının taşıdığı dövizlerde, "Kahrolsun Fransa" ve "Yabancı üsler dışarı" yazısı görüldü. NİJER DÜNYANIN EN BÜYÜK URANYUM ÜRETİCİSİ Nijer, dünyanın en büyük uranyum tedarikçileri listesinde de 7. sırada yer alıyor. Tek başına küresel uranyum arzının yüzde 43'ünü karşılayan Kazakistan, geçen sene ürettiği 21 bin 227 metrik tonluk uranyumla dünyanın en büyük uranyum tedarikçisi olarak kabul ediliyor. Kazakistan'ı 7 bin 351 metrik tonla Kanada, 5 bin 613 metrik tonla Namibya izliyor. Dünyadaki uranyum arzının yüzde 5'ini karşılayan Nijer'de 311 bin 110 metrik tonluk uranyum rezervi bulunuyor. FRANSA 1970'TEN BU YANA NİJER'DEN URANYUM TEDARİK EDİYOR 18 nükleer santralde 56 reaktörü çalıştırmak için yıllık ortalama 7 bin 800 metrik ton doğal uranyuma ihtiyaç duyan Fransa, eski sömürgesi Nijer'den yaklaşık 50 yıldır uranyum temin ediyor. Fransız devletine ait nükleer enerji şirketi Orano, eski ismiyle "Areva", Nijer devletiyle Sahra Çölü'nde yer alan Arlit kenti yakınlarındaki açık ocak maden sahasını işletiyor. NİJER, FRANSA'NIN 3. EN BÜYÜK TEDARİKÇİSİ KONUMUNDA Euratom Tedarik Ajansına (ESA) göre, Nijer, 2005-2020 döneminde, Kazakistan ve Avustralya'nın ardından arzın yüzde 19'unu karşılayarak Fransa'nın 3. en büyük uranyum tedarikçisi konumunda bulunuyor. Uranyum tedarikinde sadece Nijer'e bağımlı olmayan Fransa'nın halihazırda 3 yıllık ihtiyacı karşılayacak zenginleştirilmiş uranyum stoku olduğu tahmin ediliyor. Buna karşın Avrupa Birliği (AB), uranyum ihtiyacının yüzde 25'ini Nijer'den karşılıyor. Nijer, Kazakistan'ın ardından AB'nin en büyük 2. uranyum tedarikçisi olarak kabul ediliyor. AFRİKA VE BATI ÜLKELERİNDEN ÇAĞRI Afrika ülkeleri, Batılı ülkeler ve uluslararası örgütler Bazoum'un serbest bırakılması ve demokrasinin yeniden sağlanması çağrısında bulundu. ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken da Cumhurbaşkanı Bazoum'a "tereddütsüz destek verdiklerini" söyledi. Birleşmiş Milletler ülkeye yardım göndermeye devam edeceğini bildirdi. Avrupa Birliği (AB) ise Nijer'e mali desteğini ve ülkeyle olan güvenlik işbirliğini askıya aldı. FRANSA MALİ YARDIMLARI ASKIYA ALDI Fransa da "Nijer halkı tarafından demokratik olarak seçilen Cumhurbaşkanı Mohamed Bazoum, Nijer Cumhuriyeti'nin tek Başkanıdır. Fransa, General Tchiani liderliğindeki askeri darbeden ortaya çıkan yetkilileri tanımıyor" açıklamasında bulundu ve ülkeye yönelik tüm mali yardımları askıya aldıklarını belirtti. NİJER, FRANSA İLE ASKERİ İŞBİRLİĞİNİ SONA ERDİRDİ Nijer'de iktidarı ele geçiren cunta, Fransa ile askeri işbirliğinin sona erdirildiğini duyurdu. Askeri cuntanın sözcüsünün bu kararı devlet televizyonundan açıklamasının ardından Fransa'nın birliklerini ülkeden çekip çekmeyeceği henüz bilinmiyor. NİJER, BATININ SON MÜTTEFİKİYDİ Batı Afrika'da eski sömürgeci güç olan Fransa, Mali ve Burkina Faso'daki askeri darbeler sonrasında bu ülkelerdeki askerlerini çekmek zorunda kalmıştı. Nijer, Batı'nın bölgedeki son müttefiki sayılıyordu. Sahel bölgesindeki radikal İslamcı milislerle mücadele amacıyla Fransa'nın Nijer'de konuşlandırdığı askerlerinin sayısı bini geçiyor. FRANCE 24 VE RFI'NİN YAYINLARI DURDURULDU Fransa Dışişleri Bakanlığı, Nijer'de faaliyet gösteren France 24 ve RFI kanallarının yayınlarının da askeri yönetim tarafından durdurulduğunu duyurdu. Bakanlıktan yapılan açıklamada basına yönelik tedbirlerin, darbecilerin otoriter baskılarının bir parçası olduğu belirtildi. BÜYÜKELÇİLERİ DE GERİ ÇEKTİLER Nijer'de askeri cunta ülkenin Fransa, Amerika Birleşik Devletleri (ABD), Togo ve Nijerya'daki büyükelçilerini de geri çektiklerini duyurdu. WAGNER İLE SÖZLEŞME İMZALADILAR Nijer'in yeni hükümeti, Wagner Group ile sözleşme imzaladı. Batı medyası daha önce Niger askeri yetkililerinin "Wagner Grubu'nun Nijer'in başkentine hızlı bir şekilde konuşlandırılmasını talep etmek için" Mali'nin başkenti Bamako'da olduğunu bildirmişti. WAGNER, KITA GENELİNDE ANLAŞMALAR İMZALIYOR İngiliz The Economist dergisinin araştırmasına göre Wagner'in Afrika'da ayrıca Kamerun, Kongo, Ekvator Ginesi, Güney Afrika Cumhuriyeti, Zimbabve ve Kenya'da da politik ve ticari anlaşmalar imzaladığı ifade edilmekte. NİJERYA LİDERİ, NİJER'E ASKERİ MÜDAHALE İÇİN DESTEK İSTEDİ Nijerya Devlet Başkanı Bola Ahmed Tinubu, ülkesindeki senatoya mektup yazarak darbenin yaşandığı Nijer'e askeri müdahale için destek istedi. Aynı zamanda Batı Afrika Devletleri Ekonomik Topluluğunun (ECOWAS) Başkanı olan Tinubu, mektubunda, Nijer'de Cumhurbaşkanı Muhammed Bazum'un devrilmesiyle sonuçlanan talihsiz siyasi durumun ardından ECOWAS'ın ülkede yeniden barışı sağlamaya karar verdiğini hatırlattı.Tinubu, Nijer'deki siyasi düzeni sağlamak amacıyla Nijerya askerini bu ülkeye gönderme konusunda senatodan destek istedi. Nijer'de barışı yeniden tesis etmek amacıyla ECOWAS'ın bir toplantı düzenlediğini ve bir bildiri yayımladığını aktaran Tinubu, "ECOWAS müdahale için Nijer'e asker gönderecek. (Nijerya) Nijer ile olan tüm kara sınırlarının kapatılması ve izlenmesi ve sınır sondaj tatbikatının yeniden başlatılmasına karar verdi." ifadelerini kullandı. NİJER'İN ELEKTRİĞİNİ KESMEK İSTİYOR Başkan Tinubu, Nijer'in elektriğinin kesilmesi konusunda da senatonun desteğini istedi. Nijer'in elektrik ihtiyacının yüzde 70'ini karşılayan Nijerya, darbe nedeniyle 2 Ağustos'ta Nijer'i besleyen hatta şalter indirerek elektrik sağlamayı durdurmuştu. "NİJER'E MÜDAHALE OLURSA, ÜYE ÜLKELERDEN BİRİNE SALDIRIRIRIZ" Nijer'de geçen hafta yapılan darbe sonrasında Batı Afrika Devletleri Ekonomik Topluluğu, Cumhurbaşkanı Bazum'un serbest bırakılmasını talep etmiş aksi durumunda 1 hafta içinde askeri müdahalede bulunacaklarını açıklamıştı. Darbe yapan cuntacılar ise bu sözlere meydan okuyarak "Nijer'e askeri müdahalede bulunursanız dostlarımız Gine, Mali, Burkina Faso hariç üye ülkelerden birine ani bir saldırı düzenleriz." açıklamasını yaptı. ÜLTİMATOM PAZAR GÜNÜ SONA ERİYOR Nijerya, Fildişi Sahili ve Senegal'den oluşan ECOWAS ülkeleri, talep edilmesi halinde Nijer'e asker göndereceklerini belirttiler. Mali ve Burkina Faso, bir işgal olursa Nijer'de cuntanın yanında savaşacaklarını söylediler. ECOWAS ültimatomu Pazar günü sona eriyor.