Fransa'dan tarihi adım! Evlilikte "cinsel ilişki zorunluluğu" kaldırıldı

Fransa Ulusal Meclisi, evlilikte cinsel ilişkinin bir "yükümlülük" olarak görülmesine dayanan hukuki yaklaşımı sona erdirmeyi amaçlayan yasa teklifini kabul etti. Çarşamba günü onaylanan düzenleme ile evliliğin, taraflar arasında cinsel ilişki zorunluluğu doğurmadığı Fransız Medeni Kanunu'nda açıkça hüküm altına alındı. MEDENİ KANUN'A AÇIK HÜKÜM EKLENDİ Fransız basınında yer alan haberlere göre; yeni yasa, Medeni Kanun'a eklenen maddeyle, evlilikte yer alan "birlikte yaşama" ilkesinin cinsel ilişki yükümlülüğü anlamına gelmediğini netleştirdi. Düzenleme ayrıca, cinsel ilişkinin olmamasının kusura dayalı boşanma davalarında gerekçe olarak kullanılmasını da engelledi. "EVİLİLİK, CİNSEL RIZANIN ÖMÜR BOYU VERİLDİĞİ BİR ALAN OLAMAZ" Yasanın mahkeme uygulamalarında köklü bir değişiklik yaratması beklenmese de, düzenlemeyi savunanlar bunun evlilik içi tecavüzle mücadelede önemli bir sembolik eşik olduğunu vurguluyor. Yasa teklifinin sahibi Yeşiller Partisi milletvekili Marie-Charlotte Garin, evlilik içinde cinsel ilişkinin bir hak ya da görev gibi sunulmasının özellikle kadınlar üzerinde baskı oluşturduğunu belirterek, "Evlilik, cinsel rızanın ömür boyu verildiği kapalı bir alan olamaz" ifadelerini kullandı. TARTIŞMALARIN KAYNAĞI: "BİRLİKTE YAŞAMA" YORUMLARI Fransız Medeni Kanunu'nda evlilik yükümlülükleri halen "saygı, sadakat, destek ve yardımlaşma" başlıkları altında tanımlanıyor ve eşlerin birlikte yaşama sorumluluğuna atıf yapılıyor. Kanunda cinsel ilişkiye dair açık bir hüküm bulunmamasına rağmen, bazı mahkemeler geçmişte bu kavramı geniş yorumlayarak cinsel ilişkiyi de evlilik yükümlülüğü kapsamında değerlendirmişti. AİHM KARARI DÖNÜM NOKTASI OLDU Bu yaklaşımın en çok tartışılan örneklerinden biri, 2019 yılında görülen bir davada yaşandı. Mahkeme, eşine uzun süre cinsel ilişkiyi reddeden bir kadını kusurlu bularak erkeğin kusura dayalı boşanma talebini kabul etti. Kadın kararı Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne (AİHM) taşıdı. AİHM, geçen yıl verdiği kararla Fransa'yı mahkum etti ve cinsel ilişkiyi reddetmenin boşanma gerekçesi yapılmasının insan haklarına aykırı olduğuna hükmetti. Bu karar, Fransız yargısında benzer yönde karar verilmesini fiilen engelledi. MAZAN DAVASI VE TOPLUMSAL TARTIŞMA Kadın hakları savunucuları, evlilikte cinsel ilişkinin hala bir "görev" olarak algılandığına dikkat çekiyor. 2024'te görülen Mazan davası, bu tartışmanın simge dosyalarından biri olarak öne çıktı. Davada, eşi tarafından uyuşturularak bilinçsiz halde çok sayıda erkeğin cinsel saldırısına uğrayan Gisèle Pelicot'nun yaşadıkları, evlilikte rıza kavramının yanlış yorumlanmasının ağır sonuçlarını gözler önüne serdi. EVLİLİK İÇİ TECAVÜZ VE YENİ RIZA TANIMI Fransa'da evlilik içi tecavüz 1990 yılından bu yana suç olarak kabul ediliyor. Daha önce evliliğin otomatik rıza anlamına geldiği yönünde savunmalar yapılabiliyordu. Kasım ayında yürürlüğe giren bir başka yasal düzenlemeyle tecavüz tanımı genişletildi. Yeni tanıma göre tecavüz, "bilgilendirilmiş, açık, önceden verilmiş ve geri alınabilir rıza" olmaksızın gerçekleştirilen her türlü cinsel eylem olarak kabul ediliyor. Yasada, sessizlik ya da tepki vermemenin rıza anlamına gelmeyeceği de açıkça vurgulanıyor.