İran'ın Meşhur El Dokuma Halısının Seri Üretimle İmtihanı

MUHAMMET KURŞUN - İran'da meşhur el dokuma halısı üreticileri, son yıllarda artan makine halısının, yapımı 2 kişiyle yaklaşık 2 sene süren ve 100 yıl kullanılabilen el emeği göz nuru ürünlerle rekabet edemeyeceği ve bu pazarı ellerinden alamayacağı inancında.İran'da daha çok Tebriz ve İsfahan kentleri ile özdeşleşen ve Kum, Kirman, Kaşan ile Nain gibi şehirlerde de üretilen el dokuma halısı, ABD'nin ikinci yaptırım paketinde ambargo uygulanan ülkenin en önemli ihracat kalemlerinden biri olarak yeniden gündeme geldi.İran Sanayi, Maden ve Ticaret Bakanlığının verilerine göre 2 milyon 500 bin kişinin çalıştığı bu sektörde, yılda 400 ton el halısı dokunuyor ve bunun yüzde 80'i dünyanın değişik bölgelerine ihraç ediliyor. İran Milli Halısı Merkezi Başkanı Firişte Destpak da ülkenin bu ihracattan yıllık yaklaşık 400 milyon dolar gelir elde ettiğini aktardı."6 metrekarelik el dokuması halı 2 yıllık emek istiyor"Üretimi 2 kişiyle yaklaşık 2 sene süren 6 metrekarelik bir el dokuma halısının ortaya çıkması için öncelikle koyunlardan kırpılan yün ayrı bir işlemden geçirilerek ip haline getiriliyor ve ardından renklendiriliyor. Diğer yandan ise halının desenleri ve motifleri çiziliyor. Daha sonra ustalar halıyı dokumaya başlıyor. Dokuma bittikten sonra yıkanan halıların kenarındaki saçakları ekleniyor ve piyasaya sunuluyor.Üreticiler, evladiyelik olarak da tabir edilen el dokuma halılarının yaklaşık 100 yıl kullanılabildiğini ve ürünü değerli kılan temel unsurlarından bir tanesinin el emeği göz nuru olduğunu anlatıyor.El halısı üreticilerinden Hüseyin Cihani, AA muhabirine yaptığı açıklamada, doların yükselmesi ve ABD yaptırımları nedeniyle artan maliyetlerin satışları azalttığını, bu nedenle de makine halısına bir yönelim olduğunu ancak el halısının daha sağlıklı, kaliteli ve uzun ömürlü olduğunu söyledi.Makine halılarının plastik, kimyasal ve diğer maddelerin kullanılarak üretildiğini anlatan Cihani, bu yüzden sağlık için de zararlı olduğuna dikkati çekerek, "Koyunlardan kırpılan temiz doğal yün ile plastik madde hiçbir zaman bir olamaz. Biz el halısının eski piyasasını yakalaması ve fiyatların da daha makul bir seviyeye inmesi için çaba gösteriyoruz." şeklinde konuştu."Bir halı 100 yıl kullanılabiliyor"Cihani, ellerinde kullanılmış 80 yıllık halı olduğu bilgisini paylaşarak, "O kadar uzun sene kullanılmasına rağmen yeni gibi duruyor. Halıdan 100 yıl rahat istifade edilebilir." dedi.El halısı ve makine halısının farkıyla ilgili olarak da Cihani, şunları anlattı: "Makine halısı daha ucuz olduğu için halkımız bir nebze rağbet gösteriyor, fakat el halısının kalitesini ve değerini bilenler fiyatı ne kadar pahalı olursa olsun fabrika halısına yönelmeyecektir. Uzun süre beklerler ve küçük bir halı alırlar fakat makine halısı almazlar. O yüzden makine halısı bizimle rekabet edemez."Kanada'ya ihracat yaptıklarını söyleyen Daryuş Hatif adlı satıcı da Pakistan ve Hindistan gibi ülkelerin el halısı sektörüne girmesi nedeniyle İran pazarının zarar gördüğünü ve ihracatın azaldığını aktardı.Hatif, yol açtığı zararlar nedeniyle fabrikasyon halısının el halısından daha maliyetli olduğunu savunarak, "Bize göre makine halısı el dokumasından çok daha pahalı, çünkü onun üretiminde kimyasal maddelerden istifade ediliyor, el halısı ise saf doğal yün. Kimyasal madde ile üretilen halının kullanıcı için yol açtığı maliyet daha yüksek. Fiyat açısından da çok fark yok artık." ifadelerini kullandı.