ABD'de 101 Yıl Öncesine Ait Kürtçe Müzik Kaydı Bulundu

Kürt folklörü ve müziği üzerine uzun yıllardır araştırmalar yapan ve bu alanda birçok esere imza atan araştırmacı Zeynep Yaş, Osmanlı'nın makam müziklerinin Amerika'daki ilk kayıtlı örneklerine ulaştı. İLK MÜZİK KAYITLARI Yaş'ın araştırmalarına göre bu eserler 1893'lerde Osmanlı topraklarından Amerika'ya giden ilk Ermeni ve Süryaniler tarafından kaydedilen müzikler. Bu yönüyle de kayıtlar, Osmanlı'nın diasporadaki ilk müzik kayıtları sayılır. Ama kayıtların Zeynep Yaş'a göre bir diğer özelliği de aynı zamanda Mezopotamya'nın dillerinin ilk makam kayıtları sayılabilecekleri. KAYITLAR ABD ARŞİVİNDE Kökleri Anadolu ve Mezopotamya'ya dayanan Kürtçe, Türkçe ve Ermenice 100'den fazla kayıt, şu an Amerika Birleşik Devletleri'nde (ABD) bir arşivde bulunuyor. Kayıtların ortaya çıkması, ABD'de Süryani tarihi ile ilgili çalışmalar yapan tarihçi Mehmet Şimşek'in araştırması sayesinde oluyor. Şimşek Diyarbakır Keldanilerini araştırırken, Amerika'da yaşamış olan Diyarbakır Süryanilerden Kosrof Malool üzerinde araştırma yaparken, onun aynı zamanda ses sanatçısı olduğunu öğreniyor ve Yaş'ın müzik incelemelerinden haberdar olan Şimşek, onunla Malool'un ABD'de ses kayıtları olduğunu bilgisini paylaşıyor. KAYITLAR TAŞ PLAĞA YAPILMIŞ Zeynep Yaş da bunun üzerine, sanatçı Kosrof Malool ve Diyarbakır'dan ABD'ye giden ilk Ermeni ve Süryanilerle ile ilgili araştırmalarını sürdürürken, taş plaklara yapılan bu ilk kayıtlara dair önemli bilgilere ulaşıyor. Yaş, araştırmaları sonucunda, hem Malool'un başka kayıtlarına, hem de farklı sanatçılar tarafından 1909-1929 yılları arasında yapılmış Kürtçe, Türkçe, Ermenice, Asurice, Arapça eserlerin olduğu farklı ses kayıtlarına ulaşıyor. KÜRTÇE VE TÜRKÇE ESERLER Yaş, ses kayıtlarının 1900'lerin başında Colombia, Polyphon, Baidaphon, Odeon, Sodwa, His Master's Voice gibi Amerikan, İngiliz ve Fransız plak şirketleri tarafından İstanbul, Bağdat, Musul, Halep, Kahire, Tahran gibi yerlerde yapılmaya başlandığını belirtiyor.Plak şirketlerinin bu kentlere gelişi, Mezopotamya müziğinin kayıt altına alınması ve dönemin toplumsal yapısının anlaşılması anlamında önemli. Kürtçe, Türkçe, Ermenice, Arapça, Rumca eserler çoğunlukla keman, kanun, piyano ve darbuka gibi enstrümanlar eşliğinde kaydedilmiş. "BAŞKA SESLERİN İZİNİ BULMAYI UMUYORUM" 1881 yılında Diyarbakır'da doğan ve 1900'lü yılların başında Musul'a giden Kosrof Malool, Diyarbakır'a ait "Diyarbekir Küçeleri, Çemê Sînanîkê, Şivanê Kurd gibi eserler kaydetmiş. Zeynep Yaş, Süryani bir manav olan ve evde çocukları ile Süryanice konuşan Malool'un Türkçe ve Kürtçe şarkılar söylerken neden ana diliyle şarkılar söylemediğini merak ettiğini anlatıyor: "Bu kayıtlarda görmedik ama belki başka ses kayıtları vardır. Bu çalışmayla başka seslerin izini bulmayı umuyorum." (Kaynak: BBC)