İlhan Baran Yazıları

İlhan Baran Kimdir?

İlhan Baran (10 Temmuz 1934, Artvin - 27 Kasım 2016), Türk çağdaş müzik bestecisi ve eğitimcidir. Türkiye'nin üçüncü kuşak çağdaş müzik bestecilerinden ve eğitimcilerindendir. Türk divan müziği ve halk müziğini batı armonileri ile birleştiren eserler veren sanatçı, Osmanlı ve Anadolu müziğinin araştırılmasına yönelik "ulusal müzikoloji" kavramını geliştirmiştir. Hacettepe Üniversitesi Ankara Devlet Konservatuvarı Müzikoloji Bölümü'nün kurucularındandır; bu kurumda Fazıl Say, Muhiddin Dürrüoğlu-Demiriz, Toros Can gibi solist ve bestecileri yetiştirmiştir. Operacı Ayhan Baran'ın küçük kardeşidir.

1934 yılında Artvin'de dünyaya geldi. Babasının askeri yargıç olması nedeniyle ilköğrenimini değişik yerlerde yaptı. Ortaöğrenimini Ankara Atatürk Lisesi'nde tamamladı. Bu okuldaki müzik öğretmeni Ziya Aydıntan'ın yönlendirmesiyle Ankara Devlet Konservatuvarı kompozisyon bölümüne başvurdu ancak okulun yaylı çalgılar bölümüne kabul edildi. Bir yıl Heinrich Fromme ile kontrbas çalıştıktan sonra Kompozisyon Bölümü'ne geçti ve Adnan Saygun'la çalışmaya başladı. Bu kurumda ayrıca Selçuk Gündemir'den piyano, Ruşen Ferit Kam'dan divan müziği, Muzaffer Sarısözen'den halk müziği dersleri aldı. Okul dışında Kemal İlerici ile Türk müziği armonisi çalıştı. Ankara Devlet Konservatuvarı'nın İleri Devre Kompozisyon Bölümü'nü 1960 yılında bitirdi.

1962 yılında devlet bursu ile Paris'e gönderilen İlhan Baran, Ecole Normale de Musique'de Henri Dutilleux ve Maurice Ohana'yla bestecilik çalıştı. Divan müziği ve halk müziğinin çok sesli müzik içinde eritilmesi gerektiğine inanan sanatçının bu anlayışla bestelediği “Üç Bagatel” adlı yapıtı ilk defa Paris'te seslendirildi. 1964 yılında okulu bitirdikten sonra bir süre Paris radyo-televizyonunda somut müzik kurslarına katıldı. Piyano için yaptığı besteler müzik eğitimi veren okulların değişik sınıflarında müfredatın bir parçası haline geldi.

1965 yılında yurda dönen İlhan Baran, Ankara Devlet Konservatuvarı'nda kompozisyon öğretmeni olarak görev yaptı. Son kuşak bestecilerinden Fazıl Say, Muhiddin Dürrüoğlu-Demiriz, Yeşim Alkaya, Burçin Büke, Oya Ünler, Ayşe Deniz Gökçin gibi solistler ile Seyit Yöre gibi müzikolog ve besteciler onun öğrencisi oldu.

Başlıca eserleri arasında 1966-1967 yıllarında yedeksubaylığı sırasında bestelediği “Demet” adlı üflemeli çalgılar beşlisi, 1975'te yazdığı ve dünyanın ünlü topluluklarının repertuvarına giren “Dönüşümler” adlı oda müziği eseri, 1980'de tamamladığı senfonik yapıtı “Töresel Çeşitlemeler” yer alır. Bütün eserleri basılmıştır. Baran, çağdaş müzik alanındaki eserlerinin yanı sıra Osmanlı Sanat Müziği'ndeki yenilikçi akımın devamı niteliğinde, makamları ve ritimleri kendi anlayışıyla kullandığı on iki adet tek sesli (monofonik) şarkı bestelemiş; sözleri Muhsin Canpolat'a ait olan bu şarkılar, Seyit Yöre tarafından projelendirilerek soprano Hülya Kazan, Seyit Yöre (ud) ve Serdar Yılmaz (kanun) tarafından Alla Turca (2001) adlı CD'de seslendirilmiştir.

Bilkent Üniversitesi Müzik ve Sahne Sanatları Bölümü'nde ders vermeye devam eden sanatçı, 2009 yılında Sevda - Cenap And Müzik Vakfı Onur Ödülü'ne, 2016'da 44. İstanbul Müzik Festivali Onur Ödülü'ne layık görüldü. 2010 yılında Şefik Kahramankaptan tarafından hazırlanan “İlhan Baran, Müzikte Derin Zirve” adlı kitap basıldı. 27 Kasım 2016'da Ankara'da ölen İlhan Baran, Cebeci Asri Mezarlığı'na defnedildi.

Eserleri şunlardır:

Solo Çalgı Eserleri: Çocuk Parçaları (piyano ya da çembalo için), Küçük Süit (piyano için), Üç Soyut Dans (piyano için), Üç Bagatel (piyano için), İki Sesli Sonatina (piyano için), Bir Bölümlü Sonatina (keman için), Siyah Beyaz (piyano için), Mavi Anadolu (piyano için).

İkililer: Uygulamalar, Birinci Defter (bas ve piyano için), Uygulamalar, İkinci Defter (bas ve piyano için), Dört Zeybek (bas ve piyano için), Dört Parça (iki flüt için).

Oda Orkestrası Eserleri: Yaylı Çalgılar Dördülü (iki keman, viyola, viyolonsel), Demet (flüt, obua, klarnet, korno, fagot), Dönüşümler (keman, piyano, viyolonsel).

Büyük Orkestra İçin: Töresel Çeşitlemeler.

Koro Eserleri: Eylül Sonu, Ezgi Demeti, Şarkılar.

Alla Turca (Monofonik Şarkılar): Bir Beste Yap, Adalar, İzmir, İstanbul, Marmara, Bayram Edelim, Büyükada, Bilmece, Marmara Türküsü, İstanbul, Adalar Türküsü, Sevmek.