İlber Ortaylı Yazıları

İlber Ortaylı Kimdir?

İlber Ortaylı, 21 Mayıs 1947 tarihinde Avusturya'nın Bregenz şehrinde bir göçmen kampında Kırım Tatarı bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi. Annesi Şefika Hanım, babası Kemal Ortaylı'dır. 1949 yılında iki yaşındayken ailesiyle birlikte İstanbul'a taşındı. Daha sonra taşındıkları Ankara'da Etlik İlkokulu'nda okudu. Almanca öğrenmesi için kaydettirildiği İstanbul Avusturya Lisesi'nde hazırlık ve ortaokul birinci sınıfı okuduktan sonra Ankara Atatürk Lisesi'ne geçti ve buradan 1965 yılında mezun oldu. Annesi, Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi Rus Dili ve Edebiyatı Bölümü'nde görev alan İlber Ortaylı, Rusça'yı, Rusya tarihini ve edebiyatını annesinden öğrendi.

Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi (1969) ile Ankara Üniversitesi Dil Tarih Coğrafya Fakültesi Tarih Bölümü'nü bitirdi. Viyana Üniversitesi Slavistik ve Orientalistik Bölümü'nde öğrenim gördü. Chicago Üniversitesi'nde yüksek lisans çalışmasını Prof. Halil İnalcık ile yaptı. "Tanzimat Sonrası Mahalli İdareler" adlı tezi ile 1974 yılında doktor, "Osmanlı İmparatorluğu'nda Alman Nüfuzu" adlı çalışmasıyla 1979 yılında doçent oldu. 1982 yılında üniversitelere uygulanan siyasi yaptırımlara tepki olarak görevinden istifa etti.

Viyana, Berlin, Paris, Princeton, Moskova, Roma, Münih, Strazburg, Yanya, Sofya, Kiel, Cambridge, Oxford ve Tunus'ta misafir profesör olarak ders verdi, seminerler ve konferanslar verdi. Yerli ve yabancı bilimsel dergilerde Osmanlı tarihinin 16. ve 19. yüzyılı ve Rusya tarihi ile ilgili makaleler yayınladı. 1988'de Türkiye'ye dönerek Orta Doğu Teknik Üniversitesi'nde bir süre doçent olarak çalıştı, aynı yıl Siyasal Bilgiler Fakültesi'ndeki görevine geri döndü. 1989'da profesör oldu.

1989-2002 yılları arasında Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi'nde İdare Tarihi Bilim Dalı Başkanı olarak görev yaptı. 2002 yılında Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Tarihi anabilim dalı başkanı oldu. İki yıl sonra Bilkent Üniversitesi'ne konuk öğretim üyesi olarak geçti. Son olarak Galatasaray Üniversitesi, MEF Üniversitesi ve İstanbul Medipol Üniversitesi hukuk fakültelerinde Türk hukuk tarihi dersleri verdi. Galatasaray Üniversitesi Senato üyesiydi. Ayrıca İlke Eğitim ve Sağlık Vakfı Kapadokya Meslek Yüksekokulu Mütevelli Heyeti üyesidir.

2005-2012 yılları arasında Topkapı Sarayı Müzesi başkanlığını yaptı. 2012 yılında yaş haddinden emekli oldu. Halen Milli Saraylar Bilim Kurulu Başkanı'dır. 2018 yılında Kültür ve Turizm Bakanlığı danışmanı oldu.

İlber Ortaylı, Uluslararası Osmanlı Etüdleri Komitesi yönetim kurulu üyesi, Avrupa İran Tetkikleri Cemiyeti üyesi, Türk Tarih Kurumu ve Türkiye Bilimler Akademisi şeref üyesi, Makedonya Bilim ve Sanat Akademisi onur üyesi, Rusya Bilimler Akademisi Şarkiyat Enstitüsü onursal profesörü ve Azerbaycan Milli İlimler Akademisi Tarih Enstitüsü fahri doktoruydu.

İlber Ortaylı; Türkçe, ileri seviyede Almanca, Fransızca, İngilizce, İtalyanca, Rusça ve Farsça; iyi seviyede Latince bilmekteydi.

2004 yılında TRT 2'de başlayıp TRT Türk'te hafta sonları yayınlanan "İlber Ortaylı ile" adlı belgeseli sundu. 2009 yılında NTV'de "İlber Ortaylı ile Tarih Dersleri" adlı bir program yaptı. 2011 yılında Bloomberg HT kanalında "İlber Ortaylı ile Zaman Kaybolmaz" adlı bir program yaptı. 5 Kasım 2012 - 11 Mart 2013 tarihleri arasında gazeteci-yazar Mehmet Barlas ile beraber "Her Zaman" isimli bir tarih programı yaptı. Habertürk kanalında 2016-2025 yılları arasında Teke Tek programlarına katıldı. 2024 yılı ekim ayı itibarıyla Okan Bayülgen ile birlikte TV100'de "Muhabbet Kralı" isimli programa başladı.

1981 yılında Mersin eski Senatörü Dr. Talip Özdolay'ın kızı Ayşe Özdolay ile evlendi ve bu evlilikten Tuna adında bir kızı oldu. 1999 yılında eşinden boşandı. Ortaylı, bilgisayar ve İnternet kullanmayı sevmemektedir. Herhangi bir sosyal medya sitesinde adına açılmış hesapların hiçbiri kendisinin değildir. Çocukluğundan beri büyük bir tutku ve özenle biriktirdiği minyatür otomobillerden oluşan büyük bir koleksiyonu vardır.

Ocak 2026'da geçirdiği prostat ameliyatı sonrası başlayan komplikasyonlar, diyabet ve kronik böbrek yetmezliği nedeniyle Mart ayında Koç Üniversitesi Hastanesine yatırıldı. Yaklaşık 5-6 gün yoğun bakımda kaldıktan sonra 9 Mart 2026 tarihinde entübe edildi ve 13 Mart 2026'da çoklu organ yetmezliği sonucu İstanbul'da öldü. 16 Mart 2026 tarihinde Galatasaray Üniversitesi'nde gerçekleşen anma töreninin ardından Fatih Camii'nde kılınan cenaze namazı sonrası Fatih Camii haziresine defnedildi.

**Ödülleri:**
- 2001 - Aydın Doğan Ödülü
- 2005 - Italia Solidariata Şövalyesi
- 2006 - "Avrupa ile Akdeniz arasında Lazio" ödülü
- 2007 - Puşkin Madalyası (Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin tarafından)
- 2010 - Avusturya Devlet Kültür Nişanı
- 2011 - Fransa Devlet Kültür Nişanı
- 2016 - İtalya Yıldızı Nişanı
- 2017 - Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü

**Eserleri:**
- Osmanlı İmparatorluğu'nda Alman Nüfuzu (1980)
- Tanzimattan Sonra Mahalli İdareler
- Türkiye İdare Tarihi
- Gelenekten Geleceğe (1982)
- Osmanlı Toplumunda Aile (2000)
- Osmanlı İmparatorluğu'nda İktisadî ve Sosyal Değişim (2000)
- Osmanlı Mirası (2002)
- Osmanlı'yı Yeniden Keşfetmek (2006)
- Son İmparatorluk Osmanlı (2006)
- Osmanlı Barışı (2007)
- Üç Kıtada Osmanlılar (2007)
- Tarihin Sınırlarına Yolculuk (2007)
- İmparatorluğun En Uzun Yüzyılı (2008)
- Tarihimiz ve Biz (2008)
- Türkiye'nin Yakın Tarihi (2010)
- Defterimden Portreler (2011)
- Tarihin Gölgesinde (2011)
- Yakın Tarihin Gerçekleri (2012)
- Cumhuriyetin İlk Yüzyılı (2012)
- İlber Ortaylı Seyahatnamesi (2013)
- İmparatorluğun Son Nefesi (2014)
- Eski Dünya Seyahatnamesi (2014)
- Türklerin Tarihi, Orta Asya'nın Bozkırlarından Avrupa'nın Kapılarına (2015)
- Türklerin Tarihi, Anadolu'nun Bozkırlarından Avrupa'nın İçlerine (2016)
- İttihat ve Terakki (2016)
- Hukuk ve İdare Adamı Olarak Osmanlı Devletinde Kadı (2016)
- Osmanlı’ya Bakmak Osmanlı Çağdaşlaşması (2016)
- İstanbul'dan Sayfalar (2016)