Hayri Dev Yazıları

Hayri Dev Kimdir?

Hayri Dev (1933 - 18 Temmuz 2018), Türk müzik sanatçısı ve çam düdüğü ustasıdır. Denizli'nin Çameli ilçesine bağlı Gökçeyaka köyünde dünyaya geldi. Küçük bir çocuk iken ailesinin sahibi olduğu hayvanlara çobanlık yaparak yaşamını sürdürdü. Köyünde okul olmadığından ilkokula gidemedi; okuma yazmayı askerlik hizmeti sırasında öğrendi. 15 yaşına geldiğinde dedesinin tavsiyesiyle üç telli saz (cura) ile tanıştı. Cura ile, Masıt Kırığı denilen dokuz sekizlik mahalli ezgileri çalıp söylemeye başladı. Daha sonra çam düdüğü yapımında ustalaştı. Cura ve çam düdüğü ile oluşturduğu ezgilerden ortaya çıkan Karaman Kırığı adlı müziği ile düğünlerde ve diğer eğlencelerde sahne almaya başladı. Zaman içinde ünlendi.

1992 yılında Teke bölgesinin ezgileri ve gelenekleri hakkında araştırma yapmak için Türkiye'ye gelen Fransız Jérôme Cler ile tanıştı. Cler, geleneksel ezgiler hakkında 350 sayfalık bir tez oluşturarak Sorbonne Üniversitesi'nden doçentlik aldı. Daha sonra 15 kişilik bir ekip ile tekrar Türkiye'ye gelen Cler, Fransız belgeselci Gulya Mirzoeva'nın çektiği Ormanların Arkasında adlı belgesel ile Dev'in hayatını sinemaya aktardı. Hayri Dev böylece Avrupa'da akademik çevrelerde tanındı. Fransız ekibin daveti üzerine Fransa'ya giden Dev, burada konserler verdi; ardından Hollanda, Belçika, Almanya ve İtalya'da da konserler verdi.

İkisi erkek, üçü kız beş çocuk babası olan Dev, çocukları ile birlikte Kismet adlı bir orkestra kurdu ve ekibi ile sahne almaya devam etti. Kendisine, elinden pek çok iş geldiği için Koca Usta lakabı verildi. Çameli Halk Eğitim Merkezi'nin oluşturduğu 10 kişilik bir grup ile 2004'te Ankara'da, 2005'te İstanbul'da, 2007'de İzmir'de gösteriler sergilediler. Ayrıca Denizli Belediyesi Konservatuvarı'nda verdiği derslerle sanatını öğrencilere aktardı. 2008 yılında UNESCO İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirasının Korunması Sözleşmesi kapsamında Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından Yaşayan İnsan Hazinesi ilan edildi. 2010 yılında İstanbul'da düzenlenen bir ödül töreninde, diğer yedi kişi ile birlikte Yaşayan İnsan Hazinesi Kültürel Miras Taşıyıcıları olarak ilan edildi. Çam düdüğü alanındaki katkılarından dolayı dönemin kültür bakanı Ertuğrul Günay tarafından kendisine Teşekkür Belgesi verildi.

Bel kemiğindeki çatlak nedeniyle ameliyata alınan Hayri Dev, Pamukkale Üniversitesi Hastanesinde beyin cerrahisi servisinde 18 Temmuz 2018'de 85 yaşında iken öldü.