Bodrum-Datça?Da İngiliz Arkeoloğun Yel Değirmeni Mücadelesi

MUĞLA'nın Datça İlçesi'nde, 2 bin 400 yıllık yel değirmenini 100 bin dolara satın alıp kendisi restore ettiren ve dalgalardan zarar görmemesi için de koruma duvarı yaptıran 71 yaşındaki İngiliz arkeolog Prof.Dr. Oric Pyotr Vladimir L'Vov Basirov'a, İl Özel İdare Müdürlüğü'nün verdiği 16 bin liralık para cezası kaldırıldı. Ancak yıkım kararında herlangi bir değişiklik olmadı.

Datça'daki Knidos Antik Harabeleri'ne 1950'li yıllarda stajer olarak gelen ve daha sonra 1972- 1979 yılları arasında aynı bölgedeki kazılarda faal olarak çalışan Londra Üniversitesi Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi Prof.Dr. Oric Pyotr Vladimir L'Vov Basirov, Karaköy Köyü'nün Körmen Mevkii'nde büyük bölümü yıkılmış tarihi yel değirmenini tespit etti.

Yaptığı incelemede, M.Ö. 400 yıllarında inşa edilen değirmenin M.S. 8'inci yüzyılda Roma Dönemi'nde restore edilerek kullanıldığını ve günümüze kadar geldiğini, ünlü İngiliz seyyah Hamilton Green tarafından da 1600'lü yılların başında bulunduğunu belirleyen Prof.Dr. Basirov, 1977 yılında Kültür Bakanlığı ile Muğla Valiliği'ne başvurarak değirmenin tescil edilip koruma altına alınarak aslına uygun şekilde restore edilmesini önerdi.

DEĞİRMENİ 100 BİN DOLARA SATIN ALDI

Ülkesine gidip 1985 yılında Datça'ya döndüğünde değirmenin halen korumaya alınmadığını ve dalgalar nedeniyle daha fazla tahrip olduğunu gören Prof.Dr. Basirov, Karaköy Köyü Muhtarlığı'na başvurup, 30 dönümlük alan üzerine kurulu, eski bir evi ve su kuyusu bulunan denize sıfır yel değirmenini 100 bin dolara satın aldı. Prof.Dr. Basirov, gerekli tüm yasal izinleri tamamladıktan sonra değirmeni, 200 bin TL harcayarak aslına uygun bir şekilde restore ettirdi.

Ardından, ziyarete açılan ve her yıl ortalama 10 bin turistin ziyaret ettiği değirmenin Ege'nin azgın dalgalarından zarar görmemesi için önündeki 300 yıllık 70 santim yüksekliğindeki duvarı tamir ettiren Prof.Dr. Basirov, teraslama olarak aslına uygun 1 metrelik yeni bir koruma duvarı yaptırdı. 2005 yılında bitirilen duvar, İl Özel İdaresi'nin tepkisini çekti. İl Özel İdare Genel Sekreterliği İmar ve Kentsel İyileştirme Müdürlüğü, 29 Ocak 2007'de değirmeni dalgalardan korumak için yapılan duvarın kaçak olduğuna ve yıkılması gerektiğine karar verdi. Duvarı yaptıran Prof. Dr. Basirov'a 16 bin TL para cezası verilmesi kararlaştırıldı, hakkında da 'İmar kirliliğine neden olduğu' iddiasıyla savcılığa suç duyurusunda bulunuldu. Ancak, Datça Cumhuriyet Savcılığı, değirmenin tescilli SİT alanında bulunmadığı gerekçesiyle kovuşturmaya gerek görmedi.

Eşi ve 4 çocuğuyla 1985 yılından beri, 4 ayını Datça'da geçirdiğini anlatan Prof. Dr. Basirov, İl Özel İdare Müdürlüğü'nün verdiği 16 bin liralık para cezasının kaldırılmasının sevindirici olduğunu belirterek şunları söyledi:

''Şimdi de değirmeni korumak için yaptırdığım duvarın yıkım kararını kaldırılması için Muğla 1'inci İdare Mahkemesi'ne başlattığım hukuk mücadelesinin olumlu sonuçlanmasını bekliyorum. Bu duvar yıkılırsa tarihi değirmen yok olur. Binlerce yıllık tarihin göz göre göre yok olmaması için gerekirse servetimi harcamaya hazırım. Değirmeni korumak için 5 yıldır mahkemeler ve bürokrasi arasında sürünüyorum, ama yinede Datça'yı ve Türkiye'yi çok seviyorum. Ölmeden yıkım kararının kaldırıldığını görürsem mutlu olacağım' dedi.

Karaköy Muhtarı 54 yaşındaki Halil Kaya da Prof. Dr. Basirov'un değirmeni korumak amacıyla yaptığı duvarın daha önceden de var olduğunu, ancak dalgaların tahrip etmesi nedeniyle yeniden yapılmak zorunda kalındığını belirtti. Prof. Dr. Basirov'a destek veren Halil Kaya, ''Yenilenen değirmen köyümüzün çehresini değiştirdi. Sırf Roma dönemi değirmenini görmek için turlar düzenlenmeye başlandı. Duvarın yıkılmasını isteyenler binlerce yıllık tarihi değirmenin nasıl korunacağı yönünde de bilgi vermeli' dedi.