Gülriz Sururi Yazıları

Gülriz Sururi Kimdir?

Gülriz Sururi, 24 Temmuz 1927 tarihinde İstanbul'da doğmuştur. Annesi ilk Türk primadonnası Suzan Lûtfullah Sururi, babası ilk operet kurucularından Lûtfullah Sururi’dir. İstanbul Belediye Konservatuvarı Tiyatro ve Şan bölümlerinde eğitim gördü. Konservatuvarı bitiremeden bazı özel topluluklarda çalışmaya başladı. 1942 yılında 13 yaşındayken Muhsin Ertuğrul'un isteğiyle İstanbul Şehir Tiyatrosu Çocuk Bölümü'nde sahneye çıkmaya başladı. 1955 yılında Muammer Karaca Topluluğu'nda profesyonel sanat yaşamına başladı. 1960 yılında Dormen Tiyatrosu'na geçti. 1961'de, bu toplulukta sahnelenen Sokak Kızı İrma'daki rolüyle en iyi kadın oyuncu olarak İlhan İskender Armağanı'nı kazandı. 1962 yılında eşi Engin Cezzar ile Gülriz Sururi-Engin Cezzar Tiyatrosu'nu kurdu. 1966 yılında "Teneke" oyunundaki rolüyle İlhan İskender En İyi Kadın Oyuncu Armağanı'nı bir kez daha kazandı ve aynı yıl Türk Kadınlar Birliği'nce Yılın Kadını seçildi. Haldun Taner'in yazdığı, Genco Erkal'ın yönettiği "Keşanlı Ali Destanı"nda "Zilha" rolündeki başarısıyla ünü arttı. 1971'de Hint Kumaşı adlı oyundaki rolüyle En İyi Kadın Oyuncu Ödülü'nü üçüncü kez kazandı. 1979-1980 mevsiminde Mehmet Akan'la birlikte, topluluğun o güne dek sahnelediği oyunlardan Uzun İnce Bir Yol adlı bir derleme yaptı ve gösteriminde oynadı. Edith Piaf'ın yaşam öyküsünden Başar Sabuncu'nun oyunlaştırdığı Kaldırım Serçesi adlı oyun ile müzikli tiyatro sanatçısı olarak ustalığını gösterdi. 1982-1983 sezonunda bu oyundaki yorumuyla Avni Dilligil En İyi Kadın Oyuncu Ödülü'nü, İzmir Gazeteciler Derneği'nin Altan Artemis Ödülü'nü ve Milliyet gazetesinin 1983 Süperstar Tiyatro Oyuncusu Ödülü'nü kazandı. Engin Cezzar'ın uyarladığı ve yönettiği "Filumen", Edward Albee'nin "Tatlı Para" ve Bilgesu Erenus'un yazdığı, Rutkay Aziz'in sahnelediği "Halide" gibi oyunlarda rol aldı. Dramdan güldürüye ve müzikli oyuna dek her çeşit eserde rol alan Sururi, oyunculuğunun dışında Türk tiyatrosunda yöneticilik de yaptı. 1990'lı yıllarda televizyonların ilk yemek programı A La Luna isimli programın 5 sene sunuculuğunu yaptı. 1998 yılında Kültür Bakanlığı tarafından Devlet Sanatçısı unvanı verilmiştir. 1999'da kaleme aldığı "Söyleyeceklerim Var" oyununun ardından sahnelere veda etti. 2003 yılında yazdığı "Bir An Gelir" adlı anı kitabında sahneye ilk çıkan Türk kadınının bilindiği gibi Afife Jale değil, teyzesi Mevdude Refik Hanım olduğunu iddia etmiştir. 2008 yılında Fosforlu Cevriye romanını müzikale uyarlayarak Ankara Devlet Tiyatrosu'nda sahneledi. Aynı yıl Marmara Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi öğrencilerinin kurduğu Konçinalar Kumpanyası adlı toplulukla kendisinin yazıp yönettiği "Biz Sıfırdan Başladık" adlı oyunu sahneye koydu. 2018 yılında Gülriz Sururi-Engin Cezzar Tiyatro Ödülü'nü başlattı ve seçici kurula başkanlık etti. Gülriz Sururi, Engin Cezzar ile evliydi. Oyuncu, 31 Aralık 2018'de 91 yaşında İstanbul'da öldü.

Ödülleri:
1961 – İlhan İskender Tiyatro Ödülü, (Sokak Kızı İrma oyunundaki rolüyle)
1965 – İlhan İskender Tiyatro Ödülü ("Teneke" ve "Zilli Zarife"deki rolleriyle)
1970 – İlhan İskender Tiyatro Ödülü ("Hint Kumaşı" oyunundaki rolüyle)
1983 – Avni Dilligil Ödülü ("Kaldırım Serçesi"ndeki Edith Piaf rolüyle)
1983 – İzmir Gazeteciler Derneği'nin Altan Artemis Ödülü
1983 – Milliyet Gazetesi'nin Süperstar Tiyatro Oyuncusu Ödülü

Tiyatro Oyunları (Rol Aldığı):
1959 – Sözde Melekler: Dormen Tiyatrosu
1961 – Sokak Kızı İrma: Alexandre Breffort/Marguerite Monnot – Dormen Tiyatrosu
1963 – Keşanlı Ali Destanı: Haldun Taner – Gülriz Sururi Engin Cezzar Tiyatrosu
1966 – Teneke: Yaşar Kemal – Gülriz Sururi Engin Cezzar Tiyatrosu
1980 – Kabare: Joe Masteroff – Gülriz Sururi Engin Cezzar Tiyatrosu
1983 – Kaldırım Serçesi: Başar Sabuncu – Şan Tiyatrosu
1997 – Söyleyeceklerim Var: Gülriz Sururi – Gülriz Sururi-Engin Cezzar Tiyatrosu

Yönettiği Tiyatro Oyunları:
Kısmet (oyun): Adana Devlet Tiyatrosu
Fosforlu Cevriye (müzikal): Ankara Devlet Tiyatrosu
Biz Sıfırdan Başladık: Konçinalar Kumpanyası

Yazdığı Kitaplar:
1978 – Kıldan İnce Kılıçtan Keskince (anı)
1987 – Biz Kadınlar (deneme)
2003 – Bir An Gelir (anı)
2003 – Girmediğim Sokaklarda (öykü)
2003 – Gülriz'in Mutfağından (yemek)
2004 – Seni Seviyorum (roman)
2016 – Zefiros, Edebi Gençlik Rüzgarı (anı)