Fatih Birol Yazıları

Fatih Birol Kimdir?

Fatih Birol (d. 22 Mart 1958, Ankara), Türk elektrik mühendisi, ekonomist ve enerji uzmanı. 1 Eylül 2015'ten beri Paris merkezli Uluslararası Enerji Ajansı'nda (IEA) icra direktörlüğü görevini yürütmektedir. Bundan önce, 1995–2015 tarihleri arasında aynı kurumda baş ekonomist ve Küresel Enerji Ekonomisi Direktörü olarak görev aldı. Ayrıca Sabancı Üniversitesi İstanbul Uluslararası Enerji ve İklim Merkezi (IICEC) Fahri Başkanlığını sürdürmektedir. 12 Şubat 2015'te, 29 üye ülkenin oy birliği ile Uluslararası Enerji Ajansı İcra Direktörü pozisyonuna seçildi.

Fatih Birol 22 Mart 1958 tarihinde Gülhane Askeri Tıp Akademisi'nde (GATA) askeri doktor olarak görev yapan Prof. Dr. Kemal Birol ile ev hanımı Bilge Birol'un iki çocuğundan ilki olarak Ankara'da doğdu. İlkokulu Çankaya'daki Kurtuluş İlkokulunda tamamladı. Ortaokul ve lise eğitimini tamamlamak için TED Ankara Koleji'ne geçti ve 1976'da mezun oldu. Babasının doktor olması isteğine karşın matematiğe ilgisi nedeniyle İstanbul Teknik Üniversitesi Elektrik-Elektronik Fakültesi'nin elektrik mühendisliği bölümünden mezun oldu. Mezuniyetten sonra Türkiye Elektrik Kurumu'nda (TEK) bir süre çalıştı. Burada mühendisliğe ısınamayan Birol, başka bir ilgi alanı olan sinema sektörüne geçti. Yeşilçam filmlerinde bir film yönetmeninin asistanlığını yaptı. Fakat daha sonra sektöre adım attıktan sonra işini sevemediğini fark etti ve asistanlığı bıraktı. Mühendislik ve toplumu bir araya getiren konunun enerji olduğuna karar veren Birol, 1986 yılında Avusturya'ya gitti. Viyana Teknik Üniversitesi'nde enerji ekonomisi alanında yüksek lisans ve doktora yaptı. Viyana'da eğitim alırken aynı zamanda hamallık ve kar küreme gibi işlerde çalıştı.

Kariyerine ilk olarak Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü'nde (OPEC) petrol analisti olarak yedi yıl çalışarak başladı. 1995–2015 yılları arasında Paris merkezli Uluslararası Enerji Ajansı'nda baş ekonomist ve kurumun enerji ve iklim değişikliği politikasının ekonomik analizinden sorumlu uzman olarak görev aldı. 12 Şubat 2015'te, 29 üye ülkenin oyu ile IEA'nın en yüksek pozisyonu olan icra direktörlüğüne seçildi. Birol, Amerika ve Avrupa ülkelerinden seçilmeyen ve siyasetçi olmayan ilk başkan oldu. 1 Eylül 2015'te görevi Hollanda Ekonomi Bakanı Maria van der Hoeven'dan devraldı. Birol, gelişmekte olan ülkelerin dünya ekonomi ve enerji pazarındaki rolünün artması vizyonu ile başkanlığı süresince Çin, Endonezya, Fas, Hindistan, Meksika ve Singapur'un örgüte üyeliğe kabul edilmesini sağladı. Ayrıca ajansa üye ülkelerin dünya enerji tüketimindeki payının %50'den %70'e yükselmesini sağladı. 2009 yılında Forbes dergisinin yayınladığı "Dünya Enerjisini Yönlendiren 7 Kişi" arasında gösterildi. Aralık 2017'de Financial Times tarafından "Yılın Enerji İnsanı" seçildi. 22 Ocak 2018 tarihinde IEA Yönetim Kurulu tarafından oybirliği ile yeniden başkan seçilen Birol'un görev süresi dört yıl daha uzatıldı. TIME dergisi tarafından 2021 ve 2026 yıllarında dünyanın en etkili 100 ismi arasında gösterildi ve bu listede yer alan tek Türk oldu.

Birol, kariyeri boyunca birçok ödül ve nişana layık görülmüştür. 2005 yılında Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı Üstün Hizmet ödülü, 2006'da Fransa tarafından Ordre des Palmes Académiques Nişanı, 2007'de Avusturya Federal Cumhuriyeti Liyakat Nişanı, 2009'da Almanya Federal Cumhuriyeti Liyakat Nişanı, 2012'de İtalya Cumhuriyeti Liyakat Nişanı, 2013'te İsveç Kuzey Yıldızı Nişanı ve Irak Devlet Onur Ödülü, 2014'te Japonya'nın Yükselen Güneş Nişanı, 2017'de Melchett Madalyası, Ocak 2022'de Fransa'nın en yüksek sivil nişanı olan Légion d'honneur, Mayıs 2024'te Birleşik Arap Emirlikleri'nin Zayed Nişanı ve Eylül 2024'te Güney Kore'nin Gwanghwa Madalyası ile ödüllendirilmiştir. Ayrıca 2013 yılında Imperial College London tarafından fahri bilim doktorası tevcih edilmiş olup Galatasaray Futbol Kulübü'nün ömür boyu fahri üyesidir.