Duygu Sağıroğlu Yazıları

Duygu Sağıroğlu Kimdir?

Duygu Sağıroğlu (10 Kasım 1932, Trabzon - 29 Nisan 2023, İstanbul), Türk senarist, film yönetmeni, tiyatro dekoratörü, sanat yönetmeni, öğretim görevlisi ve onursal profesördür. Lise öğrenimi sırasında Küçük Sahne'de dekor yapmaya başladı. Lisede lakabı Deli Mıgır. Galatasaray Lisesinin ardından İstanbul Teknik Üniversitesi Mimarlık Fakültesinde eğitim gördü. 1956 yılında Küçük Sahne'de dekorcu ve grafiker olarak çalışmaya başladı. Uzun süre tiyatroda dekor tasarımı yaptı. Tiyatrocular Derneği ve Cep Tiyatrosu'nun kurucuları arasında yer aldı. Rockefeller bursuyla gittiği Amerika'da tiyatro dekoru tasarlamak konusunda çalıştı. Türkiye'ye geri döndüğünde opera dekorları tasarladı.

1959'da Atıf Yılmaz'ın yönettiği "Karacaoğlanın Kara Sevdası" isimli filminde asistan olarak, sinema alanında çalışmaya başladı. Bu dönemde birçok filmde dekor tasarımı, sanat yönetmenliği, yönetmen asistanlığı yaptı.

1966'da ilk filmi "Bitmeyen Yol"u yönetti. Anadolu insanının dramının toplumsal gerçekçi bakış açısıyla aktarıldığı bu film büyük ilgi topladı. Sinemanın "Altın Çağı" olarak tanımlanan 1960-1967 döneminin en önemli yönetmenlerinden biri olan Duygu Sağıroğlu, 1976'ya kadar sinemada yönetmen, senarist ve sanat yönetmeni olarak çalıştı.

1979 yılında İstanbul Devlet Güzel Sanatlar Akademisi Sinema-TV Enstitüsü'nde öğretim görevlisi olarak çalışmaya başladı. 1990'lı yıllardan itibaren profesyonel çalışmalarını dekor konusunda yoğunlaştıran Duygu Sağıroğlu, 1990 yılı itibarı ile yaptığı dekor tasarımı çalışmalarıyla "En İyi Dekor" ödüllerine aday oldu, bazılarını kazandı. Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi, Güzel Sanatlar Fakültesi, Sinema-TV Bölümü'nde öğretim üyeliği yaptı. 2016'da MSGSÜ Senatosu tarafından "Onursal Profesörlük" unvanına değer görüldü. Sağıroğlu, 29 Nisan 2023'te İstanbul'da 90 yaşında öldü. 2 Mayıs'ta Levent Camii'nde düzenlenen cenaze töreninin ardından Feriköy Mezarlığı'na defnedildi.

Halit Refiğ, Metin Erksan, Lütfi Akad ve Sami Şekeroğlu ile birlikte "Ulusal Sinema" teorisini oluşturanlar arasında yer aldı. Türk Film Arşivi'nin çıkardığı Ulusal Sinema dergisinde yazılar yazdı.

Sağıroğlu 12 Nisan 1968 tarihli Ulusal Sinema dergisinde yayımlanan "görüntü hazinesi" adlı yazısında şöyle diyor:

"Sinemamızın bir görüntüsel sanat olduğu, görüntü sanatlarının ise bizde İslâm etkileriyle bir gelişme gösteremeyip, ilkellikten bir türlü sıyrılamadığı, bu yüzden de Türk sinemacısının kendi özkök ve kaynaklarından faydalanmasına imkân bulunmadığından, öteden beri sızıldanılmakta, ille de her türlü kavram ve biçimi batıdan alma alışkanlığını marifet sanan çevrelerce Türk sinemacısı şu veya bu yoldan batı kalıplarını almağa zorlanmaktadır. (Yıllarca bu yolu deneyen Türk sinemacısı, kendi öz görüntü sanatları hazinesinden ve geleneksel kültüründen ya utanarak kaçmış veya böyle bir kökten hiç haberdar olmamıştır.)"

"Türk sinemacısı diğer sanat kollarında olduğu gibi kendi kendini kandırmak şansından uzaktır. Doğrudan doğruya halk kitlelerinin karşısındadır. Doğrudan doğruya halk kitlelerine hesap vermektedir. Kendi özkök ve kaynaklarımızın, bu arada görüntü hazinelerimizin ilkelliğinden ve kısırlığından bahsedenler yanılmakta, saçmalamakta, cehaletlerini batı yapısı yaldızlar arkasında saklamaktadırlar."

Sahne tasarımı yaptığı bazı oyunlar şunlardır: 1960: Bu Melek Satılık Değil! (Thomas Wolfe), Hırçın Kız (William Shakespeare), Mutlu Günler (Claude-André Puget), Çat Kapı (M. Fermaut) - İstanbul Şehir Tiyatroları; 1963: Biraz Gelir Misiniz (Aziz Nesin), Dövme Gül (Tennessee Williams), Evcilik Oyunu (Adalet Ağaoğlu), Kökler (Arnold Wesker), Çin Çin (François Billetdoux) - İstanbul Şehir Tiyatroları; 1964: Bernarda Albanın Evi (Federico García Lorca) - İstanbul Şehir Tiyatroları; 1992: Bir Delinin Hatıra Defteri (Nikolay Gogol) - Dostlar Tiyatrosu; 1993: İnsanlarım (Nâzım Hikmet/Genco Erkal) - Dostlar Tiyatrosu; 1995: Çöplük (Turgay Nar) - Tiyatro Stüdyosu, İçimdeki Çığlık (Genco Erkal) - Dostlar Tiyatrosu; 1996: Histeri (Terry Johnson) - Tiyatro Stüdyosu; 1997: Abelard ve Heloise (R. Duncan) - Aksanat Prodüksiyon Tiyatrosu, Simyacı (Paulo Coelho) - Dostlar Tiyatrosu; 1998: Alacaklılar (August Strindberg) - Aksanat Prodüksiyon Tiyatrosu, Balkon (Jean Genet) - Tiyatro Stüdyosu, Bu Filmi Görmüştüm (Bricaire et Lasaygues) - Dormen Tiyatrosu, Derin Bir Soluk Al (Ben Elton) - Tiyatro Stüdyosu, Oyun Karıştı - Dormen Tiyatrosu, Yalınayak Sokrates (Maxwell Anderson) - Dostlar Tiyatrosu; 1999: Molly S. (Brian Friel) - Aksanat Prodüksiyon Tiyatrosu; 2000: Sevilmek (Bilge Karasu) - Aksanat Prodüksiyon Tiyatrosu; 2001: Bay Knepp (Jorge Goldenberg) - Aksanat Prodüksiyon Tiyatrosu, Yarışma (Laurent Baffie - Umur Bugay) - Dostlar Tiyatrosu; 2002: Ek Kişilik Şehir (Behiç Ak) - Aksanat Prodüksiyon Tiyatrosu; 2003: Fernando Krapp Bana Mektup Yazmış (Tankred Dorst) - Aksanat Prodüksiyon Tiyatrosu; 2004: Salı Ziyaretleri (Visiting Mr. Green, Jeff Baron) - Tiyatrokare; 2006: Ördek Muhabbetleri (David Mamet) - Aksanat Prodüksiyon Tiyatrosu; 2007: Antiloplar (Henning Mankell) - Aksanat Prodüksiyon Tiyatrosu; 2008: Maskeliler (Ilan Hatsor) - İstanbul Şehir Tiyatrosu.

Filmografisi: 1976 Korkusuz Cengaver, 1975 Ağrı Dağı Efsanesi, 1975 İnsan Avcısı, 1974 Battal Gazi'nin Oğlu, 1974 Önce Vatan, 1973 Battal Gazi Geliyor, 1973 Gönülden Yaralılar, 1973 Kara Orkun, 1973 Toprak Ana, 1973 Yanaşma, 1972 Battal Gazi'nin İntikamı, 1972 Leyla İle Mecnun, 1972 Murat İle Nazlı, 1972 Namus, 1971 Satın Alınan Koca, 1971 Üç Arkadaş, 1970 Şoför Nebahat, 1969 Boş Beşik, 1969 Büyük Yemin, 1969 İnsanlar Yaşadıkça.

Sahip olduğu ödüller: 1997: Avni Dilligil Tiyatro Ödülleri, Yılın En Başarılı Dekoru - Abelard ve Heloise; 1998: Afife Tiyatro Ödülleri, Yılın En İyi Sahne Tasarımcısı, Simyacı - Dostlar Tiyatrosu; 2000: Dokuz Eylül Üniversitesi, Muhsin Ertuğrul Emek Ödülü, Tüm Çalışmaları; 2007: 21. İstanbul Tiyatro Festivali, Onur Ödülü; 2007: 26. Uluslararası İstanbul Film Festivali, Onur Ödülü; 2009: Afife Tiyatro Ödülleri, Yılın En Başarılı Sahne Tasarımcısı, Maskeliler - İstanbul Şehir Tiyatrosu; 2009: Lions Tiyatro Ödülleri, Yılın En İyi Sahne Tasarımı, Maskeliler - İstanbul Şehir Tiyatrosu; 2009: Tiyatro Dergisi Ödülleri, Yılın Sahne Tasarımcısı, Maskeliler - İstanbul Şehir Tiyatrosu; 2012: Altın Portakal Film Festivali – Yaşam Boyu Onur Ödülü; 2018: Van İpekyolu Belediyesi Kısa Film Festivali, Onur Ödülü.