Dengir Mir Mehmet Fırat Yazıları

Dengir Mir Mehmet Fırat Kimdir?

Dengir Mir Mehmet Fırat (8 Ağustos 1943, Mersin - 12 Temmuz 2019, Ankara), Türk avukat, çiftçi, ihracatçı ve siyasetçidir. Türkiye Büyük Millet Meclisi 21., 22., 23. ve 25. dönem milletvekili olan Fırat, Adalet ve Kalkınma Partisi eski genel başkan yardımcısı ve kurucularındandır. Haziran 2015 Türkiye genel seçimleri sonucu HDP Mersin milletvekili seçilmiştir. DYP ve AK Parti'nin kurucularından olup DYP'den ayrıldıktan sonra sırasıyla FP, AK Parti ve HDP'de siyaset yapmıştır. FP'den bir, AK Parti ve HDP'den ikişer dönem milletvekili seçilmiştir.

İlk, orta ve lise öğrenimini Mersin'de tamamladıktan sonra Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi'ni bitirdi. Çiftçilik, serbest avukatlık, ihracatçılık, Akdeniz İhracatçılar Birliği Yönetim Kurulu Üyeliği, Adalet ve Kalkınma Partisi Kurucu Üyeliği ve Genel Başkan Yardımcılığı, XXI. Dönem Adıyaman, XXII. ve XXV. Dönem Mersin, XXIII. Dönem Adana milletvekilliği yaptı. Alman asıllı Kristen (Zozan) Fırat ile evliydi ve iki çocuk babasıydı.

Dedesi Hacı Bedir Fırat Ağa, I. ve II. dönem Malatya, III. dönem Kars milletvekilidir. Amcası Hüseyin Fehmi Fırat üç dönem milletvekilliği ve Demokrat Parti Genel İdare Kurulu Üyeliği yapmıştır. Dayısı M. Sırrı Turanlı 1957-1960 yıllarında Adıyaman senatörlüğü yapmıştır. Diğer dayısı Ali Avni Turanlı da 1963-1973 dönemi Adıyaman milletvekilliği yapmıştır.

Adalet Partisi Kâhta ilçe başkanlığı, Doğru Yol Partisi kurucu üyeliği, Kâhta ilçe başkanlığı ve MKYK üyeliği yaptı. 1973 genel seçimlerinde Adalet Partisi'nden, 1995 genel seçimlerinde Doğru Yol Partisi'nden Adıyaman milletvekili adayı oldu. 1999'da Fazilet Partisi'ne geçti ve milletvekili oldu. Rahşan Affı'na destek verdi, 21 Aralık 2000'de yapılan oylamada kabul oyu verdi. 2000 yılında Fazilet Partisi'nden cumhurbaşkanlığına aday olacağını açıklamasına rağmen aday olmamıştır. The New York Times'da yer alan "Atatürk devrimleri toplumda travma yarattı, dini yaşama biçimleri bir gecede ortadan kaldırıldı" şeklindeki sözlerinden dolayı büyük tepki topladı.

Dengir ismi Farsça ve Kürtçede "büyük ses"; Mîr ise Kürtçede "Bey" anlamına gelir. Mir Mehmet, Fırat'ın 19 göbek önceki dedesinin ismidir. Kürt kökenli olan Fırat'ın dedesine Mustafa Kemal Atatürk tarafından madalya verilmiştir. Soyadı benzerliğinden dolayı, Şeyh Said'in torunlarıyla karıştırılsa da, Şeyh Said'in torunlarıyla bir ilgisi yoktur. Türk Tarih Kurumu'nun eski başkanı Prof. Yusuf Halaçoğlu'nun Anadolu Aşiretleri adlı kitabında, Fırat'ın mensup olduğu Rişvan Aşireti'nin Kürt değil, Türk olduğu öne sürülmüştür.

2015 yılında Halkların Demokratik Partisi'ne katılmış ve 2015 seçimleri için milletvekili adayı olmuş ve seçilmiştir. 22 Haziran 2015 tarihinde Halkların Demokratik Partisi tarafından 30 Haziran 2015'te yapılacak TBMM başkanlık seçimleri için TBMM başkan adayı olarak gösterildi. Seçimde 1. turda 81, 2. turda 80 ve 3. turda 78 oy alarak seçimi kaybetmiştir. 4. tura, 3. turda 4. olduğu için katılamamıştır. 21 Kasım 2015 tarihinde Halkların Demokratik Partisi tarafından 22 Kasım 2015'te yapılacak TBMM başkanlık seçimleri için TBMM başkan adayı olarak gösterildi. 12 Temmuz 2019'da Ankara'da akciğer kanseri tedavisi gördüğü bir hastanede 75 yaşında ölmüştür.