Daron Acemoğlu Yazıları

Daron Acemoğlu Kimdir?

Kamer Daron Acemoğlu, 3 Eylül 1967'de İstanbul'da Ermeni bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi. Babası Kevork Acemoğlu (1938-1988) ticaret avukatı ve İstanbul Üniversitesi'nde öğretim görevlisiydi. Annesi İrma Acemoğlu (ö. 1991) ise Kadıköy Aramyan Uncuyan Ermeni İlk ve Ortaokulu müdürüydü. 1986'da Galatasaray Lisesi'nden mezun oldu. Ardından York Üniversitesi'nde ekonomi alanında lisans (1989), Londra Ekonomi Okulu'nda ekonometri ve matematiksel ekonomi alanında yüksek lisans (1990) ve ekonomi alanında doktora (1992) yaptı. Doktora tezinin başlığı "Makroekonominin Mikro Temelleri Üzerine Denemeler: Sözleşmeler ve Ekonomik Performans" idi. Doktora danışmanı Kevin W. S. Roberts'tır.

Akademik kariyerine 1992-1993 yıllarında Londra Ekonomi Okulu'nda ders vererek başladı. 1993 yılından bu yana Massachusetts Teknoloji Enstitüsü'nde (MIT) ders vermekte olup, 2000 yılında profesör, 2019 yılında ise üniversitenin en yüksek akademik unvanı olan "Enstitü Profesörü" seçilmiştir. Erken dönem çalışmalarıyla dikkat çeken Acemoğlu, 1996'da The Economic Journal'da yayımlanan makalesiyle "Yılın En İyi Makalesi" ödülünü kazanmıştır. 2005 yılında John Bates Clark Madalyası'na layık görülmüştür. Siyaset bilimci James A. Robinson ile birlikte yazdığı "Economic Origins of Dictatorship and Democracy" (Diktatörlük ve Demokrasinin Ekonomik Kökenleri) 2006 yılında yayımlandı. Aynı yıl Türkiye Bilimler Akademisi (TÜBA) tarafından Sosyal Bilimlerde Bilim Hizmet ve Teşvik Ödülü'ne layık görüldü.

Acemoğlu ve Robinson'un 2012 yılında yayımlanan "Why Nations Fail: Origins of Power, Poverty and Prosperity" (Ulusların Düşüşü: Güç, Refah ve Yoksulluğun Kökenleri) adlı kitabı The New York Times'ın çok satanlar listesine girmiştir. Kitap, uluslar arasındaki refah farklarının coğrafi, tarihî ya da kültürel değil, ekonomik ve siyasi kurumların yapısından kaynaklandığını savunmaktadır. Klasik büyüme ve kalkınma teorilerine getirdiği yenilikçi yaklaşımlarıyla 2013 yılında T.C. Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü'nü kazanmıştır. Utrecht, Bilkent, Bath, Boğaziçi ve Atina üniversiteleri ile Paris'teki École Normale Supérieure tarafından fahri doktora unvanıyla ödüllendirilmiştir. 2021 yılında İngiliz Akademisi tarafından Onur Üyesi seçilmiştir. 2024 yılında "kurumların oluşumu ve ekonomik refah üzerindeki etkileri" konusundaki çalışmaları nedeniyle Simon Johnson ve James Robinson ile birlikte Nobel Ekonomi Ödülü'ne layık görülmüştür. Böylece Orhan Pamuk ve Aziz Sancar'dan sonra Nobel Ödülü kazanan üçüncü Türk olmuştur. Acemoğlu, Review of Economics and Statistics ve Journal of Economic Growth dergilerinin yardımcı editörlüğünü yürütmektedir. Bilim Akademisi üyesidir.

Acemoğlu, MIT'de elektrik mühendisliği ve bilgisayar bilimleri profesörü olan Asuman Özdağlar ile evlidir. İkili birlikte çeşitli akademik makaleler kaleme almıştır. İki oğlu (Arda ve Aras) bulunan Acemoğlu, İngilizce ve Türkçe'nin yanı sıra bir miktar Ermenice bilmektedir. Newton, Massachusetts'te yaşamaktadır.

**Ödüller**
- 2006: TÜBA Sosyal Bilimlerde Bilim Hizmet ve Teşvik Ödülü
- 2013: Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü
- 2017: Koç Üniversitesi Rahmi M. Koç Bilim Madalyası
- 2024: Nobel Ekonomi Ödülü