Cahide Sonku Yazıları

Cahide Sonku Kimdir?

Cahide Sonku ya da doğumdaki adıyla Cahide Serap (27 Aralık 1919, San'a, Yemen - 18 Mart 1981, İstanbul), Türk sinema ve tiyatro oyuncusu, Türk sinemasının ilk kadın film yönetmeni ve sinema oyuncusudur. O dönem Osmanlı Devleti toprağı olan San'a'da doğdu. Babası bir Osmanlı subayı Yüzbaşı Necati Bey, dedesi Çorapsız İbrahim Paşa ise Osmanlı Ordusunda 7. Ordu Komutanı'ydı. Aynı yıllarda babası dedesinin emrindeydi. I. Dünya Savaşı'nın başlaması ve Yemen'in Osmanlı Devleti'nin elinden çıkmasının ardından aile San'a'dan ayrılarak İstanbul'a geldi. Babası Necati Bey bir süre İngilizlere esir düştü; esaret hayatı bittikten sonra ailesini terk etti ve annesi Necati Bey'den boşandı. Aile paşa dedelerinin Fatih'teki konağına yerleşti. Çocukluğu zorluklarla geçen Cahide'nin dedesi İbrahim Paşa'nın vefatının ardından çıkan bir yangında evleri yandı. Durumdan haberdar olan Necati Bey, Cahide ve ablasını yanına almak istedi. Abla kabul etti ama Cahide annesinin yanında kalmayı tercih etti. İlk ve ortaokulu Fatih'te tamamladı. Sultan Selim'deki Cumhuriyet Kız Ortaokulu'ndan mezun oldu.

Ortaokul sıralarında sanatla tanıştı. Henüz 16 yaşındayken öğretmeninin yönlendirmesiyle Darülbedayi'ye girdi, zamanla İstanbul Şehir Tiyatroları'nın gözde oyuncuları arasına girdi. Önce Halkevleri Tiyatrosu, akabinde İstanbul Belediye Konservatuvarı, ardından da Muhsin Ertuğrul'un keşfiyle Darülbedayi'de (1932-Şehir Tiyatroları) "Yedi Köyün Zeynebi" ile oyunculuğa başladı. Muhsin Ertuğrul döneminin önemli isimlerindendir. 1933'te Söz Bir Allah Bir filmiyle sinemaya adım attı. Daha sonra, 1950 yılında kendi adına Sonku Film şirketini kurdu. Fedâkar Ana filmiyle ilk kez yönetmenliği denedi. Oyuncu Talat Artemel ile evlenip ayrıldı. 1943 yılında "Tütün Kralı" lakabıyla bilinen iş insanı İhsan Doruk ile evlendi ve bir süre sonra bu eşinden de ayrıldı. Daha sonra İhsan Doruk ile yeniden evlenen Cahide'nin bu evlilikten Ender adında bir kız çocuğu oldu. Doruk'un kendisini evin hizmetçisi ile aldatmasından sonra yeniden boşandı. Tiyatrocu Cahit Irgat ile tanışınca ilişki yaşamaya başladılar; beraber tiyatro kurup turnelere çıktılar. Ancak Cahit Irgat'ın hayaller görmesi ve hastaneye yatırılmasından sonra çift ayrıldı. Özel hayatındaki bu inişli çıkışlı durum Sonku'yu alkole sürükledi. Bataklı Damın Kızı Aysel adlı filmle ünlenen sanatçı, filmlerinde genel olarak erkeklerin kalbini kırıp kaçan güzel kadın rolüyle izleyicinin karşısına çıktı. Yıldız Dergisi'nin 1951 yılında açtığı yarışmada Vatan ve Namık Kemal "En İyi Film", başrol oyuncularından Cahide Sonku da "En İyi Kadın Oyuncu" seçildi. 1950'li yıllarda Sami Ayanoğlu ile birlikte Sonku Film Şirketi'ni kurdu. Kariyerinin tescillendiği o yıllarda Parseh Gevrekyan adında gayrimüslim genç bir iş insanı ile tanıştı ve aşk yaşamaya başladılar. Müslüman bir kadının gayrimüslim biriyle beraberliğinin hoş karşılanmaması nedeniyle aşklarını gizli yaşadılar. Artan dedikodulara aldırmadan birlikte yaşama kararı alan çiftin bu kararının ardından Cahide'nin Şehir Tiyatroları'ndan atılmasına karar verildi; ancak Muhsin Ertuğrul'un karşı çıkması sonrası kariyerine devam etti. II. Dünya Savaşı sonrası Türkiye'de çıkarılan Varlık Vergisi Kanunu kapsamında Gevrekyan'ın taşınmaz mallarına el konuldu ve Aşkale Çalışma Kampı'na gönderildi. Cahide, çevresi ve adli kurumlardaki kişilerin baskısı sonucu Gevrekyan'dan ayrılmak zorunda kaldı.

1963 yılında bir yangın sonucu kurmuş olduğu Sonku Film şirketinin binasının yanması üzerine iflas etti. Yaşamının geri kalan kısmında Muhsin Ertuğrul sayesinde kısa bir süre Şehir Tiyatrosu'nda çalıştı, daha sonra buradan ayrıldı ve ömrünün son yıllarında alkol bağımlılığı ile mücadele etti. Kızı Ender'in kendisini terk edip Londra'ya yerleşmesiyle Sonku yalnız kaldı. 1979 yılında Sinema Yazarları Derneği hizmet ödülünü aldı. 18 Mart 1981 tarihinde Alkazar Sineması'nda fenalaşarak 61 yaşında öldü. Cenazesi Muhsin Ertuğrul Şehir Tiyatrosu'nun sahnesinde yapılan törenin ardından Zincirlikuyu Mezarlığı'na defnedildi. Her yıl anısına verilen Altın Portakal Cahide Sonku Ödülü vardır.