Abidin Dino Yazıları

Abidin Dino Kimdir?

23 Mart 1913'te İstanbul'da doğdu. Divan-ı Ali-i Muhâsebât Reisi Mehmed Rasih Bey ile müzik ve edebiyatla ilgili bir hanım olan Saffet Hanım'ın oğlu olan Abidin, ailenin beşinci çocuğu idi. Doğduğu yıl ailesi Cenevre'ye, ardından Fransa'ya yerleştiğinden, çocukluğu Avrupa'da geçti. 1925'te ailesiyle birlikte İstanbul'a döndü ve Robert Kolej'de öğrenim görmeye başladı. Önce babasının ve ardından annesinin ölümünden sonra sanata olan ilgisinin ağır basması nedeniyle öğrenimini yarıda bıraktı ve ağabeyi şair Arif Dino'nun desteğiyle resim, karikatür ve yazı alanında kendini geliştirmeye başladı. İlk çizimleri Yarın gazetesinde, ilk yazıları Artist dergisinde 1930'lu yılların başında yayımlandı. Bu yıllarda Nâzım Hikmet'in kitaplarına kapak desenleri çizdi ve kendini çok genç yaşta ressam olarak kabul ettirdi. Halkın Dostu gazetesinde yayımlanan ve Atatürk'ü konu alan röportajı ile Atatürk'ün beğenisini kazandı. 1933 yılında D Grubu adlı sanat grubunun kurucuları arasında yer aldı. Aynı yıl Türkiye'ye gelen Sovyet yönetmen Sergey Yutkeviç'in desteğiyle 1934'te sinema öğrenimi görmek üzere SSCB'ye gitti ve üç yıl kaldı. Leningrad'da Eisenstein ve Yutkeviç'in yanında sinema eğitimi aldı. 1937'de II. Dünya Savaşı nedeniyle SSCB'den ayrılarak Paris'e yerleşti ve burada Gertrude Stein, Tristan Tzara, Pablo Picasso gibi dönemin önde gelen sanatçılarıyla dostluklar kurdu. 1939'da Türkiye'ye döndü, 1941'de arkadaşlarıyla Yeniler Grubu'nu oluşturdu. Liman çevresindeki balıkçıları konu alan sergileri büyük ilgi uyandırdı. 1941 yılında siyasi nedenlerle önce Mecitözü'ne, sonra Adana'ya sürgüne gönderildi. Adana'da Türk Sözü gazetesini yönetti ve Çukurova'nın pamuk işçilerini konu alan resimler yaptı. 1943 yılında yazar ve dilbilimci Güzin Dikel ile evlendi. Sürgün sona erince İstanbul'a döndü. 1952'de yurt dışına çıkış yasağı kalkınca kesin olarak Paris'e yerleşti. 1954'ten itibaren sekiz yıl boyunca Paris'teki Mayıs Salonu sergilerine katıldı. Fransa, Cezayir, ABD gibi ülkelerde sergiler açtı; Fransa Plastik Sanatlar Birliği Onursal Başkanlığı, New York Dünya Sanat Sergisi Danışmanlığı gibi görevler üstlendi. 1966'da yönettiği Gol adlı belgesel film ile Britanya Film ve Televizyon Sanatları Akademisi tarafından verilen belgesel film ödülünü aldı. 1968 Paris öğrenci olayları sırasında sokaklardaki etkinlikleri çizdi. 1979 yılında Fransız Plastik Sanatlar Birliğinin Onursal Başkanlığına seçildi, 1989'da Fransız Kültür Bakanlığının Sanat ve Edebiyat Altın Şövalye Nişanı ile ödüllendirildi. 1990'da tiroit kanseri teşhisi konan sanatçı, 7 Aralık 1993 günü Paris'te öldü. Cenazesi İstanbul'a getirilerek Aşiyan Mezarlığı'ndaki aile mezarlığında toprağa verildi. Çok yönlü bir kültür adamı olan Abidin Dino, çağdaş Türk resminin öncülerindendir. Türk resim tarihinde D Grubu ve Yeniler Grubu adlarıyla anılan sanat topluluklarının öncülerinden oldu. Şair Arif Dino'nun kardeşi, yazar Güzin Dino'nun eşidir. Beşiktaş kulübü tarafından efsane futbolcular arasında gösterilen ünlü kaleci Sabri Dino'nun da amcasıdır.