Asabiyetten Pragmatizme: 21.Yüzyıl Liderlik Paradigmasında Trump ve Erdoğan Karşılaştırması
Prof. Dr. Murat Yalçıntaş'ın "Güç Kaynakları Açısından İbn-i Haldun ve Machiavelli Karşılaştırması"*başlıklı makalesi; siyaset biliminin iki dev ismi üzerinden devletin bekası ve liderin gücü üzerine derinlemesine bir analiz sunar. Bu iki düşünürün kavramsal çerçeveleri olan "Asabiyet" (İbn-i Haldun) ve "Virtu" (Machiavelli), günümüzün en tartışmalı liderlerinden Donald Trump ve Recep Tayyip Erdoğan'ın politikalarını anlamak için eşsiz bir zemin hazırlamaktadır.
Gücün Kaynağı: Toplumsal Dayanışma mı, Bireysel Beceri mi?
Yalçıntaş'ın analizinde İbn-i Haldun gücü, toplumsal bir bağ olan Asabiyet üzerinden tanımlarken; Machiavelli, liderin talih (Fortuna) karşısındaki kıvraklığını ve stratejik zekasını ifade eden Virtu kavramına odaklanır.
1.Trump ve "Asabiyet": Milliyetçilik Olarak Modern Dayanışma
İbn-i Haldun'a göre bir devletin kurulması ve ayakta kalması, ortak bir amaç etrafında kenetlenmiş bir grubun "asabiyetine" bağlıdır. Donald Trump'ın "Make America Great Again" (MAGA) hareketi, bu bağlamda modern bir asabiyet inşası olarak okunabilir.
Trump'ın Hamlesi: Klasik kurumların (ana akım medya, istihbarat örgütleri vb.) meşruiyet kaybettiği bir dönemde Trump; "pas kuşağı" işçileri ve muhafazakar kırsal kesim arasında yeni bir kimlik bağı kurmuştur.
İbn-i Haldun Bakışı: Trump; yerleşik elitlerin (hadari medeniyet) zayıflayan asabiyetine karşı, daha sert, dışlayıcı ve kolektif bir dayanışma ruhunu harekete geçirerek iktidarını konsolide etmiştir
2. Trump ve "Virtu": Amaca Giden Her Yol Mübah mı?
Machiavelli'nin "Hükümdar"ı (İl Principe) için ahlak, siyasi başarının önüne geçemez. Yalçıntaş'ın da vurguladığı gibi Machiavelli, liderin pragmatik ve gerektiğinde acımasız olmasını bekler.
Trump'ın Hamlesi: Trump'ın "tweet diplomasisi", öngörülemezliği ve çok taraflı uluslararası anlaşmalardan çekilmesi, tam bir Machiavellist pragmatizm örneğidir. O, meşhur "aslan ve tilki" metaforundaki gibi; gerektiğinde kaba gücü (aslan), gerektiğinde ise kurnazlığı (tilki) kullanmıştır.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın Perspektifi: İbn-i Haldun ve Medeniyet İddiası
Erdoğan, konuşmalarında Machiavelli'den ziyade İbn-i Haldun'u sıklıkla bir "rehber" olarak selamlar.
Erdoğan'ın yönetim paradigması şu üç ana sütun üzerine oturur:
Fikri İktidar ve Kökler: Erdoğan, Machiavellist pragmatizmi genellikle "Batı'nın ilkesizliği" olarak eleştirir. Buna karşılık İbn-i Haldun'u, medeniyet köklerine dönüşün ve "fikri iktidarın" anahtarı olarak konumlandırır.
"Dünya Beşten Büyüktür": Bu meşhur çıkış, İbn-i Haldun'un devletlerin yükseliş ve çöküş yasalarına (ilm-i ümran) bir atıf niteliğindedir. Erdoğan, mevcut küresel sistemin asabiyetini (meşruiyetini) yitirdiğini ve değişimin kaçınılmaz olduğunu savunur.
Hizmet Siyaseti: Erdoğan'a göre güç, sadece Machiavellist bir "elde tutma" sanatı değil; İbn-i Haldun'un tasvir ettiği gibi TOPLUMA HİZMET EDEREK devleti kalıcı kılma aracıdır.
*Güç Kaynakları Açısından İbn-i Haldun (Mukaddime) ve Machiavelli (Hükümdar) Karşılaştırması, GENÇ N., YALÇINTAŞ M., İYİGÜN N. Ö. (3. Örgütsel Davranış Kongresi, Tokat, Türkiye, 6 - 07 Kasım 2015, ss.640-645)
