Yerel Kalkınma Hamlesi: 81 ile Özgün Yatırımlar

"Yerel Kalkınma Hamlesi" kapsamında başarılı bulunan ilk projeler belli olurken Mardin'de "noodle"dan Nevşehir'de kaya oyma veri merkezine, Rize'de çay atıklarından aktif karbon üretiminden Ordu'da endüstriyel çikolataya kadar illere özgü yatırımlar dikkati çekti.
AA muhabirinin derlediği bilgiye göre, Türkiye'de bölgeler arası gelişmişlik farklarını azaltmak, rekabet gücünü artırmak ve öncelikli yatırım alanlarını desteklemek için Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından yürütülen Yerel Kalkınma Hamlesi Teşvik Programı ile 81 ilin potansiyeli gün yüzüne çıkarılarak ülkenin gelişimine katkı sağlanması hedefleniyor.
Bölgelerin ekonomik potansiyelini harekete geçirmek, üretimini artırmak ve istihdamını güçlendirmek hedefiyle uygulamaya alınan proje kapsamında 2025 yılı başvuru sonuçları açıklandı. Tarımdan turizme, madencilikten imalat sanayisine kadar çeşitli sektörlerde 303 yatırım projesi belirlendi. Şehirlerin potansiyelini harekete geçirecek ve 22 bin 479 kişilik yeni istihdam sağlayacak 185 milyar liralık yatırım planlandı.
Bu kapsamda, büyük çaplı yatırımların yanı sıra ekonomik açıdan fayda sağlayacak projeler öne çıktı.
Tarımda katma değer artırılacak
Karaman, Isparta, Tokat ve Adana'da meyve atıklarından katma değerli gıda, Amasya'da bitkisel ham ve rafine yağ, Ankara'da havuçtan beta karoten ve bitkilerden katma değerli gıda takviyesi, Çankırı'da tuz ham maddesinden katma değerli kimyasal ürünlerin üretiminin yanı sıra Tokat'ta maya üretim tesisi projeleri devreye alınacak.
Bu kapsamda en büyük yatırım ise Ordu'da yapılacak. Burada, kakao işleme ve endüstriyel çikolata üretimi kapsamında 3 projenin toplam büyüklüğü 11,7 milyar lira. Ordu gibi fındık üretimiyle öne çıkan illerden Giresun'da da 5 çikolata üretim tesisi kurulması kararlaştırıldı. Bunlar için de 1,2 milyar lirayı aşan tutarda yatırım yapılacak.
Mardin'de noodle üretilecek
Kastamonu'da kenevir işleme tesisi kurulacak. Mardin'de ise Asya eriştesi "noodle" üretilecek.
Çorum ve Bolu'da likit yumurta ve yumurta tozu üretimi, Burdur'da asgari 1000 yüksek genetik kapasiteli entegre damızlık büyükbaş hayvan yetiştiriciliğinin yanı sıra çeşitli süt üretim projeleri yapılacak.
Rize'de çayın tanımı değişiyor
Rize'de çay üretiminde çeşitliliğe gidiliyor. Bu kapsamda butik çay turizm kompleksi kurulması için 4 proje seçildi.
Çay atıklarından aktif karbon üretimi için de belirlenen proje hayata geçirilecek.
Giresun'da ise fındık kabuğu veya çay atıklarından katma değerli ürün üretilecek.
Nevşehir'e veri merkezi
"Yerel Kalkınma Hamlesi"nde turizmi canlandıracak adımlar da dikkati çekti. Bu kapsamda Nevşehir'de sıcak hava balonu ve aksamları üretiminin yanı sıra veri merkezi (kaya oyma) projelerine yatırım yapılacak.
Kapadokya'daki kayadan oyma doğal soğuk hava depolarının, Ahiler Kalkınma Ajansı (AHİKA) tarafından hazırlanan çalışmayla enerji verimliliği ve güvenlik avantajları nedeniyle veri merkezlerine dönüştürülmesi planlanıyor. Nevşehir'de kurulacak veri merkezinin yatırım ve işletme maliyetinin İstanbul ve Ankara'ya kıyasla yüzde 45 düşük maliyetli olması öngörülüyor.
Düzce, Rize ve Artvin'de ise doğa temelli turizm merkezi yatırımları devreye alınacak.
İstanbul'da nitelikli kültür endüstrileri yatırımları kapsamında 5 proje öne çıktı. Bu projelerin toplam yatırım tutarı 13,3 milyar lirayı buluyor.
Yıkıntılardan ekonomi doğacak
Kahramanmaraş merkezli depremlerden en çok etkilenen illerden Hatay'da yıkıntı atıklarının geri kazanımı için 4 proje hayata geçirilecek. Bunlar için 1 milyar lirayı aşkın yatırım öngörüldü.
Kahramanmaraş'ta aktive edilmiş kalsine kil üretimi ve bakalit ham maddesi imalatı, Gaziantep'te orta ve yüksek teknolojili tekstil makineleri ile rejenere iplik üretimi yatırımları ön plana çıktı.
Adıyaman'da entegre mermer işleme tesisi, Adana'da teknolojik tarım makineleri üretimi, tornalama ve frezeleme için kesici uç üretimi, Elazığ'da mermer atıklarından mikronize ürünlerin üretimi yapılacak. Osmaniye'de ise yer fıstığı işleme tesisi kurulacak.
Konya'da mermi üretim tesisi
Kocaeli'de akü geri dönüşüm tesisi, GMT levha üretimi ve rulman üretim tesisi yapılması öngörüldü. Kütahya'da endüstriyel akü yatırımı yapılacak.
Konya'da mermi üretim tesisi, MIM teknolojisiyle askeri silah parçaları ve soğuk dövme namlu üretimi, Samsun ve Kırıkkale'de ise silah ve silah parçaları üretimi gerçekleştirilecek.
Ayrıca, Konya'da raylı taşımacılık için demir yolu araçlarına ait parçaların üretimi planlanıyor.
İzmir'de ise yüzen deniz üstü rüzgar türbini platformu üretim tesisi devreye alınacak. Projede yatırım tutarı 21 milyar lirayı geçiyor.
Manisa'da elektronik kart ve modülleri üretimi, modern jeotermal sera kurulumu, teknolojik tarım makineleri üretimi ve zeytin atıklarından katma değerli ürün üretimi yatırımı yapılacak.
Aksaray'da motosiklet, moped ve motorlu bisiklet üretimi öne çıktı. Bu kapsamda 4 projenin toplam yatırım tutarı 4,8 milyar lirayı buldu.
Hakkari'de 4 milyar lira yatırımla 2 çinko ve kurşun izabe tesisi, Şırnak'ta da 1,1 milyar lira yatırımla asfaltitin gazlaştırılmasına yönelik tesis kurulacak.
2026 çağrısına 1156 başvuru
2025 yılı başvurularının ardından gözler bu yıla ilişkin projelere çevrildi.
Programın geçen ay sona eren ikinci çağrısına 1156 başvuru geldi. Toplam 453 milyar liralık asgari yatırım tutarına sahip başvurular değerlendirilerek kamuoyuna açıklanacak.
Program kapsamında söz konusu yatırımlar için vergi indirimi, sigorta primi desteği, faiz veya kar payı desteği, yatırım yeri tahsisi ve gümrük vergisi muafiyeti gibi çeşitli teşvikler sunulacak. Desteklerin kapsamı yatırımın büyüklüğüne, sektörüne ve bölgesel önceliklere göre değişebiliyor. Yapılacak her bir yatırım için 301 milyon liraya kadar nakdi destek ve yatırımın yüzde 50'si kadar vergi indirimi sağlanacak.