Türkiye'den Üçlü Savunma Anlaşması Açıklaması: NATO'ya Alternatif Değil

Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında imzalanan üçlü savunma anlaşmasına ilişkin Ankara'dan yapılan ilk değerlendirmeler, bu adımın Türkiye'nin NATO üyeliğine bir alternatif oluşturmadığı mesajını veriyor. Türk yetkililer, Pakistan'ın Hindistan'la ve Suudi Arabistan'ın İran destekli Husiler'le yaşadığı çatışmalara atıfta bulundu ve anlaşmaya katılmanın Türk askerinin bölgesel krizlerin içine çekileceği anlamına gelmediğini de vurguladılar.Türkiye, anlaşmanın üçüncü bir tarafa karşı olmadığını da kayda geçirerek İsrail'in hedef olarak görülmediğinin altını çizdi. "Mekke Ortak Savunma Anlaşması", Ankara'nın uzun süredir üzerinde durduğu "bölgesel sahiplenme" ilkesinin somut sonuçları arasında sayılıyor.Ankara'dan anlaşmaya ilişkin yapılan ilk değerlendirme ve bilgilendirmeler, bölgenin üç önemli askeri gücü Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan'ın son dönemde ikili geliştirdikleri işbirliğini üçlü bir savunma anlaşması formatına yükselttiklerini vurguluyor.Bu üç ülkeye ek olarak Mısır da son dönem yapılan toplantılara katıldı ancak Kahire yönetimi bu süreçte anlaşmaya dahil olmadı. Anlaşma, diğer bölge ülkelerinin katılımına açık.Kolektif caydırıcılık Kolektif caydırıcılığı güçlendirmeyi amaçlayan anlaşmanın en önemli maddesi "üç devletten herhangi birine yönelik herhangi bir silahlı saldırının, hepsine yönelik bir saldırı olarak kabul edilmesi" olarak görülüyor.Ankara'ya göre, bu unsurlar BM Şartı'nın 51. maddesi uyarınca ortak savunma, meşru müdafaa ve karşılıklı güvenlik taahhüdünü de teyit ediyor.Kolektif caydırıcılık ve bir üyeye yapılan saldırının herkese karşı yapılmış sayılacağı unsurları, 1949'da kurulan ve Türkiye'nin 1952'de katıldığı NATO'nun en temel prensipleri arasında yer alıyor.Türk kaynaklar, NATO üyesi Türkiye'nin bölgesel yeni bir savunma ittifakına katılmasına ilişkin yaptıkları değerlendirmelerde, "Türkiye'nin NATO üyeliği ile bölgesel ortaklıkları birbirinin alternatifi değil, güvenlik yükünün paylaşılmasını sağlayan tamamlayıcı yapılardır" ifadelerini kullandılar. Aynı kaynaklar, Türkiye'nin NATO misyonları kapsamında görevleri yerine getirmeye devam ettiğini ve ittifak üyeleri ile diyalogun en üst düzeyde devam ettiğini de vurguladılar.



'Üçüncü bir ülkeyi hedef almıyor' Türk kaynaklara göre, Mekke Ortak Savunma Anlaşması herhangi bir üçüncü ülkeyi hedef almayan, bölgesel ve küresel barış, istikrar ve refahın korunmasına yönelik taahhütleri güçlendirmeyi amaçlayan savunma odaklı bir işbirliği.Ankara'nın bu mesajında isim vermeden İsrail'in kastedildiği kaydediliyor. Türkiye ve İsrail, Gazze'de yaşanan savaş nedeniyle giderek artan bir gerilim içinde.Türk kaynaklar, "Bu anlaşma saldırgan bir askeri cephe, çevreleme girişimi veya saldırı planlaması değil bölgesel istikrarı sağlamaya yönelik terörsüz bölge hedefine de katkı sağlayacak bir adım" ifadeleriyle anlaşmanın sadece "savunma" amaçlı olduğunu da vurguladılar. Aynı kaynaklar, sözkonusu anlaşmanın üç ülkenin birbirlerinin güvenliğini destekleme taahhüdünün yanı sıra savunma sanayii iş birliğini ve askeri birlikte çalışabilirliği geliştirmeyi amaçlayan savunma odaklı bir düzenleme olduğunu da kaydettiler.'Türkiye bölgesel krizlere çekilmiyor' Anlaşmanın imzalanmasının Türkiye'nin bölgesel ilişkilerine olası etkilerine dair de Türk kaynaklar, Türkiye'nin anlaşmaya imza atarak "değişen ve karmaşıklaşan uluslararası güvenlik ortamında işbirliği seçeneklerini çeşitlendirmeyi amaçladığını" kaydettiler.Anlaşmayı bölge ve İslam dünyası için "her anlamda tarihi" olarak tanımlayan kaynaklar, "bölgedeki güvenlik mimarisinin de yeniden dizayn edildiğini" vurguladılar, ancak bu yeni mimarinin hangi sütunlar üzerinde kurulacağına ilişkin değerlendirme yapmadılar.Bununla birlikte, anlaşmanın Türkiye'yi başka çatışmalara sürüklemeyeceği vurgusu yapıldı.



Özellikle iki nükleer güç Pakistan ve Hindistan arasında son dönemde giderek artan askeri gerilim, Suudi Arabistan'ın İran destekli Husilere karşı yürüttüğü operasyonlar ile İran'ın ABD ile savaşı sırasında bazı Suudi hedeflerine füze atması gibi gelişmelerin bu anlaşma kapsamına ne kadar gireceği yanıtı merak edilen sorular arasında.Türk kaynaklar, buna ilişkin değerlendirmelerinde, "Türkiye başka çatışmalara sürüklenmemektedir. Bölgesel etkisini ve tecrübesini bölgenin güçlü aktörleri ile birleştirmektedir" yorumunu yaptılar.Kaynaklar ayrıca, "Anlaşmaya katılım, Türk askerinin her bölgesel krize gönderileceği anlamına gelmemektedir. Kuvvet kullanımı ve askeri harekat kararları anayasal düzen ile ulusal karar mekanizmaları çerçevesinde alınacaktır" bilgisini de verdiler.'Enerji tedariği ve ekonomik istikrara katkı' Türk kaynaklara göre, Ankara'nın Riyad ve İslamabad ile bu anlaşmayı imzalaması, küresel deniz ticaret yollarının güvenliğini güçlendirerek ihracata, enerji tedarikine ve ekonomik istikrara katkı sağlayacak.Bu unsurun özellikle ABD ile İran arasında Hürmüz Boğazı'ndan kaynaklanan sorunun sürdüğü ve özellikle de ileride daha ciddi sıkıntılara yol açacağı kaygılarının arttığı bir dönemde gündeme getirilmesi dikkat çeken bir gelişme oldu.Türkiye, savaşın başından bu yana Hürmüz Boğazı'nın sivil ve ticari gemilerin geçişine açık tutulması ve seyrüsefer güvenliğinin bozulmaması çağrısında bulundu. Ankara, savaşın sonlanmasının ardından Hürmüz Boğazı'nın mayınlardan temizlenmesi çabalarına aktif katkı vermeyi de öneren ülkeler arasında yer aldı.Mekke Anlaşması için "Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasındaki işbirliği, tarihi bir sorumluluğun günümüzdeki stratejik karşılığıdır" ifadesini kullanan kaynaklar, bu ülkeler arasındaki ilişkilerin "yalnızca devletler arası çıkarlara değil, ortak tarih, inanç, kardeşlik ve dayanışma bağlarına dayandığı" değerlendirmesini yaptılar.