Iğdır’da geçmişe yolculuk: Karakoyunlu Ata Ocağı Müzesi bölge hafızasını yaşatıyor

Türk milletinin köklü geçmişini korumak ve gelecek nesillere aktarmak amacıyla 2022 yılında İstanbul Türkiye Azerbaycan Derneği (İSTAD) Başkanı Sefer Karakoyunlu tarafından kurulan Karakoyunlu Ata Ocağı Müzesi, Iğdır’da kültür sanatın ve toplumsal hafızanın simge mekânlarından biri haline geldi. Karakoyunlu ilçesindeki baba yadigârı bir ev ve bahçenin müzeye dönüştürülmesiyle açılan yapı; geçmişi günümüze, günümüzü de geleceğe taşıyarak yeni nesillerde tarih ve kültür bilinci oluşturmayı hedefliyor.

ATATÜRK, KARABEKİR VE ŞEHRİYAR ANISINA ÖZEL ALAN

Müzenin girişinde, Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk, Doğu Cephesi Komutanı Kazım Karabekir ve Şark’ın usta şairi Muhammed Hüseyin Şehriyar’ın anısına ayrılmış özel bir alan bulunuyor.

Bu özel bölüm, bölgenin ulusal ve yerel hafızadaki kritik yerini vurguluyor. Tarihsel süreçte, 1375–1468 yılları arasında Azerbaycan, Tebriz, Iğdır, Kars ve çevresinde hüküm süren Karakoyunlu Devleti’nin kültürel mirası ile Iğdır ve civarının 14 Kasım 1920’de düşman işgalinden kurtuluşundaki milli mücadele ruhu, bu müzede somut bir şekilde yaşatılıyor. Atatürk ve Kazım Karabekir’in bölgenin savunulması ile halkın özgürlüğe kavuşmasındaki rolü de ziyaretçilere aktarılan ana temalar arasında yer alıyor.

SON İKİ YÜZYILIN EMEĞİ VE YAŞAM İZLERİ 

Kars, Ardahan, Iğdır ve çevresinde yaşamış insanların gündelik hayatlarına, üretim biçimlerine ve kültürel değerlerine ışık tutan müze, son derece geniş ve zengin bir koleksiyona ev sahipliği yapıyor:

Tarım aletleri: At arabası, at semeri, maşna, öküz arabası, gem, car car, kotan, pulluk, sapan, tırpan, mergiz, tırmık, yaba, bel, kürek, at harmutu, tapan, bendem, eyme, dirgen, lenper ve hızarlar ile toprağa bağlı yaşamın emeği sergileniyor.

Ev yaşamı eserleri: Su arıtma sistemleri, bulgur, baharat ve tuz dibekleri, taş dibekler, nehre, yayık, yer tahtası, et taşı ve tohmağı, tandır malzemeleri, yün tarakları, süt arıtma sistemleri, kırlık, eski kap kacaklar, kevgirler, kazanlar, kilitler, desterler, sürahiler, vazolar, küpler, tepsiler, semaverler, teraziler, gaz lambaları ve çeyiz sandıkları sade ama anlamlı geçmiş yaşamı gözler önüne seriyor.

El sanatları ve giyim: Tarihî kilimler, milli giyim örnekleri, dikiş makineleri ve halı dokuma aletleri geleneksel zanaatları hatırlatıyor.

Müzik ve ses kültürü: Radyolar, teypler, gramofonlar, akordeonlar ile telli, vurmalı ve üflemeli sazlar geçmişin sesini günümüze taşıyor.

CANLI BİR HAFIZA

Her bir parçanın taşıdığı hikâyelerle adeta bir hafıza mekânı işlevi gören Karakoyunlu Ata Ocağı; ataların yokluk içindeki üretme azmini, doğayla kurduğu dengeyi ve vatan sevgisini hissettiriyor. Ziyaretçilere yalnızca teorik bilgi sunmakla kalmayıp duygusal ve kültürel bir bilinç aktarımı da sağlıyor.

ÜCRETSİZ HİZMET VERİYOR

Halka açık ve tamamen ücretsiz olarak hizmet veren müze; öğrencilerden akademisyenlere, kamu yöneticilerinden sivil toplum kuruluşlarına kadar her kesimden yoğun ilgi görüyor. Yerel ve uluslararası basında yer alarak bölgenin tanıtımına büyük katkı sağlayan mekan, son dönemde özellikle yeni evlenen çiftlerin fotoğraf çekimleri için uğradığı popüler bir durak haline gelmiş durumda.

Müzenin kurucusu ve İstanbul Türkiye Azerbaycan Derneği (İSTAD) Başkanı Sefer Karakoyunlu, Karakoyunlu Ata Ocağı’nın yalnızca eşyaların sergilendiği bir alan değil; bir milletin hatıralarının, emeğinin ve ruhunun korunduğu canlı bir kültür merkezi olarak hizmet vermeye devam edeceğini belirtiyor.