Küresel riskler otomotivde talep ve maliyet dengesini zorluyor

Toyota Türkiye Pazarlama ve Satış AŞ Üst Yöneticisi ( Ceo ) Ali Haydar Bozkurt, jeopolitik risklerin kontrol altına alınması ve finansman koşullarında iyileşme görülmesi durumunda pazarın yeniden toparlanması ve yılı geçen seneye paralel seviyelerde tamamlamasının mümkün olacağını belirterek, "Mevcut tabloya baktığımızda hem Türkiye'de hem de Avrupa, ABD ve Uzak Doğu'da benzer şekilde konuşulan bir risk var, maliyet artışlarının talebi baskılaması." dedi.
AA muhabirinin Otomotiv Distribütörleri ve Mobilite Derneği (ODMD) verilerinden derlediği bilgiye göre otomobil satışları, ocak-mart döneminde yıllık bazda yüzde 5,86 azalışla 210 bin 688'e gerilerken hafif ticari araç satışları yüzde 4,23 artışla 54 bin 710 oldu.
Bu dönemde 88 bin 688 benzinli, 69 bin 504 hibrit otomobil satıldı. Dizel otomobil satışı 13 bin 326, otogazlı otomobil satış sayısı ise 750 oldu. Sadece elektrikle çalışan tam elektrikli otomobil satışları ise 38 bin 28 olarak kayıtlara geçti.
İlk çeyrek sonuçlarını AA muhabirine değerlendiren Bozkurt, 2026'nın ilk çeyreğinde görülen yaklaşık yüzde 4'lük daralmayı tek bir nedene bağlamanın doğru olmayacağını belirterek, hem talep hem de maliyet tarafının birlikte etkili olduğunu söyledi.
Bozkurt, talep tarafında özellikle yüksek finansman maliyetlerinin ve tüketicinin daha temkinli hareket etmesinin belirleyici olduğunu dile getirerek, "Bunun yanı sıra ilk çeyreğin kendi dinamikleri de var. Özellikle mart ayında ramazan ve bayramın etkisiyle perakende gün sayısının azalması gibi takvim etkileri de bu gerilemede rol oynadı. Diğer taraftan, jeopolitik gelişmelerle birlikte petrol fiyatlarında yaşanan artış ve buna bağlı maliyet baskısı da pazarı etkileyen önemli unsurlar arasında yer aldı. Yıla başlarken genel beklenti, 2025'e paralel bir pazar seyriydi ancak son dönemde yaşanan gelişmeler, özellikle küresel belirsizlikler, bu beklentilerin daha temkinli değerlendirilmesine neden oluyor." diye konuştu.
Toyota olarak ise bu dönemde pozitif ayrıştıklarını belirten Bozkurt, 2025'in ardından yeni yıla da güçlü bir başlangıç yaptıklarını anlattı.
Bozkurt, "Ocak-mart döneminde 23 bin 982 adet satışla yüzde 9 pazar payına ulaştık. İlk çeyrekte pazar yüzde 4 daralırken bizim satışlarımızın aynı oranda artması, önemli bir performans göstergesi oldu. Bu sonuçlarla birlikte hem otomobil hem de toplam pazarda ilk iki marka arasında yer aldık." şeklinde konuştu.
"Elektrifikasyon, çok daha geniş bir kitleye ulaşmaya başladı"
Bozkurt, elektrikli ve hibrit araçlara talebin artmaya devam ettiğini belirterek, hibrit araçların zaten pazarda uzun zamandır kabul gördüğünü söyledi.
Elektriklideki dönüşümün de aslında bir süredir başladığına ancak son dönemde çok daha hız kazanmış durumda olduğuna dikkati çeken Bozkurt, şöyle devam etti:
"İlk çeyrek verilerine baktığımızda elektrikli araçların pazar payının yüzde 13 seviyelerinden yüzde 18'e yükseldiğini görüyoruz. Aynı dönemde düşük emisyonlu araçların toplam payı da yüzde 28'den yüzde 33'e çıktı. Bu da pazarın yaklaşık yarısının artık düşük ya da sıfır emisyonlu araçlardan oluştuğunu gösteriyor. Hibrit teknolojisi ise zaten uzun süredir tüketici tarafından benimsenmiş durumda. Buna ek olarak şarj edilebilir hibritlerin de yaygınlaşmasıyla birlikte elektrifikasyon, çok daha geniş bir kitleye ulaşmaya başladı.
Bu artışın arkasında hem regülasyonlar hem de tüketici davranışındaki değişim var. Özellikle elektrikli araçlara yönelik vergi avantajları ve teşvikler, talebi doğrudan destekliyor. Bu, sadece Türkiye'ye özgü bir durum değil, dünyada da benzer bir tablo var. Hangi ülkede elektrikli araçlara yönelik güçlü teşvikler varsa o pazarda hızlı bir büyüme görüyoruz. Yılın geri kalanında da bu trendin devam etmesini bekliyoruz. Mevcut gidişata bakarsak elektrikli araçların yıl sonunda yüzde 20'ler (pay) seviyesine yaklaşması mümkün ancak burada en önemli belirleyici unsur, teşviklerin devamı ve genel ekonomik koşullar olacaktır."
"2026'nın, rekorlarla geçen son yıllara kıyasla daha dengeli ve yer yer daha zorlu bir yıl olacağını öngörüyoruz"
Ali Haydar Bozkurt, geçen yıl toplam pazarın rekor adetlerle tamamlandığını anımsatarak, kendilerinin de marka olarak yüzde 51 büyüme ile oldukça güçlü performans sergilediklerini belirtti.
Bozkurt, 2026'ya da benzer beklentiyle başladıklarını vurgulayarak, "İlk çeyreği, tüm gelişmelere rağmen adetsel anlamda iyi bir seviyede tamamladık ancak son dönemde yaşanan jeopolitik gelişmeler, özellikle savaşın seyri, yılın geri kalanına ilişkin beklentileri daha temkinli hale getirdi." dedi.
Bugün bakıldığında en büyük belirleyici unsurun belirsizlik olduğunu kaydeden Bozkurt, Orta Doğu'daki savaşın süresine bağlı olarak etkileri kademeli şekilde gördüklerini anlattı.
Bozkurt, "Eğer süreç 1-3 ay aralığında kalırsa maliyet baskısının artması kaçınılmaz. Enerji fiyatları, lojistik ve üretim maliyetleri yukarı yönlü etkileniyor. Bu sürenin uzaması yani 3 ayın üzerine çıkması durumunda ise tedarik ve lojistik zincirlerinde aksamalar hatta kırılmalar gündeme gelebilir. Bu da üretimden satışa kadar tüm sistemi etkileyebilecek daha ciddi bir risk anlamına geliyor." ifadelerini kullandı.
Bozkurt, bu çerçevede yılın geri kalan kısmına ilişkin şu değerlendirmelerde bulundu:
"Eğer jeopolitik riskler kontrol altına alınır ve finansman koşullarında bir iyileşme görülürse pazarın yeniden toparlanması ve yılı geçen yıla paralel seviyelerde tamamlaması mümkün ancak mevcut tabloya baktığımızda hem Türkiye'de hem de Avrupa, ABD ve Uzak Doğu'da benzer şekilde konuşulan bir risk var, maliyet artışlarının talebi baskılaması. Bu nedenle aşağı yönlü risklerin biraz daha ağır bastığı bir döneme girdiğimizi söyleyebiliriz. Fırsat tarafında ise dönüşüm devam ediyor. Elektrifikasyon, hibrit ve SUV segmentlerindeki büyüme pazarı destekleyen önemli alanlar olmaya devam ediyor ancak genel resimde 2026'nın, rekorlarla geçen son yıllara kıyasla daha dengeli ve yer yer daha zorlu bir yıl olacağını öngörüyoruz."