Avrupa'nın yeni 'güçlü çifti' Meloni ve Merz mi?

"Artık Almanya'nın Avrupa'daki başlıca müttefiki Fransa değil İtalya mı?"

İtalya Başbakanı Giorgia Meloni ve Almanya Şansölyesi Friedrich Merz, önceki hafta Roma'daki görüşmelerinde gazetecilerin bu çerçevedeki sorularına gülerek yanıt verdiler.

Meloni'nin "çocukça yorumlar" diye geçiştirdiği bu an kaçınılmaz olarak 2011'deki benzer bir vakayı akıllara getirdi.

Ancak o dönemde gülenler Almanya ve Fransa'nın liderleri Angela Merkel ve Nicolas Sarkozy, hakkında gülünen kişi ise İtalya Başbakanı Silvio Berlusconi'ydi.

23 Ocak tarihli hükümetler arası zirve ve İtalya-Almanya İş Forumu, bu değişen roller nedeniyle Avrupa'da yakından takip edildi.

Yakın tarihte Almanya-Fransa iş birliği Avrupa'nın itici motoru olarak öne çıkarken son dönemde Merz'in Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'dan uzaklaşarak Meloni'yle yakınlaşması, Avrupa basınında "Avrupa'nın yeni güçlü çifti Meloni ve Merz", "Merzoni Avrupa'nın yeni rüya takımı", "Roma-Berlin: Eski kıtaya yeni motor" gibi yorumlarla karşılandı.

Alman Tagesspiegel gazetesinde Merz'in Roma'yı ziyaret ettiği gün yayımlanan bir makalede, "Bu dikkat çekici bir dönüşüm: Sadece bir yıl önce, CDU/CSU ittifakı içinde post-faşist Meloni ile görüşmenin bile uygun olup olmadığı tartışılıyordu. Şimdi ise Şansölye 10 bakanla birlikte Roma'ya gitti" ifadeleri kullanıldı.

Ortak noktalar Trump, otomotiv, göç

Bu dönüşümün ardında yatan nedenler arasında ABD Başkanı Donald Trump'a yaklaşım şekli ilk sıralarda sayılıyor.

Alman ve İtalyan liderler, örneğin Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un aksine Trump'ın Avrupa'yı endişelendiren söz ve eylemlerine yönelik sert tepkilerden kaçınma, Washington ile iyi ilişkileri koruma yanlısı bir tavır sergiliyor.

Analistler buna ek olarak Avrupa Birliği'nin Güney Amerika Ortak Pazarı (MERCOSUR) ile ticaret anlaşmasına ve dondurulmuş Rus varlıklarının Ukrayna'ya yardımı finanse etmekte kullanılmasına Fransa'nın direnmesinin Almanya'yı rahatsız ettiğini vurguluyor.

Fransa'da gelecek yıl yapılması beklenen cumhurbaşkanlığı seçimleriyle Macron'un görevinin sona erecek olması, öte yandan Meloni'nin İtalya'nın en istikrarlı hükümetlerinden birine liderlik etmesi de Berlin'in Roma'yla ittifakı sıkılaştırmasının gerekçeleri arasında gösteriliyor.

AB bürokrasisinde reform

Bu ittifak öncelikli olarak, Merz ile Meloni'nin AB içinde bir dizi reform için birlikte çalışma amacına hizmet ediyor.

Meloni, İtalya-Almanya İş Forumu'nda yaptığı konuşmada "Avrupa'nın iki ana üretim ekonomisi" olan İtalya ve Almanya birlikte çalışırsa "Avrupa Birliği'ni yöneten stratejik vizyonu, kuralları ve prosedürleri yenilemek için radikal bir değişiklik" yapabileceklerini söyledi.

Meloni ve Merz, iki ülke arasında "Stratejik İkili ve AB İşbirliği Eylem Planı Protokolü" ve "Güvenlik, Savunma ve Direnç Konusunda Geliştirilmiş İşbirliği Anlaşması" başlıklı ortak belgelere imza attı.

Ortak belgeler, AB düzenlemelerinin sadeleştirilmesi, sanayi, savunma, göç ve enerji gibi konularda daha yakın işbirliği öngörüyor.

Belgelerin imzalanması sonrası yapılan basın toplantısında Meloni, AB'nin Yeşil Mutakabakat düzenlemelerinin "ideolojik" bir vizyon olduğu ve Avrupalı işletmelere "diz çöktürdüğü" eleştirisi yaptı.

Küresel çapta daha rekabetçi bir AB istediklerini söyleyen Meloni, 12 Şubat'ta yapılacak AB liderleri gayri resmi toplantısında "Avrupa bürokrasisini sadeleştirmek, ortak pazarı güçlendirmek, otomotiv endüstrisini canlandırmak ve ortak kurallara ve eşit şartlara dayalı iddialı bir ticaret politikası" için bir ortak bildiri sunacaklarını açıkladı.

Merz de "Avrupa Birliği ile ABD ve Çin arasındaki büyüme farkı giderek açılıyor. Bu durum, Avrupa'nın hareket kabiliyetine ve Avrupa egemenliğine zarar veriyor" dedi.

Şansölye, "İtalya ve Almanya, Avrupa'ya yeni bir ivme kazandırmak istiyor" diye ekledi.

Merz, İtalya ile ortak hedeflerini "Avrupa'da bürokrasiyi gerçekten ve ciddi bir şekilde azaltarak daha rekabetçi hale gelmek istiyoruz" diye açıkladı.

Avrupa'da otomotiv sektörü açısından önde gelen ülkelerden olan Almanya ve İtalya, özellikle Çin'le rekabette zorlanılması nedeniyle, AB'nin 2035'ten itibaren içten yanmalı motorlu araçlara yönelik yasağını gevşetmek istiyor.

İki ülkenin girişimleriyle geçen ay Avrupa Komisyonu benzinli ve dizel araçların satışına izin verilmeye devam edilmesi yönünde bir plan açıkladı. Bu planın devreye girmesi için AB hükümetleri ve Avrupa Parlamentosu'nun onayı gerekiyor.

'İtalyan-Alman motoru'

Düşünce kuruluşu Avrupa Dış İlişkiler Konseyi (ECFR) Berlin ile Roma arasındaki bu yeni yakınlaşmayı "İtalyan-Alman motoru iş başında" başlıklı bir makaleyle analiz etti.

Burada, Avrupa'nın üç büyük sınavla karşı karşıya olduğu vurgulandı ve bunlar "ekonomik olarak gelişebilmek için daha rekabetçi olmak, jeopolitik olarak daha aktif rol oynamak ve güçlü bir siyasi liderlik" şeklinde sıralandı.

Bu bağlamda, "Roma'daki buluşma niteliksel bir değişime işaret ediyor, uyumdan ortak yönetime doğru bir değişime" denildi.

İtalya'da hükümetin çizgisine yakın Il Giornale gazetesi "Meloni-Merz ekseni" başlıklı yorumunda "Almanya ve İtalya pragmatizme açılıyor" dedi.

Il Domani gazetesi ise daha eleştirel bir tonla, "Meloni ve Merz: Yeşil Mutabakat'a ve göçmenlere karşı muhalefetleriyle birleşmiş bir çift" başlığını kullandı.

Almanya'da yayımlanan Handelsblatt gazetesinin "Merz ve Meloni – AB'de yeni bir ikili mi ortaya çıkıyor?" başlıklı yazısı da İtalya basınında sıklıkla alıntılandı. Bu yazıda da Fransa ile Almanya'nın arası açılırken "İtalya ile işler uzun zamandır olduğundan daha iyi gidiyor" denildi.

Fransa basını da bu gelişmeye ilgisiz kalmadı. Le Monde gazetesinde geçen haftasonu yayımlanan bir makalede, "Almanya anlaşmazlıklar nedeniyle Fransa'dan uzaklaşırken İtalya'yla yakınlaşıyor" denildi.

Alman Tagesspiegel gazetesi ise "Merz neden Meloni ile yeni bir ittifak arayışında" sorusunu sorarak şöyle devam etti:

"Alman hükümetindeki bazı kişiler artık Roma'nın yeni Paris olduğunu söylüyor. Nitekim Şansölye [Merz], Başbakan'ın [Meloni] dış politikada Fransız Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'dan çok daha güvenilir davrandığına inanıyor."

AB için ne anlama gelir?

Partisi İtalya'nın Kardeşleri'nin (FdI) kökleri aşırı sağa dayansa da Giorgia Meloni iktidara geldikten sonra dış politikada merkez sağa yakın bulunan bir çizgi izliyor.

Muhafazakar Hristiyan Demokrat Birlik (CDU) lideri Merz'in ise özellikle göç konusunda parti çizgisini daha sağa kaydırdığı yorumları yapılıyor.

CDU Avrupa Parlamentosu'nda merkez-sağdaki Avrupa Halk Partisi (EPP) grubundayken, FdI aşırı sağcı cephede sayılan Avrupalı Muhafazakarlar ve Reformistler (ECR) grubunda.

Öte yandan hem Merz hem de Meloni'nin Atlantikçi dış politikada birleştiği de görülüyor.

Şimdi Merz'in Roma'da, "Almanya ve İtalya, tarihlerinin hiçbir döneminde olmadığı kadar yakınlar" diyerek özetlediği bu güç birliğinin Avrupa için ne anlama geleceği sorusu soruluyor.

İtalya'dan Il Giornale gazetesindeki bir analizde bu konuda şu öngörü yer alıyor:

"Arka planda, Merz ve Meloni'nin gelecekte Brüksel'i yöneten çoğunluğu ılımlılar ve sağdan oluşan bir koalisyonla değiştirme arzusu var."