2. İstanbul Somali Konferansı

Başbakan Yardımcısı Bekir Bozdağ, "Yeni veya güçlendirilmiş bir Somali BM Misyonu'nun teşkilinin tartışılmasının zamanı gelmiştir. Bu yönde bir ilk adım olarak, BM, Somali'de stratejik bir gözden geçirme çalışmasını hemen başlatabilir" dedi.

Bozdağ, "Somali'nin Geleceğinin Hazırlanması: 2015 Hedefleri" temasıyla düzenlenen konferansın açılışında yaptığı konuşmada, Somali halkının dayanıklılık kapasitesinin arttırılmasının, çok boyutlu stratejik yaklaşımı ve birden çok sektörü içeren yatırım politikasını gerekli kıldığını söyledi.

Türkiye'nin Somali politikasının, bu ülkeyi uluslararası gündemin bir parçası haline getirerek, insani yardım, kalkınma ve altyapı projeleri, siyasi uzlaşma ve güvenlik alanlarında destek vermeyi içeren kapsamlı bir stratejiye dayandığını vurgulayan Bozdağ, Türkiye'nin bütüncül Somali stratejisinin temel özelliğinin, unsurlar arasında karşılıklı bağımlılık olduğu gerçeğinden hareketle her bir boyutun eş zamanlı olarak ele alınması ve çözümlenmesi olduğunu belirtti.

Bozdağ, "İnanıyoruz ki ancak bu tür bir strateji Somali'ye kalıcı çözümler sağlayabilir" dedi.

Başbakan Recep Tayyip Erdoğan'ın geçtiğimiz ağustos ayında Somali'ye gerçekleştirdiği ziyaretin Somali ile ilişkilerin ve Somali'nin yeniden uluslararası gündemin odak noktasına yerleştirilmesinde dönüm noktası olduğuna işaret eden Bozdağ, "Mogadişu Büyükelçiliği'mizin 1 Kasım 2011 tarihinde yeniden açılmış ve 5 Mart 2012 tarihinde Türk Hava Yolları'nın Mogadişu'ya doğrudan seferlere başlamış olması, Somali'nin yalnızlığının kırılmasına ve uluslararası toplumla bütünleşmesine önemli katkılarda bulunmuştur" diye konuştu.

Bekir Bozdağ, Türkiye'nin, bu bütüncül stratejisinin bir parçası olarak, Mogadişu'dan başlamak üzere ülke genelinde yeniden imar ve kalkınma projelerine öncelik verdiğini, bu konuda atılan adımları desteklediğini ve adımlarını da Somali hükümetiyle beraber attığını söyledi.

Bozdağ, şunları kaydetti:

"Bu çerçevede, insani yardım alanında kamu ve sivil toplum kuruluşlarımızın arazide doğrudan yürüttüğü faaliyetlere ek olarak kalkınma ve yeniden imar projelerini de uygulamaya başladık. Somali'de halihazırda, yardım faaliyetlerini ve gönderilen yardım malzemelerinin dağıtımını koordine etmekle görevlendirilen TİKA Başkanlığı'nın yanı sıra, iki sahra hastanesini işleten Sağlık Bakanlığı, 15 binden fazla kişiye barınma imkanı sağlayan, onların ihtiyaçlarını karşılayan çadır kenti kurarak onları idare eden Türk Kızılay'ı ve yine Diyanet İşleri Başkanlığı, Türk Diyanet Vakfı'nın yetkilileri görev yapmaktadır. Bazı sivil toplum kuruluşlarımız da gönüllük esası çerçevesinde Somali'de değişik bölgelerde yardım faaliyetlerini sürdürmektedirler. İnsani yardım malzemesi dağıtımı ile ulaşılan kişi sayısı 870 bin olmuştur."

Bu çerçevede, Başbakan Recep Tayyip Erdoğan'ın Mogadişu ziyaretinde, Türkiye tarafından önümüzdeki dönemde Somali'de yapılabilecekler bağlamında zikrettiği, havaalanının etrafının çitle çevrilmesi, ışıklandırma kulelerinin inşası, terminal binasının boyanması, çöp kamyonlarının temin edilmesi, insan sağlığını ciddi şekilde tehdit eden Mogadişu'daki çöplerin kaldırılması, temizliğin temininin, oradaki kirli görüntünün ortadan kaldırılması ve kemiklerin yakılması, bunun yanı sıra soğuk hava deposu ve mobil mutfağın inşa edilerek hizmete sunulmasına ilişkin çalışmaların süratle başlatıldığını ifade eden Bozdağ, bunların önemli bir kısmının tamamlandığını belirtti.

-Mogadişu'da yapılanlar ve yapılacaklar-

Bozdağ, su kuyularının Mogadişu'da ve civar bölgelerde açılmaya devam ettiğini söyleyerek, "Somali'de ayrıca sivil toplum ve resmi kuruluşlarımız tarafından yetimhaneler ve hastaneler inşa edilerek hizmete açılmış olup, yenilerinin inşa edilmesi çalışmaları sürdürülmektedir" dedi.

İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nin Mogadişu Belediyesi ile birlikte Mogadişu'nun temizlik hizmetlerinin günümüzün çağdaş gerekleri ve şartları doğrultusunda yürütülmesine ilişkin işbirliği içinde bir çalışma yürüttüğünü ifade eden Bozdağ, orada altyapı, ekipman ve bu ekipmanı kullanacak personelin eğitim çalışmalarının son aşamaya geldiğini vurguladı.

Bekir Bozdağ, ayrıca Moğadişu'da bir Türk okulu açıldığını ve hizmetinin devam ettiğini, yine çok sayıda Somalili öğrencinin Türkiye'de eğitim görmelerini teminen burs vermeye başladıklarını, TİKA, Milli Eğitim Bakanlığı ve Diyanet İşleri Başkanlığı ile çeşitli özel kuruluşların yaklaşık 1500 Somalili öğrenciye burs verdiğini kaydetti.

-"Türkiye, Somali bağlamında ezberi bozmuştur"-

Türkiye'nin, uluslararası toplumun da benzer bir bütüncül strateji temelinde politikalarını ayarlamalarını ve Somali'de barışın inşası yönünde yakalanan gelişmenin sürdürülmesine katkıda bulunmaya devam etmesini önemsediğini vurgulayan Bozdağ, konuşmasını şöyle sürdürdü:

"Türkiye'nin son bir yıldır Somali'de yaptıkları ortadadır. Türkiye, Somali bağlamında ezberi bozmuş, şartları değiştirmiş ve algıları kırarak uluslararası toplumu Somali lehine bir kez daha düşünmeye, Somali lehine attığı adımları çoğaltmaya yeni adımları ilave etme yönünde uluslararası toplumu yönlendirmeye çalışmıştır.

Türkiye, Somali halkıyla el ele ve Somali insanını dinleyerek birlikte çözümler yaratmak gayesini taşımaktadır."

Somali'yi terör, açlık ve korsanlık gibi mefhumlar merceğinden görme kolaycılığına hiç kimsenin kaçmaması gerektiğini vurgulayan Bozdağ, Somali'nin ve insanının parlak bir geleceği olduğunu, buna inanmak ve buna göre hareket etmek gerektiğini, ancak bu anlayış temelinde Somali'nin içinde bulunduğu sorunlara kalıcı çözümler üretilebileceğini söyledi.

-"Somali'de devletin yeniden inşa edilmesine ihtiyaç vardır"-

Somali'nin önemli sınamalarla karşı karşıya olduğunu ifade eden Bozdağ,

"Asayiş ve güvenliğin sağlanması, siyasal istikrarın temini ve toplumsal uzlaşmanın temini diyalog ve uzlaşı marifetiyle siyasi birliğin kurulması, kurumsal kapasitenin güçlendirilmesi ve ülke çapına yayılması, gıda güvenliğinin temin edilmesi, ekonomiyi ayağa kaldıracak adımların atılması, korsanlığın bitirilmesi, sağlık ve eğitim gibi alanlarda altyapının geliştirilmesi gibi önemli sorunlarla karşı karşıyadır" diye konuştu.

Somali halkının normal bir günlük yaşam için gerekli olan temel kamu hizmetlerini sağlayacak altyapı sorunları giderilmeden ülkede barış ve istikrarın sağlanmasında ciddi güçlüklerle karşılaşılacağını söyleyen Bozdağ, Somali'de devletin yeniden inşa edilmesine ihtiyaç bulunduğunu belirtti.

Etkin bir devlet mekanizması ile bu sorunların çözümü için adımlar atılabileceğini ifade eden Bozdağ, devlet inşası kapsamlı ve uzun soluklu bir uğraş olduğunu, uluslararası toplum olarak Somali'ye önümüzdeki dönemde de devlet inşası sürecinde de yardımcı olma zorunlulukları bulunduğunu söyledi.

Uluslararası toplumun, günümüzün ekonomik koşulları ışığında sahip olduğu kısıtlı kaynakları etkin ve verimli şekilde kullanmak mecburiyetinde olduğuna işaret eden Bozdağ, uluslararası toplum adına ve Somali yönetimiyle yakın işbirliği içinde devlet inşası sürecini yürütecek yeni bir mekanizmaya yeni bir misyona ihtiyaç olduğunun da çok açık olduğunu belirtti.

Bozdağ, "Bu çerçevede, örneğin, yeni veya güçlendirilmiş bir Somali BM Misyonu'nun teşkilinin tartışılmasının zamanı gelmiştir. Yeni bir misyonun teşkili bugünden yarına değil ancak orta vadede gerçekleştirilebilecek bir iştir. Ama bunun Somali için önemi de çok açıktır. Ancak bu düşünce egzersizini başlatmanın zamanı gelmiştir. Bu yönde bir ilk adım olarak, BM, Somali'de stratejik bir gözden geçirme çalışmasını hemen başlatabilir. Başlatmasında da büyük bir fayda vardır" dedi.

Devlet inşası sürecinde esas sorumluluğun Somalili kardeşlerinin omuzunda olduğunu ifade eden Bozdağ, bu sorunları kimsenin Somali adına ve dışarıdan çözemeyeceğini belirtti.

Bozdağ, "Somali'nin uzun yıllardır karşı karşıya bulunduğu şiddet sarmalı ve insani dramın yarattığı kısır döngü kırılma noktasındadır. Bu kısır döngüyü kuracak esas güç Somali'dedir, Somaliler'dedir. Somalililer el ele verdiği zaman, aralarındaki sorunları diyalog yoluyla çözdüğü zaman bu kısır döngüyü kendileri kırıp atacak, uluslararası toplumun belki daha da etkin yardımını başka bir şekilde temin etme imkanı bulacaktır" diye konuştu.

Somali halkının, diasporasıyla birlikte, kendi kültür, tarih ve gerçekleri temelinde uygun çözümleri başkalarından beklemeden kendi üretmek mecburiyetinde olduğunu söyleyen Bozdağ, Somalilerin bütün meseleleri ortak ulusal bilinç içinde sahiplenmeleri gerektiğini kaydetti.

Bozdağ, "Türkiye bu süreçte Somali'nin yanında yer alacak, her türlü yardımı verecektir. Uluslararası toplumu, Somali'nin sorunlarının çözüm yoluna girmesini sağlayacak olan devletin bütün kurumlarıyla yeniden yapılandırılması sürecine katkı sağlayacak kapsamlı ve çok boyutlu politikalar geliştirmesi çağrısında bulunmak istiyorum" dedi.

Herkesin üzerinde büyük bir sorumluluk bulunduğunu söyleyen Bozdağ, "O sorumluluk da şu; 20 seneden sonra Somali'de yeşeren umut ışığının söndürülmemesi ve bu umut ışığının Somali'nin her bir insanını her bir evini her bir şehrini her bir yerini aydınlatan büyük ve bütün Somali halkını kapsayıcı bir ışığa dönüşmesidir. Bu ışık söndüğü zaman gerekli katkıyı vermeyen herkes bu sönen ışıktan dolayı mesul olur" diye konuştu.



- İSTANBUL