Türkiye'nin ilk yüzer GES önlisansı verildi

GÖKÇE TOPBAŞ/BAŞAK ERKALAN KÖPRÜBAŞILI - Türkiye'de Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanları (YEKA) kapsamında yüzer güneş enerjisi santraline (GES) yönelik ilk önlisans verildi.
AA muhabirinin edindiği bilgiye göre, Arya Solar, PMS Dock Marine Systems ve Smart Güneş Teknolojileri iş birliğiyle geliştirilen projede, enerji yatırımları, yüzer sistemler ve güneş enerjisi teknolojileri alanlarındaki uzmanlıklar bir araya getirildi.
YEKA kapsamında ilk yüzer GES önlisansı alan proje belirlendi. Manisa'nın Salihli ilçesindeki Demirköprü Barajı rezervuarında tatlı su yüzeyi üzerine kurulacak Demirköprü Yüzer GES projesinin önlisansı 23 Temmuz'da verildi.
Santral, elektrik şebekesine aktarılabilecek 35 megavatlık çıkış gücüne ve 50,25 megavatpik toplam panel kapasitesine sahip olacak. Tesisin yılda 77 milyon 581 bin 444 kilovatsaat elektrik üretmesi hedefleniyor.
Yüzer GES uygulamasıyla mevcut baraj yüzeyinin elektrik üretiminde değerlendirilmesi ve güneş enerjisi yatırımlarında yeni arazi ihtiyacının azaltılması amaçlanıyor. Projenin ayrıca baraj rezervuarı ile hidroelektrik altyapısının güneş enerjisi üretimiyle birlikte kullanılmasına, mevcut enerji altyapısının daha verimli değerlendirilmesine ve yenilenebilir enerji kapasitesinin çeşitlendirilmesine katkı sağlaması bekleniyor.
Projede yerlilik ön planda
Toplam yatırım bedeli 41 milyon avro olarak öngörülen proje için Ziraat Bankası tarafından 20 milyon avronun üzerinde, 16 yıl vadeli ve ilk yılı geri ödemesiz finansman sağlandı. YEKA ihalesi kapsamında belirlenen 7 milyon 875 bin avro tutarındaki katkı payı ile buna ilişkin KDV de 6 Ocak 2026'da ödendi.
Önlisans öncesinde projenin mühendislik ve tasarım çalışmaları büyük ölçüde ilerletildi, uygulama projeleri hazırlandı ve kritik ekipmanlara ilişkin sipariş süreçleri başlatıldı. Bundan sonraki aşamada izin ve onayların tamamlanması, ekipman tedarikinin sonuçlandırılması ve saha uygulamalarına geçilmesi planlanıyor. Kurulumun ardından sistem testleri ve kabul işlemlerinin tamamlanmasıyla santral devreye alınacak.
Projede kullanılacak ürün ve ekipmanlara ilişkin teknik şartnameler, sistem güvenliği, uzun kullanım ömrü, çevresel sürdürülebilirlik ve su ekosisteminin korunması esas alınarak hazırlandı. Malzemelerin suyla temas koşullarına uygun, dayanıklı ve çevresel etkileri azaltacak özellikte olması, kurulum sırasında oluşabilecek etkilerin de teknik ve idari önlemlerle sınırlandırılması öngörülüyor.
Mühendislik tasarımı, saha uygulaması, elektrik altyapısı, işletme hazırlıkları ve proje yönetiminde yerli mühendislik kabiliyetlerinden yararlanılması, ekipman tedarikinde ise gerekli teknik ve kalite standartlarını karşılayan yerli ürünlere öncelik verilmesi planlanıyor.
Değişken su seviyesine göre tasarlandı
Demirköprü Barajı'nda su seviyesinin yıl içinde 34 metrenin üzerinde değişebilmesi, projenin tasarımındaki başlıca teknik unsurlardan biri oldu. Bu nedenle güneş panellerini taşıyacak yüzer platformlar, platformların hareketini kontrol edecek sabitleme ve bağlama sistemi, enerji kabloları ve kıyı bağlantıları birlikte ele alındı.
Barajın su rejimi, taban yapısı, rüzgar ve dalga koşulları ile mevsimsel seviye değişimleri dikkate alınarak projeye özgü bir mühendislik yaklaşımı geliştirildi. Yüzer sistemin su seviyesindeki yükselme ve düşüşlere güvenli biçimde uyum sağlaması için esnek bağlama düzeni oluşturuldu. Kablo güzergahlarında da su seviyesindeki değişimlerin oluşturabileceği yükleri karşılayacak hareket ve uzunluk payları bırakıldı.
Santral işletmeye alındığında rüzgar, su seviyesi, platform hareketleri ve kritik sistem bileşenlerinin uzaktan ve sürekli izlenmesi planlanıyor. Bağlama hatları ile yüzer platformlar için düzenli kontrol programları uygulanacak, meteorolojik veriler de işletme ve bakım süreçlerinde kullanılacak.
Projenin yerleşim planında rezervuar yüzeyinin tamamının kapatılması öngörülmüyor. Platformların konumlandırılmasında suyun doğal dolaşımının, oksijenlenme koşullarının ve ekosistem dengesinin korunması dikkate alındı. Suyla temas edecek malzemelerin dayanıklı ve çevresel etkileri en aza indirecek özellikte seçilmesi, uygulama ve işletme dönemlerinde çevresel göstergelerin takip edilmesi hedefleniyor.
Saha kurulumuna eylülde başlanacak
Demirköprü Yüzer GES AŞ Yönetim Kurulu Üyesi ve Arya Solar Yönetim Kurulu Başkanı Muhammed Balkaya, AA muhabirine, önlisansın tek bir proje açısından değil, Türkiye'de yüzer güneş enerjisi yatırımlarının ölçeklenmesi ve finansmana erişimi bakımından da önemli bir eşik oluşturduğunu söyledi.
Balkaya, Demirköprü Yüzer GES projesiyle Türkiye'de yüzer güneş enerjisinin fikir ve pilot uygulama aşamasından büyük ölçekli yatırım dönemine geçişine öncülük etmeyi hedeflediklerini dile getirdi.
Saha kurulumuna eylülde başlanmasını planladıklarını aktaran Balkaya, 15 Ekim'de kısmi kabulün gerçekleştirilmesinin ve test sürecinin 15 Nisan 2027'de tamamlanmasının hedeflendiğini söyledi.
Balkaya, takvimin nihai izinler, tedarik süreçleri ve saha koşullarına bağlı olarak yürütüleceğini ifade etti. Projenin barajdaki değişken su koşullarına göre tasarlandığını belirten Balkaya, "Demirköprü'nün değişken ve zorlu su koşullarının, Türkiye'ye özgü güçlü bir yüzer GES mühendisliği geliştirmek için önemli bir deneyim alanı sunduğunu düşünüyoruz." dedi.
Uzun vadeli finansmanın yatırım dönemindeki nakit akışının yönetilmesine, inşaat ve devreye alma çalışmalarının planlanan takvim doğrultusunda ilerlemesine katkı sağlayacağını vurgulayan Balkaya, projede yerli mühendislik ve üretim kabiliyetlerinden mümkün olan en yüksek düzeyde yararlanmayı amaçladıklarını kaydetti.
Balkaya, "Demirköprü'nün Türkiye'de sonraki yüzer GES yatırımları için teknik bir referansın yanı sıra finanse edilebilir ve ölçeklenebilir bir yatırım modeli oluşturmasını bekliyoruz." değerlendirmesinde bulundu.