Nijerya'da sel ve çevre kirliliğine yol açan plastik atıklar geri dönüşümle ekonomiye kazandırılıyor

Nijerya'nın Kano eyaletinde her yağış sezonunda sel ve çevre kirliliğine yol açan plastik atıklar, geri dönüşüm tesislerinde yeniden ekonomiye kazandırılıyor.
Kano'nun Dakata bölgesinde faaliyet gösteren "B Manager and Brothers" adlı geri dönüşüm şirketi, sokaklardan ve su kanallarından toplanan plastik atıkları işleyerek kova, leğen, tabak, kaşık ve çöp kovası gibi günlük hayatta kullanılan çeşitli ürünlere dönüştürüyor.
İşletmenin çevreye yönelik çalışmaları, plastik atıkların sokaklardan ve su kanallarından toplanmasıyla başlıyor.
Bölgede yaşayan çocuklar ve gençler, çevredeki farklı noktalardan plastik atıkları toplayarak işletmeye getiriyor. Toplanan atıklar tartılarak kilogram üzerinden ücretlendiriliyor. Böylece bir yandan sokaklar ve su kanalları plastik atıklardan temizlenirken diğer yandan atık toplayan çocuk ve gençler gelir elde ediyor.
"Atık, doğru değerlendirildiğinde bir hammaddeye dönüşebilir"
İşletmenin sahibi Naziru Aliyu-Garba, AA muhabirine, geri dönüşüm faaliyetini yalnızca ticari bir girişim olarak görmediğini belirterek "Çevre kirliliğine çözüm üretmek benim için en önemli motivasyonlardan biri." dedi.
Özellikle yağışlı dönemlerde plastik atıkların kanalizasyon sistemlerini ve su geçişlerini tıkayarak sel riskini artırabildiğine dikkati çeken Aliyu-Garba, atıkları kaynağında toplamanın çevre ve toplum açısından önemli olduğunu vurguladı.
Aliyu-Garba, "Plastik atıkları toplayan gençlere ödeme yaparak onlara gelir kapısı açıyoruz, aynı zamanda çevrenin temizlenmesine katkı sağlıyoruz." ifadesini kullandı.
Kano'da yağışlar öncesi atıkların temizlenmesi önem taşıyor
Kano'da yağış sezonunda yaşanan taşkınlar, kentte atık yönetimi ve drenaj kanallarının temiz tutulması konusunu daha da önemli hale getiriyor.
Eyalet yönetimi de geçmiş yıllarda yağış sezonu öncesinde drenaj kanallarının temizlenmesi ve su yollarındaki atıkların kaldırılması çalışmalarını sel riskini azaltmaya yönelik tedbirler arasında değerlendirdi.
Bu tablo, Dakata'daki küçük ölçekli geri dönüşüm girişiminin plastik atığın yalnızca bertaraf edilmesi gereken bir çöp değil, yeniden ekonomik değere dönüştürülebilecek bir kaynak olduğunu gösteriyor.
Çevreyi temizlerken istihdam oluşturuyor
"B Manager and Brothers"ın çalışması, çevresel faydanın yanı sıra sosyal ve ekonomik sonuçlar da doğuruyor.
Sokaklardan ve drenaj kanallarından plastik toplayan gençler elde ettikleri gelirle geçimlerine katkı sağlarken, geri dönüşüm süreci yerel ekonomide yeni bir değer zinciri oluşturuyor. Toplanan plastikler ayrıştırılıyor, işleniyor ve yeniden üretime sokularak yerel pazarlarda kullanılabilecek ürünlere dönüşüyor.
Böylece atık toplayıcıları için gelir, geri dönüşüm işletmesi için hammadde, tüketiciler için ise uygun fiyatlı ev eşyaları ortaya çıkıyor.
Kano'daki girişimin hikayesi, plastik kirliliğinin yalnızca büyük ölçekli kamu politikalarıyla değil, yerel girişimler ve toplumun katılımıyla da ele alınabileceğini ortaya koyuyor.
Sokaklardan toplanan ve bir zamanlar çevre için tehdit oluşturan plastikler, işletmenin üretim alanında yeniden şekillendirilerek kova, tabak, kaşık veya çöp kutusu olarak hayat buluyor.
Bu döngüde çöp olarak görülen plastik, yeniden kullanılabilir bir ürüne dönüşürken, çevreyi temizlemek için çalışan gençler de bu dönüşümün ekonomik halkasında yer alıyor.
Nijerya'da plastik kirliliğiyle mücadele için geri dönüşüm kapasitesinin artırılması ve atıkların kaynağında toplanması tartışılırken, Dakata'daki bu girişim çevre, istihdam ve yerel üretimi aynı noktada buluşturan küçük ancak dikkat çekici bir "döngüsel ekonomi" örneği sunuyor.
Nijerya'nın plastik atığı milyonlarca tonu buluyor
Nijerya, plastik atık yönetiminde ciddi sorunlarla karşı karşıya bulunuyor.
Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP), ülkede yılda 2,5 milyon tondan fazla plastik atık üretildiğini ve bunun yüzde 10'undan daha azının etkin şekilde geri dönüştürüldüğünü açıkladı.
Kurum, plastiklerin önemli bölümünün düzenli depolama alanlarına, drenaj sistemlerine veya su kaynaklarına ulaştığını ve bunun kentsel seller ile sağlık risklerini artırabildiğini bildiriyor.
Nijerya Çevre Bakanı Balarabe Abbas Lawal da 2025'te yaptığı açıklamada, sokaklarda, nehirlerde ve drenaj sistemlerinde biriken plastik atıkların ülkenin karşı karşıya olduğu önemli çevre sorunlarından biri olduğunu ve plastik kirliliğinin taşkınlarla da bağlantılı olduğunu ifade etti.
Dünya Bankası ise Nijerya'nın plastik atık sorununu daha geniş bir Batı Afrika bağlamında ele alırken, ülkede yılda milyonlarca ton plastik atık üretildiğine dikkat çekiyor. Kuruma göre plastik kirliliği yalnızca çevresel değil, aynı zamanda ekonomik ve sosyal sonuçları olan bir sorun niteliği taşıyor.