Küresel medyada Filistinlilerin 'insandışılaştırılması'

Küresel ana akım medya, İsrail'in savaş suçlarını ve ağır insan hakları ihlallerini çoğu zaman görünmez kılarak meşrulaştırırken, işgale ve etnik temizlik politikalarına karşı çıkan Filistinlileri "terörist", "şiddet yanlısı" ve "tehdit" anlatılarıyla "insandışı"laştırdı.
Anadolu Ajansının (AA), küresel ana akım medyanın haberlerinde Filistinlilerin nasıl temsil edildiğini incelemek amacıyla hazırladığı "Küresel Medyada Filistinliler" başlıklı dosya haberin ikinci bölümünde, haberler üzerinden Filistinlilerin nasıl "insandışı" gösterilmeye çalışıldığı ele alındı.
Medyada "insandışılaştırma" pratiği
İsrailli siyasetçiler, 7 Ekim 2023'teki saldırıların ardından Filistinlileri "barbar", "canavar" ve "hayvan" gibi ifadelerle insandışılaştırdı.
Örneğin İsrail Başbakanı Binyamin??????? Netanyahu, Filistinlileri "barbar teröristler" ve "karanlığın insanları" olarak nitelendirirken, Gazze'yi "şeytani kötülüğün şehri" şeklinde tanımladı.
Eski Savunma Bakanı Yoav Gallant, Gazze'ye yönelik saldırıları duyururken "insansı hayvanlarla savaşıyoruz" ifadesini kullandı.
Miras Bakanı Amihai Eliyahu, "canavarlar" ifadesini kullanırken, Maliye Bakanı Bezalel Smotrich ise Filistinlileri "sivrisinek"e benzeterek, çözümün "bataklığı kurutmak" olduğunu savundu.
Kudüs Belediye Başkan Yardımcısı Arieh King de "karıncalara" benzettiği Filistinlilerin "diri diri toprağa gömülmeleri" gerektiğini söyledi.
Medya kuruluşları, özellikle İsrailli siyasetçilerin Filistinlileri insandışılaştırmasını sorgulamadan aktardı. Bu tür söylemlerin yayılarak normalleştirilmesi, insani kimliklerinden arındırılan Filistinlilere yönelik şiddet, ayrımcılık ve toplu cezalandırma politikalarının meşru görülmesine zemin hazırladı.
Bu kapsamda Filistinlileri değersizleştiren Batı medyası, eski Hamas Siyasi Büro Başkanı İsmail Heniyye'nin suikast sonucu ve yerine geçen Yahya Sinvar'ın da bombalı saldırı sonucu öldürülmesini "terörle mücadelede büyük başarı" ve "zafer" olarak sundu.
Fox News, İsmail Heniyye'nin öldürülmesini, İsrail'in resmi açıklamalarında kullandığı "ortadan kaldırıldı" ve "yok edildi" ifadeleriyle aktardı.
Time dergisi ise kapağına taşıdığı üzerine kırmızı çarpı işareti yerleştirdiği Hamas lideri Yahya Sinvar'ı, "7 Ekim saldırılarının baş sorumlusu ve mimarı" olarak nitelendirdi.
İşgale karşı çıkan ve meşru hak mücadelesi veren Filistinliler, "tehdit unsuru" olarak sunuldu, uğradıkları şiddet "terörle mücadele" söylemiyle meşrulaştırıldı.
Direnişin "terör" olarak çerçevelenmesi
Ana akım medya, İsrail'in, direniş hareketi Hamas'ı "terör örgütü", Filistinlileri "terörist" olarak sunan anlatısını yaymada kilit rol oynadı.
İsrail'in propaganda dilini yeniden üreten Batı medyası, Filistinlilerin ve Hamas'ın işgale karşı yürüttüğü direnişi sıklıkla "terör", "vahşet" ve "katliam" gibi ifadelerle aktardı.
Örneğin BBC, haberlerinde Hamas'ı "silahlı militanlar", "İsraillilere saldıran teröristler" ve "Yahudileri yok etmeyi amaçlayan bir örgüt" olarak tanımladı.
Euronews'in "Hamas" konulu haberinde "terör örgütü" olarak nitelendirilen Hamas, "İsrail'in yok edilmesini savunan", "intihar saldırıları düzenleyen" ve "roketler fırlatan" bir örgüt olarak aktarıldı.
Avusturya merkezli Kleine Zeitung gazetesi, Filistinliler için "katiller" ve "sapkınlar" ifadelerini kullandı.
Wall Street Journal gazetesinde yayımlanan bir görüş yazısında, "terör eylemleri" gerçekleştirdiği ileri sürülen Filistinlilerin "yok edilmesi çağrısı" yapıldı ve "İsrail, bu şeytani ve ahlaksız kültürün kökünü kazımak için ne gerekiyorsa yapmaya yetkilidir." ifadesi kullanıldı.
Filistinliler için "öldü", İsrailliler için "öldürüldü" ifadesi kullanıldı
İnsandışılaştırmanın en çarpıcı örneklerinden biri de ölümlerin aktarılış biçiminde görüldü.
Medya kuruluşları, Filistinliler için sıklıkla etken yapıdaki "öldü", İsrailliler için edilgen yapıdaki "öldürüldü" ifadesini tercih etti.
BBC'nin 9 Ekim 2023'te, ABD merkezli X şirketinin sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, Gazze'de hayatını kaybedenler "öldü" şeklinde aktarılırken, İsrail'de ölenler "öldürüldü" ifadesiyle sunuldu.
Böylece İsraillilerin kimin tarafından öldürüldüğü vurgulanırken, Filistinlilerin nasıl ve kim tarafından öldürüldüğü belirsiz bırakıldı.
Filistinliler "mahkum", İsrailliler "esir" olarak nitelendirildi
İnsan hakları kuruluşlarına göre, İsrail cezaevlerinde yaklaşık 10 bin Filistinli tutuluyor. Büyük bölümü yargılanmadan alıkonulan bu kişiler, işkence, kötü muamele, tecrit ve ağır insanlık dışı koşullara maruz kalıyor.
İsrail yönetimi bu kişileri "tehlikeli teröristler" olarak tanımlarken, medya da bu anlatıyı benimseyerek Filistinli esirleri "mahkum" olarak tanımladı. Bu dil, Filistinlilerin "suçlu" ve maruz kaldıkları muameleyi "hak eden kişiler" olarak algılanmasına yol açtı.
İsrail ile Hamas arasında Ocak 2025'te varılan ateşkes ve esir takası anlaşması kapsamında 7 İsrailli ve 290 Filistinli serbest bırakıldı. BBC, CNN ve diğer medya kuruluşları, serbest bırakılan Filistinlileri "tutuklu/mahkum", İsraillileri ise "esir" olarak tanımladı. Oysa serbest bırakılan Filistinlilerin büyük bölümü kadınlar ve çocuklardan, İsraillilerin önemli bir kısmı ise İsrail ordusuna mensup asker ve güvenlik görevlilerinden oluşuyordu.
Gerçeği gölgeleyen söylem
Küresel ana akım medya, Gazze'deki İsrail saldırıları ve yıkıma ilişkin haberlerde kaynak için sıklıkla "Hamas tarafından yönetilen", "Hamas'ın kontrol ettiği" veya "Hamas'ın işlettiği" gibi ifadeler kullandı.
Hamas'ın Gazze'de "baş aktör" olduğu izlenimi uyandıran haberlerde, Gazze'nin fiilen İsrail tarafından kara, deniz ve havadan sıkı bir abluka altında tutulduğu gerçeği gizlenmeye çalışıldı.
Örneğin "Hamas'ın işlettiği hastane, Gazze'de 20 kişinin öldüğünü söyledi." ifadesinin yer aldığı haberdeki, "Hamas'ın işlettiği hastane" vurgusu, Gazze'deki haberlerin güvenilirliğini zayıflattı.
Diğer yandan, ABD Başkanı Joe Biden, 25 Ekim 2023'te, Gazze Sağlık Bakanlığının açıkladığı ölü sayısına ilişkin soruya "Filistinlilerin söylediği sayıya güvenmiyorum." yanıtını vermişti.