Haftanın tarihine bakış

Türkiye, 17 Ağustos 1999'da, son yüzyılın en büyük depremlerinden birini yaşadı.
Deprem, Marmara'nın tamamında, hatta İzmir ve Ankara'dan da hissedildi. Marmara Depremi'nde Türkiye'nin kaybı büyük oldu. Resmi açıklamalara göre, 17 binin üzerinde kişi öldü, 43 bin 953 kişi yaralandı. Depremde 285 bin konut ve 40 binden fazla iş yeri hasara uğradı.
Deprem, Türkiye'deki yapıların önemli bir kısmının depreme dayanıksız olduğunu ve acil güçlendirilmesi gerektiğini ortaya koydu. Bunun üzerine, olası depremlerde hasarın önlenebilmesi için "Deprem Bölgelerinde Yapılacak Binalar Hakkında Yönetmelik" çıkarıldı.
Zorunlu deprem sigortası uygulamasının yanı sıra 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun ile Kat Mülkiyet Kanunu'nda değişiklikler yapıldı.
Lozan Antlaşması onaylandı
Türkiye'nin bağımsız ve egemen bir devlet olarak tanınmasını sağlayan Lozan Barış Antlaşması, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde (TBMM) 23 Ağustos 1923'te onaylandı.
Lozan Barış Antlaşması, 1. Dünya Savaşı sonucunda 24 Temmuz 1923'te, İsviçre'nin Lozan şehrinde, Türkiye Büyük Millet Meclisi temsilcileriyle Birleşik Krallık, Fransa, İtalya, Japonya, Yunanistan, Romanya, Bulgaristan, Portekiz, Belçika ve Yugoslavya temsilcileri tarafından, Leman Gölü kıyısındaki Beau-Rivage Palace'ta imzalandı. Anlaşma, 23 Ağustos 1923'te II. TBMM tarafından onaylanarak yürürlüğe girdi.
Lozan Barış Antlaşması'nın ön sözünde yer alan "devletlerin istiklal ve hakimiyetine saygı gösterilmesi prensibi", yeni Türkiye'nin I. Dünya Savaşı galipleri ile eşit şartlar altında, Lozan'da siyasi bir mücadeleye giriştiğini gösteren hüküm olarak yer aldı. 143 madde, bir ön söz ve 4 bölümden oluşan Lozan Barış Antlaşması, Türk istiklal ve hakimiyetinin tanınması bakımından önem arz eden antlaşma olarak kabul edildi.
26 Ağustos 1922'de Başkomutan Gazi Mustafa Kemal Paşa'nın sabaha karşı verdiği emirle Kurtuluş Savaşı'nın önemli safhası Büyük Taarruz başladı.
Belli başlı öteki olaylar:
17 Ağustos
1864- Türk edebiyatının önemli isimlerinden Hüseyin Rahmi Gürpınar doğdu.
1907- II. Abdülhamid, motosiklet ve otomobil gibi sıvı yakıtlı çağdaş taşıtların ithaline izin verdi.
1915- Çanakkale'de Kireçtepe Muharebesi kazanıldı.
1952- Türkiye ve Yunanistan, Ege Denizi'nde ortak tatbikata başladı.
1969- ABD'deki Camille Tayfunu'nda 248 kişi öldü.
1969- Türkiye sağır ve dilsizler kraliçesi Sevil Tez, Belgrad'da yapılan güzellik yarışmasında dünya birincisi seçildi.
1978- İran'da Şah rejimine karşı iç savaş başlatıldı.
1983- Yeni kurulan Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu ile Türk Dil Kurumu ve Türk Tarih Kurumunun tüzel kişilikleri sona erdi.
1988- Pakistan Devlet Başkanı Ziya Ül Hak, bindiği uçağın havada infilak etmesi sonucu öldü.
1990- İncirlik Hava Üssü'nün kapıları ilk kez basına açıldı.
1999- Merkez üssü Gölcük olan Marmara Depremi meydana geldi. Saat 03.02'de başlayan ve 45 saniye süren 7,4 büyüklüğündeki depremde 17 binin üzerinde kişi öldü, 43 bin 953 kişi yaralandı. 285 bin konut, 40 binden fazla iş yeri hasara uğradı.
2000- Sinema ve tiyatro sanatçısı Selim Naşit Özcan 72 yaşında vefat etti.
2004- Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliğine Büyükelçi Yiğit Alpogan atandı. Alpogan, MGK'nin ilk sivil genel sekreteri oldu.
2011- Türk Havacılık ve Uzay Sanayii AŞ (TUSAŞ) tarafından üretilen T129 helikopterinin 1. prototipinin ilk uçuşu başarıyla gerçekleştirildi.
2011- TÜBİTAK UZAY tarafından Türkiye'de tasarlanarak üretilen ilk yer gözlem uydusu RASAT, Rusya Federasyonu'nun Kazakistan sınırındaki Orenburg bölgesinde bulunan Yasny fırlatma üssünden uzaya gönderildi.
2016- Telekomünikasyon İletişim Başkanlığı (TİB), OHAL kapsamında yayımlanan KHK ile kapatıldı.
2016- Gülhane Askeri Tıp Akademisi (GATA) ve askeri hastaneler Sağlık Bakanlığına devredildi. GATA'nın ismi Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi olarak değiştirildi.
2022- Cumhuriyet tarihinin Türkiye Ermeni toplumuna mensup ilk kaymakamı Berk Acar, Denizli'nin Babadağ ilçesine atandı.
18 Ağustos
1227- Moğol hükümdarı Cengiz Han öldü.
1850- Honore de Balzac, Paris'te yaşama veda etti.
1934- İkinci Dil Kurultayı başladı.
1952- İzmir, NATO'nun güneydoğu karargah merkezi oldu.
1961- Türkiye'de ilk kez bir banka soyuldu. Bankayı soyan Necdet Elmas, 30 Ağustos'ta Darıca'da yakalandı.
1964- Güney Afrika'nın "apartheid" (etnik arındırma) yüzünden olimpiyatlara katılması yasaklandı. Güney Afrika, 1992'deki Barcelona Olimpiyatları'na kadar organizasyona katılamadı.
1974- Kıbrıs'ta ateşkes ancak 6 saat sürdü. Rumların ateşine Türk birlikleri karşılık verdi.
1995- "Bosna İçin İnsanlık Girişimi" adı altında toplanan Türk aydınları Bosna'ya gitti.
2008- Pakistan'da 1999'da kansız darbeyle Navaz Şerif'i deviren ve o yıldan bu yana iktidarda olan Devlet Başkanı Pervez Müşerref istifa etti.
2011- Milli Güvenlik Kurulu toplantısında sivil üyelerin masanın bir tarafında, asker üyelerin bir tarafında yer aldığı oturma düzeninde değişikliğe gidilerek, üyeler protokol sırasına göre karışık şekilde toplantı masasında yerlerini aldı.
2013- Bilim insanları, Dünya'dan yaklaşık 60 milyon ışık yılı uzaklığındaki bir galakside 6 milyon derece sıcaklıkta bir gaz bulutu keşfetti.
2015- Terör örgütü DEAŞ'ın iki numaralı ismi Fadıl Ahmet el-Hayali, Irak'ta Musul yakınlarında aracında seyahat ederken, ABD'nin hava saldırısıyla öldürüldü.
2017- Japonya'da bilim adamları canlıyı oluşturan tüm hücre tiplerine dönüşebilme kapasitesine sahip indüklenmiş pluripotent kök hücreler kullanarak kısır fareden doğurgan fare üretmeyi başardı.
2018- BM Genel Sekreterliği görevine getirilen ilk siyahi olan Kofi Annan, İsviçre'de tedavi gördüğü hastanede 80 yaşında yaşamını yitirdi.
2019- Estonya'da gerçekleştirilen Dünya Gençler Güreş Şampiyonası'nda Kerem Kamal, altın madalya kazandı. Grekoromen stil 60 kilo final mücadelesinde mindere çıkan Kerem Kamal, Ermeni rakibi Sahak Hovhannisyan'ı 7-2 yenerek dünya şampiyonu oldu.
2024- Güney Afrika Kalkınma Topluluğu (SADC), yaşanan kuraklık nedeniyle Güney Afrika bölgesinde 68 milyon kişinin yardıma muhtaç olduğunu duyurdu.
19 Ağustos
1829- Alman doğa bilimci Profesör Johann Jacob Friedrich Wilhelm Parrot ile beraberindeki grup, Ağrı Dağı'nın zirvesine ilk kez tırmanmayı başardı.
1915- 8 Ağustos'ta Anafartalar Grubu Komutanlığı görevini yürüten Mustafa Kemal Paşa'ya aynı zamanda 16. Kolordu Komutanlığı görevi verildi.
1915- Tevfik Fikret 48 yaşında Rumelihisarı'ndaki evi "Aşiyan"da yaşama gözlerini yumdu.
1920- Gazeteci ve siyasetçi Süleyman Necati Güneri, "Matbuat ve İstihbarat Müdüriyeti Umumiyesi"ne genel müdür oldu.
1922- Bir Türk birliği, taarruzun yönü konusunda yanıltmak amacıyla Yunanlılara Ortanca'da taarruz düzenledi.
1927- Ortodoks kilisesi Sovyet yönetimini tanıdı.
1934- Hitler, meclisin kararıyla "Führer" ilan edildi.
1936- İspanyol yazar Frederico Garcia Lorca, Granada'da milliyetçiler tarafından kurşuna dizildi.
1939- İstanbul'da pasif savunma tatbikatı yapıldı.
1945- Tevfik Fikret'in "Aşiyan" (Kuş Yuvası) adını verdiği İstanbul Rumelihisarı'ndaki evi, müze olarak düzenlendi ve şairin 30. ölüm yılında ziyarete açıldı. "Edebiyatı Cedide", "Hamit" ve "Fikret" salonları da 1946'da düzenlenerek müzeye eklendi.
1946- Çin'de iç savaş başladı.
1951- Kurtuluş Savaşı komutanlarından Orgeneral İzzettin Çalışlar vefat etti.
1966- Varto'da 6,9 büyüklüğündeki depremde 2 bin 394 kişi hayatını kaybetti.
1974- Rumlar, Kıbrıs'taki ABD elçisi Roger Davies'i öldürdü.
1978- Kariye Müzesi soyuldu.
2005- Foto Muhabirleri Derneği Kurucu ve Onursal Başkanı, emekli gazeteci Rafet Hüner, 66 yaşında Antalya'da vefat etti.
2008- Cumhurbaşkanı Abdullah Gül, kapatılan Refah Partisi'nin son Genel Başkanı Necmettin Erbakan'ın kalan hapis cezasını "sürekli hastalık" nedeniyle kaldırdı. Erbakan'ın, 26 Mayıs 2008'de Altınoluk'taki konutunda infaz edilmeye başlanan hapis cezası, 23 Eylül 2010'da sona erecekti.
2010- Irak'taki son Amerikan muharip birliği ülkeden ayrılmaya başladı.
2012- Sudan'ın Güney Kordofan eyaletine resmi bir heyeti taşıyan yolcu uçağında iniş sırasında patlama meydana geldi, bir bakanın da arasında bulunduğu 31 kişi öldü.
2012- "Top Gun" ve "Days of Thunder" (Yıldırım Günleri) filmlerinin yönetmenliğini yapan 68 yaşındaki yönetmen Tony Scott, California'da bir köprüden atlayarak yaşamına son verdi.
2016- Türkiye'nin "ilk milli kazı alanı" unvanına sahip Alacahöyük'teki arkeolojik kazı çalışmalarında yaklaşık 2 bin 300 yıllık gizli geçide ulaşıldı.
2019- Kültür ve Turizm Bakan Yardımcısı Prof. Dr. Ahmet Haluk Dursun, Van'da geçirdiği trafik kazasında yaşamını yitirdi.
2021- 28 Şubat davasında cezası kesinleşen Çevik Bir ile Çetin Doğan'ın da aralarında bulunduğu 14 sanık hakkında yakalama kararı verildi.
20 Ağustos
1462- Cebelitarık, İspanyollar tarafından zapt edildi.
1516- Gaziantep, Yavuz Sultan Selim komutasındaki Osmanlı ordusunca fethedildi.
1922- Türkiye Sosyalist İşçi Fırkası kuruldu.
1937- 9 Eylül Panayırı, İzmir Enternasyonal Fuarı adını aldı.
1940- Sovyet Devrimi liderlerinden Leon Troçki, Meksika'da öldürüldü.
1952- Napoli'de yapılan Avrupa Güzellik yarışmasında Türk güzeli Günseli Başar birinci oldu.
1968- Çekoslovakya, Sovyetler Birliği ve Varşova Paktı ülkelerince işgal edildi. Aleksandr Dubçek ve öteki liberalleşme yanlısı komünist liderler tutuklandı. Sovyet tankları, Prag sokaklarında halkın direnişiyle karşılaştı.
1974- Magosa'ya 15 kilometre uzaklıktaki Türklere ait Atlılar köyünde Rumlar tarafından gerçekleştirilen katliam ortaya çıkarıldı. Bir çukura gömülmüş 57 Türk'ün cesedi bulundu.
1988- Irak-İran Savaşı ateşkesle sona erdi.
1990- Türk hafif müziği sanatçısı Ayla Dikmen vefat etti.
1991- Cumhuriyet Gazetesi sahibi ve başyazarı Nadir Nadi, 83 yaşında hayatını kaybetti.
1991- Estonya tam bağımsızlık ilan etti.
1998- Maliye Bakanlığı, kapatılan Refah Partisi'nin (RP) mal varlığıyla ilgili incelemeleri sırasında, 1,2 trilyon lira nakit açığı buldu. Kapatılan RP'nin Genel Başkanı Necmettin Erbakan ve 78 kişi hakkında açılan dava sonucunda, 6 Mart 2002'de Erbakan "evrakta sahtecilik" suçundan 2 yıl 4 ay hapisle cezalandırıldı.
2012- Ramazan Bayramı'nın ikinci gününde Gaziantep'teki Karşıyaka Polis Merkezi yakınında terör örgütü üyeleri tarafından zaman ayarlı bomba yüklü araç patlatıldı. Olayda, 3'ü çocuk 10 kişi öldü, 65 kişi yaralandı.
2012- Birleşmiş Milletler'in Suriye'deki gözlemci heyetinin misyonu resmen sona erdi.
2013- Bosna Hersek Devlet Mahkemesi, Bosna Savaşı sırasında eski özel Sırp polis teşkilatında görev yapan ve Srebrenitsa soykırımına karışan Duşko Yeviç hakkında 32 yıl, Mendelyev Curiç hakkında ise 28 yıl hapis cezasına hükmetti.
2016- Gaziantep'te sokak düğününde meydana gelen terör saldırısında 34'ü çocuk 54 kişi hayatını kaybetti, 67 kişi yaralandı.
2017- ABD donanmasına ait USS Indianapolis adlı savaş gemisinin enkazı 72 yıl sonra Pasifik Okyanusu'nda bulundu.
2017- Amerikalı komedyen, aktör ve yönetmen Jerry Lewis 91 yaşında hayatını kaybetti.
2019- Suudi Arabistan tarihinde ilk defa, kadınların erkek vasilerinin izni olmadan yurt dışına seyahat etmesine olanak tanınmaya başlandı.
2021- Grönland'daki buzulların zirvesine ilk kez yağmur yağdı.
2022- Türk Milli okçuları, İngiltere'de düzenlenen Avrupa Gençler Okçuluk Şampiyonası'nda 8 altın, 4 gümüş ve 2 bronz olmak üzere toplam 14 madalya kazanarak organizasyonu ilk sırada tamamladı.
2024- AK Parti'nin kurucularından, akademisyen ve yazar Prof. Dr. Ersin Nazif Gürdoğan, İstanbul'da tedavi gördüğü hastanede 79 yaşında hayatını kaybetti.
21 Ağustos
1651- İstanbul halkı ve esnafı, Yeniçeri ağalarına isyan etti, bütün çarşılar kapandı.
1911- Leonardo da Vinci'nin "Mona Lisa" adlı ünlü tablosu Louvre Müzesi'nden çalındı. Tablo, iki yıl sonra Floransa'da bulundu.
1944- Son Osmanlı Halifesi Abdülmecid, Paris'te hayatını kaybetti.
1959- İstanbul'da yeniden düzenlenen "Askeri Müze" halka açıldı.
1960- Çanakkale Anıtı, törenle açıldı.
1991- Sovyetler Birliği'nde darbeyle görevinden alınan Mihail Gorbaçov, iki gün aradan sonra görevinin başında olduğunu açıkladı.
2011- Türkiye, Ankara'da düzenlenen Dünya Yıldız Kızlar Voleybol Şampiyonası finalinde Çin'i 3-0 yenerek, şampiyon oldu.
2012- Somali'de 21 yıl sonra ilk meclis oluşturuldu.
2013- Wikileaks'in internet sitesinde yayımlanan ABD ordusuna ait gizli bilgileri sızdırmak suçlamasıyla askeri mahkemede yargılanan er Bradley Manning, 35 yıla mahkum edildi.
2020- Türkiye tarihinin en büyük doğal gaz keşfi Karadeniz'de gerçekleştirildi. Fatih Sondaj Gemisi Tuna-1 kuyusunda 320 milyar metreküp doğal gaz rezervi bulundu.
2025- Duruşmalarda gösterdiği "şefkatli ve nazik" tavırlarıyla tanınan ABD'li eski yargıç Frank Caprio, pankreas kanseri nedeniyle 88 yaşında yaşamını yitirdi.
2025- Avustralya'da bilim insanları, dünyada ilk kez kan dolaşımı olan deri dokusu üretti.
2025- Milli yüzücü Kuzey Tunçelli, Romanya'da düzenlenen Dünya Gençler Yüzme Şampiyonası'nda altın madalya kazandı.
22 Ağustos
1703- Osmanlı İmparatorluğu'nun çöküş dönemi padişahlarından II. Mustafa tahttan indirildi.
1910- Japonya, işgal ettiği Kore'yi topraklarına kattı.
1935- Türk Tarihi Tetkik Cemiyetince ilk arkeoloji kazısı, Çorum Alacahöyük'te başlatıldı.
1946- Türkiye, Sovyet Rusya'nın Boğazlar'ın savunmasına katılma isteğini reddetti.
1965- Sadun Boro, eşi Odo ve kızı Deniz, "Kısmet" teknesiyle İstanbul Limanı'ndan 2 yıl 10 gün sürecek dünya turu başlattı.
1972- Ozan ve gazeteci Orhan Seyfi Orhon, 82 yaşında hayata veda etti.
1974- Kıbrıs'ta Rumların rehin aldığı 13 Türk gazeteciden 11'i serbest bırakıldı. Adem Yavuz ve Ergin Konuksever'in hastanede olduğu açıklandı. Ancak yaralı olan Adem Yavuz, Adana'da Tıp Fakültesi Numune Hastanesinde 26 Ağustos'ta hayatını kaybetti.
1985- Şair Turgut Uyar, 58 yaşında vefat etti.
1986- Üçüncü Cumhurbaşkanı Celal Bayar, 80 yılı siyasi mücadeleyle geçen yaşamına, İstanbul'da 103 yaşında veda etti.
1993- Celal Bayar için doğum yeri olan Umurbey beldesinde yaptırılan anıt mezarı, Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel açtı.
2000- Azerbaycan'ın eski Cumhurbaşkanı Ebulfez Elçibey, tedavi gördüğü Ankara'da hayatını kaybetti.
2012- Rusya'nın Dünya Ticaret Örgütü üyeliği resmen başladı.
2013- ABD'nin iki müttefiki Japonya ve Güney Kore, ilk kez birlikte hava tatbikatına katıldı.
2015 - Milli boksör Busenaz Sürmeneli, kadınlar 75 kiloda Avrupa Gençler Şampiyonu oldu.
2022- Gökbilimciler tarafından yürütülen bir çalışmada, bu zamana kadar gözlemlenen en büyük kara delik jeti keşfedildi.
2023- Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı, İYİ Parti Genel Başkanı Meral Akşener hakkında "Fetullahçı Terör Örgütü'ne üyelik" iddiasıyla yürütülen soruşturmada, "kovuşturmaya yer olmadığına" karar verdi.
2024- Berker Göker, İngiltere'nin Dover kasabasından girdiği Manş Denizi'ni 12 saat 38 dakikada yüzerek Fransa kıyısına geçti ve bu başarıya ulaşan 19. Türk sporcu oldu.
2024- Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiserliği (OHCHR), Ekim 2023'ten bu yana Gazze'de nüfusun yaklaşık yüzde 90'ının yerinden edildiğini ve orada hiçbir yerin güvenli olmadığını açıkladı.
23 Ağustos
634- Dört halifeden ilki Hazreti Ebubekir vefat etti.
1514- Yavuz Sultan Selim (I. Selim) komutasındaki Osmanlı ordusu, Çaldıran'da Şah İsmail'in ordusunu yendi.
1703- Sultan II. Mustafa'nın yerine kardeşi Şehzade Ahmet (III. Ahmet) tahta çıkarıldı.
1921- Yunan ordusunun taarruza geçmesiyle Sakarya Meydan Savaşı başladı.
1923- Lozan Barış Antlaşması, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde onaylandı.
1925- Mustafa Kemal, elinde bir "Panama şapka" ile çıktığı Kastamonu gezisi sırasında "Şapka ve Kıyafet Devrimi'ni" başlattı.
1939- Tekirdağ Şarap Fabrikası hizmete girdi.
1955- İngiltere'ye Kıbrıs için ilk nota verildi.
1988- Şanlıurfa Havaalanı hizmete açıldı.
2002- Türk sinemasının emektarlarından Sami Hazinses, 77 yaşında Haydarpaşa Numune Hastanesi'nde vefat etti.
2011- Ankara-Konya hızlı tren hattı törenle açıldı.
2011- Futbol Federasyonu, Spor Toto Süper Lig'de 2011-2012 sezonunda play-off sisteminin uygulanmasına karar verdi.
2015- 15. Dünya Atletizm Şampiyonası'nda Türkiye adına yarışan Küba asıllı Yasmani Copello, 48,46 saniyelik derecesiyle Türkiye rekoru kırarak Dünya Şampiyonası'nda erkekler 400 metre engellide finale yükselen ilk milli atlet oldu.
2018- Yönetmen, tiyatro, sinema, dizi oyuncusu ve seslendirme sanatçısı Toron Karacaoğlu, Balıkesir'in Edremit ilçesinde vefat etti.
2022- Soyut resmin Türkiye'deki önemli temsilcilerinden ressam ve akademisyen Prof. Dr. Adnan Çoker, İstanbul'da 95 yaşında hayatını kaybetti.
2023- Rus paralı savaşçı grubu Wagner'in kurucusu Yevgeniy Prigojin'in de içinde bulunduğu özel jetin Tver'de düşmesi sonucu Prigojin dahil uçaktaki 10 kişi öldü.