Ford ile Trump yönetimi arasında Çin bağlantıları gerilimi: Aynı hafta eleştiri ve övgü

Reuters'tan Nora Eckert'in 9 Eylül tarihli haberine göre, Ford ile Trump yönetimi arasında Amerikan otomobil üreticisinin Çinli şirketlerle bağlantıları nedeniyle uzun süredir biriken gerilim bu hafta patladı. Cumhuriyetçilerden gelen çelişkili eleştiri ve övgüler, tartışmayı daha da alevlendirdi. Anlaşmazlık, ABD'li otomobil üreticilerinin Çin'in otomotiv sektöründeki artan liderliğine nasıl karşılık vermesi gerektiğine dair farklı görüşleri gözler önüne serdi. Ford, küresel ölçekte rekabetçi kalabilmek için Çin teknolojisi ve uzmanlığına erişmesi gerektiğini savunurken, Çinli otomobil üreticilerinin sektör için tehdit oluşturduğunu ve ABD pazarından uzak tutulması gerektiğini söylüyor.

Çarşamba günü Cumhuriyetçilerin kontrolündeki ABD Temsilciler Meclisi Çin Seçilmiş Komitesi, X'te Ford'u eleştirdi. Komite, şirketin bir yandan Çinli şirketlerin ABD sanayisine yönelttiği tehditten söz ettiğini, diğer yandan bazılarıyla ortaklık kurduğunu öne sürdü. Paylaşımda "Ford'un söylediği ile yaptığı bu" ifadesi kullanıldı. Bu eleştiri, Ulaştırma Bakanı Sean Duffy'nin Ford'un Çinli şirketlerle bağlantılarını "rahatsız edici" diye nitelendiren mektubundan 24 saatten kısa süre sonra geldi. Ford, bakanın manşet yaratmaya çalıştığını savundu.

Buna karşın yönetimden Ford'a övgü de geldi. Beyaz Saray Çarşamba günü X'te Ford'un ABD üretimine yatırım yapan "büyük bir Amerikan şirketi" olduğunu belirtti. ABD Ticaret Bakanı Howard Lutnick ise sadece haftalar önce, Duffy'nin mektubunda eleştirdiği hamlelerden bazılarını övmüştü. Bir Ford sözcüsü Çarşamba günü şöyle dedi: "Bütün bu durum çok şaşırtıcı. Yönetimle çok iyi ve verimli bir diyaloğumuz var; bu mektup beklemediğimiz bir anda geldi." Karışık mesajlar daha geniş bir tartışmayı yansıtıyor. Başkan Donald Trump, ABD sanayisini Çin rekabetinden korumayı ve yerli üretimi yeniden inşa etmeyi öncelik yapmış olsa da yönetim yetkilileri, Çinli şirketlerle işbirliğinin nerede sınırı aştığı konusunda farklı sinyaller veriyor.

Ford CEO'su Jim Farley, yıllardır Çin'in hızla yükselen otomobil üreticilerinin oluşturduğu tehdit konusunda en yüksek sesle uyarı yapan otomotiv yöneticilerinden biri oldu. Şirket, Çinli otomobil üreticilerinin ABD pazarına erişimini kısıtlaması için Kongre'ye lobi yaptı ve hükümet desteğinin onlara önemli bir maliyet avantajı sağladığını savundu. Farley medya röportajlarında Çin'in tüm Kuzey Amerika'ya hizmet edebilecek kadar fabrika alanına sahip olduğunu ve ABD'li otomobil üreticilerini iflas ettirebileceğini belirtti. Çin'i dışarıda tutması için hükümetten talepte bulunurken, rakiplerinin ürünlerini de övdü. Ekim 2024'te bir podcast'te Çinli Xiaomi'nin elektrikli aracından keyif aldığını söylemesi, Farley'nin kabul ettiği üzere beklenenden çok daha fazla ilgi gördü. Aynı zamanda Ford, Çinli firmalarla anlaşmalar araştırdı veya yaptı; bu da ABD hükümetindeki bazı isimleri kızdırdı.

İlk tepki 2023'te Ford'un Çinli batarya devi CATL ile ortaklık açıklamasının ardından geldi. Ford, CATL'nin teknolojisini Michigan'daki bir tesiste batarya hücresi üretmek için kullanacağını, tesisin Ford'a ait olacağını ve Amerikalı işçileri istihdam edeceğini söyledi. ABD Temsilciler Meclisi'ndeki iki komitenin başkanları ortaklıkla ilgili soruşturma başlattı ve Ford'un "kendisini ve ABD vergi mükelleflerini Çin Komünist Partisi'nin insafına açık hale getirdiğini" savundu. Konuya yakın kişilere göre otomobil üreticisi tepkinin şiddetine şaşırdı. Michigan fabrikası bu yıl üretime başladı. Duffy mektubunda, Ford CEO'sunun Ocak ayında Detroit Auto Show'da yönetim yetkililerine Çinli otomobil üreticileri ile ABD'li şirketlerin ortak girişim kurma olasılığından bahsettiğini, bunun ABD otomobil sanayisini zayıflatacağını yazdı. Ford böyle bir çerçeve önerdiğini reddetti. Temmuz'da Ford, Avrupa'da Çinli Geely ile ortaklık kuracağını ve yeni bir modeli ortak geliştireceğini duyurdu; bu bazı milletvekillerinden sert tepki aldı.

Çin Seçilmiş Komitesi Başkanı Temsilci John Moolenaar Temmuz'da "Ford'un kararı, ABD'ye gelmek isteyen Çinli otomobil üreticilerinden korunma ararken anlaşılmaz" dedi. Ford o dönem şu yanıtı verdi: "Avrupa'da durum hızla değişiyor ve Çinlilerle ve diğer tüm küresel otomobil üreticileriyle doğrudan rekabet ediyoruz. Bu yeni gerçeklik her otomobil şirketini radikal biçimde daha yalın ve daha akıllı olmaya zorluyor." Trump yönetimi, Çinli otomobil şirketlerine karşı ne kadar şahin olacağı konusunda karışık sinyaller verdi. Ocak'ta Trump, ABD'li işçileri istihdam etmeleri halinde Çinli otomobil üreticilerinin ABD'de araç üretmesine açık olduğunu söyledi. Detroit Economic Club'a "Bir fabrika kurup sizi, arkadaşlarınızı ve komşularınızı işe almak isterlerse bu harika" dedi. Geçen ay Lutnick, Ford'un bazı Lincoln üretimini 2030'dan itibaren Çin'den ABD'ye taşıma kararını övdü. Ancak Duffy bu hafta mektubunda bu hamleyi eleştirerek takvimin kabul edilemez derecede yavaş olduğunu söyledi. CSIS'te kıdemli uzman ve başkan yardımcısı Ilaria Mazzocco, bu savrulmaların otomobil üreticilerinin gelecek planlamasını zorlaştırdığını belirtti. Mazzocco, "ABD'nin Çin'e daha az bağımlı olmak istediği konusunda genel bir fikir birliği var, ancak bunun tam olarak nasıl görüneceği konusunda çok fazla fikir birliği olduğunu düşünmüyorum" dedi. Haber, Detroit'te Nora Eckert tarafından bildirildi; Mike Colias ve Cynthia Osterman tarafından düzenlendi.