Erdoğan: Yapay zeka eylem planı 1 trilyon TL katma değer sağlayacak

(İSTANBUL) - Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, "Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı ile harekete geçireceğimiz kaynakların üreteceği katma değerin 1 trilyon lirayı aşmasını bekliyoruz. Türkiye'yi yapay zeka çağının öncü ülkeleri arasına inşallah hep birlikte taşıyacağız" dedi.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Tersane İstanbul'daki "Türkiye Yapay Zeka Zirvesi"ne katıldı. Erdoğan programda yaptığı konuşmada, 2026-2030 dönemini kapsayan Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı'nı paylaşacaklarını söyledi.

Dünyanın ve insanlığın yeni bir döneme girdiği tarihi günlerden geçildiğine dikkati çeken Erdoğan, "Bu dönemdeki değişim geçmişe nazaran son derece hızlı ve eskilerin deyimiyle sari seyrediyor. Diplomasiden ticarete, enerjiden ulaşıma, tarımdan güvenliğe değişimin etkileri hemen her alana nüfuz ediyor. Yeni bir düzen kurulurken, eski nizam ciddi bir sarsıntı yaşıyor. Kimileri bu süreci tarihi bir fırsat olarak görürken, bazıları da bu dönüşümü aşılması gereken bir kriz olarak değerlendiriyor" diye konuştu.

Erdoğan, yapay zeka ve yeni teknolojilerin, hakikat ötesi olarak adlandırılan bu çağda, olgularla birlikte algıları da dönüştürdüğüne, yeni gerçekliğin temel dinamiği haline geldiğine şahit olduklarını kaydetti. Erdoğan, günümüzde bilgiye erişimin hiç olmadığı kadar kolaylaştığını ve dezenformasyon gibi bilgi düzensizliklerinin de aynı ölçüde yaygınlaştığını kaydetti.

"TÜRKİYE, TEKNOLOJİDEKİ DÖNÜŞÜMÜ EN ERKEN FARK EDEN ÜLKELERDEN BİRİ"

Veriye artık saniyeler içinde ulaşılabildiğini ifade eden Erdoğan, veri işleme ve veri analizi tarzı süreçlerin kolaylıkla yönetilebildiğini dile getirdi. Erdoğan, "Fakat veri emniyeti ve siber güvenlikte oluşacak en küçük zafiyetin hangi ölümcül sonuçlara yol açtığını da çevremizde meydana gelen savaş ve çatışmalarda sık sık görüyoruz. Siyasi, askeri, iktisadi gücün dijital egemenlikten bağımsız ele alınamayacağını, dijital kapasitenin caydırıcı bir kuvvet çarpanı olduğunu artık hepimiz çok iyi biliyoruz. Şunu bugün büyük bir memnuniyetle ifade etmek isterim, Türkiye, teknolojideki bu dönüşümü en erken fark eden, tedbir, politika ve uygulamalarını buna göre şekillendiren nadir ülkelerden biridir" ifadelerini kullandı.

Erdoğan, Ordinaryus Profesör Cahit Arf'ın 67 yıl önce sorduğu "Makine düşünebilir mi ve nasıl düşünebilir" sorusunu ve "Hadiseler veya tertiplerin anlaşılması işi, bir merdiveni çıkmaya benzetilebilir. Bir basamağa çıkmak kolay bir iştir. Fakat bin basamağın çıkılması işi bir hayli ter dökmeye bağlıdır" ifadelerini anımsatarak, Türk milletinin bilim ve teknolojiye asırlar boyunca önemli katkılar yapmış bir millet olarak, o basamakları tek tek çıkmaya bugün de devam ettiğini söyledi. Erdoğan, konuşmasına şöyle devam etti:

"DIŞA BAĞIMLI OLDUĞUMUZ TEKNOLOJİLERİ ARTIK KENDİMİZ ÜRETİYORUZ"

"Üniversitelerimiz, araştırma merkezlerimiz, bilim ve teknoloji üslerimiz dünyada çığır açan ve ses getiren işlere imza atıyor. Genç mühendislerimiz, yazılımcılarımız, teknisyenlerimiz yüksek teknoloji gerektiren her alanda yepyeni başarılar elde ediyor. Önceden dışa bağımlı olduğumuz teknolojileri artık kendimiz üretiyoruz. Ar-Ge'den seri imalata tüm aşamaları kendi öz kaynaklarımızla şekillendiriyoruz. En önemlisi, Milli Teknoloji Hamlemizi Türkiye Yüzyılı'nın baş tacı yapacak Teknofest kuşağı azmiyle, maharetiyle, projeleriyle bugünü ve geleceği nakış nakış işlemeye devam ediyor."

Erdoğan, 31 Mart'ta 5G'yi hizmete aldıklarını anımsatarak, siber tehditlere karşı Türkiye'nin direncini artırmak amacıyla Siber Güvenlik Başkanlığı'nı kurduklarını bildirdi. Erdoğan, 2024'te uzaya fırlatılan ilk yerli ve milli uydu Türksat 6A ile Türkiye'yi dünyada kendi uydusunu üretebilen 11 ülkeden biri yaptıklarını dile getirdi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, son 23 yılda çok az sayıda ülkenin sahip olduğu büyük bir inovasyon altyapısı inşa ettiklerini vurgulayarak, Teknofestlerle, Deneyap atölyeleriyle, bilim şenlikleri ve bilim fuarlarıyla her yıl milyonlarca genci teknoloji yolculuğuna dahil ettiklerini söyledi. Bugün Türkiye genelindeki bin 700'ü aşkın araştırma-geliştirme ve tasarım merkezlerinde araştırmacıların, mühendislerin ve teknisyenlerin geleceğin projelerini geliştirdiğine değinen Erdoğan, 114 teknopark, 13 binin üzerinde teknoloji firmasının yenilikçi fikirleri ürüne dönüştürdüğünü belirtti.

Erdoğan, "Teknolojide elde ettiğimiz kazanımlar buzdağının sadece görünen yüzüdür. Yapay zekanın sunduğu fırsatları değerlendirerek Türkiye Yüzyılı'nda büyük ve güçlü bir Türkiye'yi dijital alanda da inşa etmekte kararlıyız" dedi.

Bugün herkesin, "Yapay zeka insana hizmet mi edecek yoksa insanı kontrol mü edecek? Teknoloji şirketleri ellerine geçen bu asimetrik gücü nasıl kullanacak? Hızla büyüyen bu şirketlerin derebeyi haline gelmesinin önü nasıl alınacak? Kişisel veriler üzerinden bireylerin ve toplumların manipülasyonu nasıl engellenecek" sorularıyla karşı karşıya olduğunu söyleyen Erdoğan, bu sorulara verilecek cevapların hayati önem taşıdığına vurgu yaptı. Erdoğan, Yapay Zeka Eylem Planı'nın bu hassasiyetlerin bir ürünü olduğunu söyleyerek, eylem planının "fark et", "istifade et", "üret" ve "yönet" olmak üzere dört temel eksen ve eylem üzerine inşa edildiğini bildirdi. Erdoğan şunları kaydetti:

"100 BİN YAPAY ZEKA UYGULAMA PROFESYONELİ YETİŞTİRECEĞİZ"

"Planımızın birinci ekseni olan 'fark et' hedeflerimiz doğrultusunda yapay zekanın ihtiva ettiği fırsat ve riskleri milletimize aktaracak, toplumun her kesiminde bu konudaki bilinç ve temel yetkinlikleri artıracağız. Her yaştan insanımızın yapay zekayı doğru anlamasını, güvenli biçimde kullanmasını sağlamak üzere ulusal yapay zeka okuryazarlığı programını başlatacağız. 81 ilimizde hayata geçireceğimiz yapay zeka okuryazarlığı atölyeleriyle iki yılda beş milyon vatandaşımıza eğitim vereceğiz. 10 bin ileri düzey yapay zeka uzmanı ve 100 bin yapay zeka uygulama profesyoneli yetiştireceğiz."

Veriye erişimi kolaylaştırarak araştırmacılarımızın, girişimcilerimizin ve kamu kurumlarımızın veriyi değere dönüştürme sürecini hızlandıracağız. Sağlık, tarım, savunma ve elektronik ticaret başta olmak üzere en az iki bin kamu veri setini ulusal veri kütüphanesi üzerinden milletimizin istifadesine sunacağız. Kullanıcıların haklarını koruyan ve yatırımcılara öngörülebilirlik sağlayan bir düzenleyici çerçeve oluşturacağız. Orantılı risk yaklaşımına dayalı bu çerçeveyle yeniliğin önünü açarken vatandaşlarımızın mahremiyet ve emniyetini de güvence altına alacağız.

"2030'A KADAR ÜLKEMİZİN VERİ MERKEZİ KURULU GÜCÜNÜ EN AZ 1 GİGAVATA ÇIKARACAĞIZ"

Planımızın ikinci ekseni olan 'istifade et' kapsamında yapay zekayı kamudan sanayiye, eğitimden sağlığa, tarımdan güvenliğe kadar hayatın farklı alanlarında somut faydaya dönüştüreceğiz. Veri merkezlerimizin uluslararası standartlara uygunluğunu ve enerji verimliliğini teminat altına alacak hukuki düzenlemeyi hayata geçireceğiz. 2030 yılına kadar ülkemizin veri merkezi kurulu gücünü en az 1 gigavata çıkaracağız. Elektronik devleti vatandaşımızın yapay zeka destekli kamu hizmetlerini doğrudan deneyimleyeceği dönüşüm alanı olarak ele alacağız.

Kamu yatırım programlarımızdan yapay zeka projelerine en az yüzde iki pay ayıracağız. Kamu sektörümüz başarılı ve yerli yapay zeka çözümlerinin ilk alıcısı ve en güçlü referansı olacak. Sağlık, enerji ve akıllı üretim başta olmak üzere öncelikli alanlarda fikirleri sahada test edilmiş ürünlere dönüştürecek KOBİ'lerimize yapay zeka kuponlarıyla erişilebilir teknoloji sağlayacağız.

Planımızın üçüncü ekseni olan 'üret' hedeflerimizle vatandaşlarımızın yapay zeka ile değer üretmesini temin edecek kendi modellerimizi geliştireceğiz. Yatırımcılarımıza enerjisi ve altyapısı hazır kampüsler, KOBİ'lerimize ve araştırmacılarımıza hızlı prototip imkanı sunan yapay zeka büyüme bölgeleri kuracağız.

Ulusal Yapay Zeka Araştırma Fonu ile araştırmalarımızın, Yapay Zeka Büyüme Fonu ile girişimlerimizin gerçekleşmesini ve ölçeklenmesini destekleyeceğiz. Türkçe Büyük Dil Modeli çalışmalarımızı dijital egemenliğimizi güçlendirmek üzere kararlılıkla sürdüreceğiz. Geliştirme çalışmaları devam eden TÜBİTAK'ın yerli dil modeli 'Bilge', bu yolda katettiğimiz mesafenin önemli bir göstergesidir. Yine, T3 Vakfımız ve Baykar iş birliğinde geliştirilen büyük dil modeli ile HAVELSAN'ımızın 'MAIN' platformundaki dokuz milyar parametreli büyük dil modeli, Türkçe'nin bütün zenginliğini merkeze alan önemli çalışmalardır. Diğer taraftan, Turkcell ve diğer mobil iletişim şirketlerimizin veri odaklı çalışmaları ülkemiz için kıymetli adımlardır. Yapay zekanın imalat sanayimizde ve katma değerli ürünlerde kullanımını yaygınlaştıracak robotik teknoloji kabiliyetlerimizi derinleştireceğiz.

'Yönet' hedeflerimiz çerçevesinde ise egemen yapay zeka kapasitemizi güvence altına alacak ve güçlendireceğiz. Bu doğrultuda veri merkezi, bulut ve yapay zeka altyapılarında en az 10 milyar dolarlık özel sektör ağırlıklı kaynağı harekete geçireceğiz. Uluslararası girişimcilere tek pencereden en çok 30 iş gününde sunacağımız yol haritasıyla öngörülebilir, hızlı ve koordineli bir yatırım ortamı sağlayacağız. İstanbul'u yapay zeka alanında Türkiye'nin uluslararası vitrini ve yatırım diplomasisi şehri olarak konumlandıracağız. Terminal İstanbul'u girişimcilerimizin ve küresel yatırımcıların buluşma zemini olarak kullanacağız."

TÜRK DEVLETLERİ TEŞKİLATI İLE "TÜRK DİLLERİ BÜYÜK DİL MODELİ" GELİŞTİRİLECEK

Erdoğan, OECD, G20, Birleşmiş Milletler ve diğer plaformlarda insan merkezli yapay zeka standartlarının belirlenmesinde etkin rol üstleneceklerini kaydeden Erdoğan, Türk Devletleri Teşkilatı ile aşamalı olarak Oğuz, Kıpçak ve Karluk dillerini kapsayan ortak bir Türk Dilleri Büyük Dil Modeli geliştireceklerini bildirdi. Erdoğan, yenilikçi yapay zeka çözümlerinin kontrollü bir ortamda test edilmesini sağlamak üzere en az beş öncelikli sektörde düzenleyici deney alanları kuracaklarını ifade etti.

Planın uygulanmasının kamu kurumlarının, özel sektörün, üniversitelerin ve araştırma merkezlerinin ortak katkısıyla olacağını söyleyen Erdoğan, "Ulusal Yapay Zeka Kurulu ise bu sürecin yönetişim zeminini teşkil edecektir. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığımız ilgili tüm kurumlarımızla yakın iş birliği içinde eylemlerin uygulanmasını düzenli olarak takip edecektir" şeklinde konuştu.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, "Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı ile harekete geçireceğimiz kaynakların üreteceği katma değerin 1 trilyon lirayı aşmasını bekliyoruz. Türkiye'yi yapay zeka çağının öncü ülkeleri arasına inşallah hep birlikte taşıyacağız. Türkiye Yüzyılı'nı aynı zamanda dijital üretimin yüzyılı yapacağız" ifadelerini kullandı.