Cezayir bağımsızlığının 64. yılını Fransa ile kriz ve normalleşme arayışlarının gölgesinde kutluyor

Cezayir, Fransa ile yaklaşık iki yıldır diplomatik kriz seviyesinde seyreden ilişkileri yeniden onarma arayışlarının ortasında, 132 yıllık sömürge dönemine son verdiği Bağımsızlık ve Ulusal Egemenliğin Yeniden Kazanılması Günü'nün 64. yıl dönümünü kutladı.
Her yıl 5 Temmuz'da kutlanan bu tarihi gün, Fransa'nın 1830-1962 yılları arasındaki sömürge yönetimi boyunca milyonlarca kayıp veren Cezayir halkı için büyük bir sembolik önem taşıyor.
Cezayir Mücahidler Bakanlığı, bu yılki kutlamaların resmi temasını "Bağımsızlık nesillerin emanetidir" olarak belirledi.
Ülke genelinde meydanlarda bayrak çekme törenleri düzenlenirken, özellikle konut sektöründe tamamlanan kalkınma projelerinin teslimatı gerçekleştirildi.
Cezayir, 8 yıl süren (1954-1962) ve tarihi kaynaklara göre 1,5 milyondan fazla kişinin hayatını kaybettiği şanlı kurtuluş savaşının ardından, 5 Temmuz 1962'de bağımsızlığını resmen ilan etmişti.
Bağımsızlık tarihi olarak, Fransa'nın ülkeyi işgal ettiği 5 Temmuz 1830 tarihine misilleme olarak yine aynı gün seçilmişti.
Çocuklarımızın hafızasında iz bırakacak
Cezayir Cumhurbaşkanı Abdülmecid Tebbun, bağımsızlık yıl dönümü vesilesiyle başkent Cezayir'de bir dizi stratejik projenin açılışını yaptı.
Cezayir resmi haber ajansı APS'nin aktardığına göre Tebbun, ülkenin dijital egemenliğini güçlendirme taahhüdünün bir parçası olarak Cezayir Ulusal Dijital Hizmetler Merkezi'nin açılışını gerçekleştirdi.
Cumhurbaşkanı Tebbun ayrıca, ülke genelinde 179 bin 168 konutun hak sahiplerine dağıtılması talimatını verdi.
Tebbun, konut dağıtımı için bağımsızlık gününün seçilmesini, "Bu tarihi, Cezayir çocuklarının hafızasında silinmez bir anı haline getirmeyi amaçlıyoruz." sözleriyle değerlendirdi.
Kutlamaların arifesinde halka hitap eden Cumhurbaşkanı Tebbun, Fransa'nın sömürge dönemini sert sözlerle eleştirdi.
Tebbun mesajında, "Tarih, Cezayir halkının mübarek kurtuluş devrimi sırasındaki mücadelesini şanlı bir destan olarak kaydetmiştir. Halkımızın yedi yılı aşkın süre boyunca sömürgeci ve kin dolu bir zihniyete karşı ödediği ağır bedellere, maruz kaldığı acılara tarih şahittir." ifadelerini kullandı.
Fransa'nın 1840'lı yıllarda Cezayir Genel Valisi Thomas Robert Bugeaud liderliğinde uyguladığı ve halkı aç bırakarak direnişi kırmayı amaçlayan "yakılmış toprak" taktiğine atıfta bulunan Tebbun, sömürge dönemi boyunca (1830-1962) toplam 5 milyon 360 bin kişinin hayatını kaybettiğini hatırlatarak bu nesli "kahramanlar kuşağı" olarak nitelendirdi.
Fransa ile ilişkilerde normalleşme arayışları ve seçim gölgesi
Cezayir'in bağımsızlık kutlamaları, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un Fas'ın Batı Sahra planına destek vermesinin ardından Temmuz 2024'te patlak veren ve Cezayir'in Paris Büyükelçisini geri çekmesiyle derinleşen diplomatik krizin gölgesinde gerçekleşiyor.
Son dönemde ise iki ülke arasında ilişkileri normalleştirme yönünde adımlar atılıyor.
Mayıs ayında Fransa Büyükelçisi Stephane Romatet'nin Cezayir'deki görevine dönmesinin ardından, Fransa Adalet Bakanı Gerald Darmanin ve Cezayir İçişleri Bakanı Said Sayud karşılıklı resmi ziyaretlerde bulundu.
Görüşmeler neticesinde adli iş birliği, güvenlik, terörle mücadele ve göç konularında ortak çalışmaların yeniden başlatılması kararlaştırıldı.
Fransa ayrıca, eski Cumhurbaşkanı Abdülaziz Buteflika döneminde Fransa'ya kaçırılan Cezayir fonlarının iadesi talebini incelemeye hazır olduğunu bildirdi.
Fransa'da İçişleri Bakanı Laurent Nuñez döneminde diyalog eksenli bir politika izlense de, iki ülke arasında çözülmeyi bekleyen köklü tarihi dosyalar varlığını koruyor.
Cezayir; Fransa'nın iade etmeyi reddettiği devlet arşivleri, Paris'teki İnsan Müzesi'nde tutulan direniş liderlerinin kafatasları ve Fransa'nın 1960-1966 yılları arasında Cezayir Sahrası'nda gerçekleştirdiği nükleer denemelerin mağdurlarına tazminat ödenmesi gibi kritik konularda somut adımlar atılmasını şart koşuyor.
Fransa ile Cezayir arasındaki ilişkiler son yıllarda gergin seyrediyordu
İki ülke arasında Fransız yetkililerin yıllardır iade etmeyi reddettiği Cezayir arşivi ve Paris'teki İnsan Müzesi'nde bulunan halk devrimi liderlerinin kafatasları, Fransa'nın 1960-1966 yıllarında Cezayir Çölü'nde gerçekleştirdiği nükleer denemelerin kurbanları için tazminat ödenmesi ve Bağımsızlık Savaşı (1954-1962) sırasında kaybolan 2 bin 200 kişinin akıbetinin açıklığa kavuşturulması gibi çözüm bekleyen tarihi konular bulunuyor.