Avrupa Birliği ve İngiltere, Cebelitarık'a ilişkin anlaşmayı bugün imzaladı

İngiltere'nin 31 Ocak 2020'de resmi olarak Avrupa Birliği (AB) üyeliğini sonlandırmasının ardından AB ile İngiltere'nin ana kara problemi olan Cebelitarık hakkında varılan anlaşma bugün imzalandı.
Brüksel'deki Avrupa Komisyonu merkezinde, AB'nin Ticaretten Sorumlu Komisyon Üyesi Maros Sefcovic ve İngiltere'nin Avrupa'dan Sorumlu Devlet Bakanı Stephen Doughty tarafından imzalanan anlaşmada, İspanya Dışişleri Bakanı Jose Manuel Albares ile Cebelitarık Özerk Yönetim Hükümeti Başbakanı Fabian Picardo da hazır bulundu.
Brexit sonrasında geçen sert müzakerelerin ardından varılan ve gece yarısı yürürlüğe girecek anlaşmanın öne çıkan maddelerini, "İngiliz toprağını İspanya'dan ayıran sınır hattının kaldırılması, İspanya ile Cebelitarık arasındaki insan ve mal dolaşımının önündeki tüm fiziki engellerin sona ermesi, Schengen sınır kontrolsüz geçiş bölgesini, AB Tek Pazarı'nı ve AB Gümrük Birliği'ni de tam güvence altına alması" oluşturdu.
İspanya dahil tüm üye devletler, anlaşmayı oluşturan hukuki metinleri geçen nisan ayında zaten onaylamıştı.
İngiltere ile İspanya arasında tarih boyunca sorunlu bir yer olan Cebelitarık, 30 Mayıs 1969'da kendi anayasasını yürürlüğe koyup, İngiltere'nin egemenliği altında kalma arzusunu açıkça ortaya koyunca, dönemin İspanya'daki devlet başkanı olan diktatör Francisco Franco buna cevap olarak aynı yılın 8 Haziran'ında sınır kapısını tamamen kapatmıştı.
Franco'nun, Cebelitarık ile telefon bağlantılarını bile kestiği bu karar, 15 yıl boyunca uygulanmasının ardından Şubat 1985'te sonlandırılmış ve sınır kapısı tekrar açılmıştı.
Brüksel'de bugün atılan imzalarla İspanya ile arasındaki sınır hattını tamamen söken Cebelitarık fiilen sınırlarını limanına ve havaalanına taşıdı.
Bu değişiklikten, özellikle Cebelitarık'ta çalışan ve şu anda bölgeye giriş-çıkış yaparken bitmek bilmeyen kuyruklarla karşılaşan İspanyol vatandaşları başta olmak üzere 15 bin 500'den fazla kişinin yararlanması bekleniyor.
İspanya Başbakanı Pedro Sanchez ve Dışişleri Bakanı Jose Manuel Albares, yarın Cebelitarık'a giderek sınır hattının kaldırılmasıyla ilgili törene katılacak.
Cebelitarık'ın geçmişi
İspanya'nın güneyindeki Cebelitarık Özerk Bölgesi'nin egemenliği, 1713 tarihli Utrecht Antlaşması ile İspanya tarafından İngiltere'ye devredilmişti.
Cebelitarık'ta 1967'de yapılan halk oylamasında yüzde 96 gibi çok büyük bir oranla Cebelitarıklılar, İngiltere'ye bağlılığını yinelemişti.
Ancak 1973'te İngiltere, şimdiki adı Avrupa Birliği olan Avrupa Ekonomik Topluluğu'na girdiğinde Cebelitarık da Topluluğa dışişleri İngiltere'ye bağlı Avrupa toprağı olarak dahil oldu.
Yarımadada 2002 yılında yapılan referandumda da Cebelitarıklıların yüzde 98,97'si, İngiltere ile İspanya arasında varılan "ortak egemenlik" statüsüne karşı çıkıp, İngiltere'ye bağlılığını bir kez daha göstermişti.
İngiltere'nin Brexit ile birlikte 31 Ocak 2020'de AB üyesi olmayı sonlandırmasıyla statü krizi yaşayan Cebelitarık için İngiltere, İspanya ve AB arasında yürütülen müzakereler 11 Haziran 2025'te sonuçlanmıştı. Tüm tarafların parlamentolarının onayının ardından bugünkü imzayla anlaşma 15 Temmuz 2026 tarihi itibarıyla yürürlüğe girmiş olacak.