Atık Tesislerinin "Çamur" Sorununa Patentli Çözüm

Selma Kasap - Türk araştırmacılar, Türkiye'de sayıları 400'ü bulan atık su arıtma tesislerinin her gün tonlarca ürettiği çamuru, torf denilen değerli tarım toprağına çeviren teknolojiyi geliştirerek, bir ilke imza attı.

ODTÜ'lü ekibin yeni teknolojisi, ABD, Japonya ve AB'de uluslararası patent aldı.

Teknolojinin Türkiye'deki ilk uygulaması Eskişehir Büyükşehir Belediyesi'nde bir pilot arıtma tesisinde hayata geçecek.

ODTÜ Çevre Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Celal Gökçay, AA muhabirine yaptığı açıklamada, yeni nesil biyolojik atık teknolojileri çalışmalarına ODTÜ Teknokent'e 2005 yılında kurdukları arıtma tesisiyle başladıklarını anlattı.

Teknokentte iki bine yakın kişinin kullandığı atık suyu arıtan evsel arıtma tesisinin yılda 240 bin lira dolayında tasarruf sağladığını dile getiren Gökçay,

"ODTÜ Teknokent'e kurduğumuz sistemde elde ettiğimiz çıkış suyu pırıl pırıl, bakteri içermiyor, hatta virüsleri bile yüzde 99,99 oranında arıtıyor. İleride bu suyun lavabolar ve rezervuarlar için kullanılması planlanıyor. Böylece su sonsuz kere kullanılabilecek hale gelecek" dedi.

-ODTÜ'nün teknolojisine dünya onay verdi-

Prof. Dr. Gökçay, Türkiye'de büyükşehir belediyelerine ait atık tesislerinin sayılarının 400'ün üzerinde olduğunu bildirerek, bu tesislerin önemli bir sorununun da arıtma sonucu ortaya çıkan çamurun depolanması olduğunu söyledi.

İzmir Belediyesi'ne ait arıtma tesisinde günde ortalama 105 ton dolayında atık çamur ortaya çıktığını belirten Gökçay, bazı tesislerde bu çamurun enerjiye çevrilerek değerlendirildiğini ancak pek çok tesisin de doğaya çeşitli zararları bulunan bu çamuru boş arazide tuttuğunu dile getirdi.

ODTÜ Teknokent'e kurdukları atık arıtma tesisinde arıtma sonucu ortaya çıkan atık biyolojik çamurun verimli kullanılması için de uzun yıllardır çalıştıklarını dile getiren Gökçay, bu çalışmalarda sona geldiklerini ve ortaya çıkan teknoloji için uluslararası patent aldıklarını bildirdi.

-Steril çamur yaptılar-

Çamurun mevcut teknolojilerle 3 haftada ancak yüzde 40-50 dolayında arıtılabildiğini, ancak geliştirdikleri yeni teknolojiyle 4 günde yüzde 80-90 civarında arıtım gerçekleştirdiklerini bildiren Gökçay, "Bu teknoloji ile arıtılmış çamurda hiç bakteri ürememektedir. Çamurun neredeyse steril hale geldiğini kanıtladık. Ayrıca teknoloji çamurda biriken, insan ve hayvan hormonlarında değişimlere neden olan kimyasal bozucuları da yüzde 99 oranında arıtmaktadır. Böylece ABD, Japonya, Avrupa Birliği ülkeleri ve Türkiye'de uluslararası patent aldık" dedi.

Yeni teknolojiyle atık çamuru steril hale getirip tarımda çok değerli organik toprak türü olan bir tür torfa dönüştürdüklerini belirten Gökçay,

"Böylece doğaya zararlı çamur, bitki kök ve gövdelerinin binlerce yıl süren dönüşümlü birikimleri sonucunda oluşan organik toprak türüne dönüşmektedir. Bunun ekonomiye de önemli bir getirisi bulunabilecektir" diye konuştu.

-Çevreye zarar vermiyor-

Teknolojiyle çürütülen çamurdan geriye kalan organik maddenin toprakta sabitlendiğini ve atmosfere daha az karbon salınımına sebep olduğun anlatan Gökçay, şu bilgileri verdi:

"Tabii yollarla binlerce yılda oluşan torf malzemesi, iyon değiştirme kapasitesine bağlı olarak toprakta besin tuzlarını tutmaya yararken bu teknoloji ile elde edilen torf niteliğindeki malzeme, yüksek fosfor içeriği nedeniyle aynı zamanda organik gübre niteliğindedir. Çürütülen çamurlarda bitkiler için önemli bir besin maddesi olan fosfor on kat artmaktadır. Geliştirilen çürütme prosesi özellikle yeni nesil ileri arıtım yapan arıtma tesislerinin, içerisinde yüksek miktarda fosfor biriken çamurları için çok uygundur.

Evsel arıtma tesislerine aynı zamanda evlerimizde kullandığımız ilaç maddeleri de gelmektedir. Bu maddelerin sulardaki canlıların hormon sistemlerine etki ederek cinsiyet değişikliklerine neden olabildikleri bilinmektedir. Esasen sudaki bu maddelerin arıtma tesislerinde büyük ölçüde arıtılmalarına karşın biyolojik çamurda biriktikleri gösterilmiştir. Geliştirilen teknolojiyle çamurlarda biriken kimyasalların da arıtıldıkları gösterildi."

Prof. Dr. Gökçay, teknolojilerinin ilk uygulamasını Eskişehir Büyükşehir Belediyesi'nin kuracağı bir pilot tesiste uygulamaya geçirileceğini bildirdi. Pilot tesisin 5-10 metreküp kapasiteli bir tank, havalandırma ekipmanı ve ozon jeneratöründen oluşacağını belirten Gökçay, "Bu denemeler sonucunda gerçek boyutta uygulamalara geçilecek. Yüksek verime karşın proses standart havasal çürütme üzerinde bir maliyet de getirmiyor" ifadelerini kullandı.

- ANKARA