UNIFIL Sözcüsü Ghafri, Lübnan'daki BM varlığının geleceğine BMGK'nin karar vereceğini söyledi:

Birleşmiş Milletler Lübnan Geçici Barış Gücü (UNIFIL) Sözcüsü Danny Al-Ghafri, misyonun görev süresinin sona ermesinin ardından Lübnan'ın güneyindeki BM varlığının geleceğine ilişkin kararın Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin (BMGK) uhdesinde olduğunu belirtti.
UNIFIL Sözcüsü Ghafri, AA muhabirine yaptığı açıklamada, BM'nin Lübnan'daki varlığı, UNIFIL'in görevi ve ülkenin güneyindeki gelişmelere ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
UNIFIL'in görev süresinin, BMGK'nin Ağustos 2025'teki 2790 sayılı kararıyla 31 Aralık 2026'ya kadar son kez uzatıldığına işaret eden Ghafri, "31 Aralık 2026'nın sonunda misyonun faaliyetleri sona erecek ve UNIFIL 2027'de kademeli ve güvenli şekilde geri çekilmeye başlayacak." dedi.
Ghafri, "1701 sayılı kararın uygulanma mekanizması konusunda BMGK'nin gözlem ve Lübnan ordusuna yardımda bulunma gibi çeşitli seçenekleri bulunuyor." ifadesini kullandı.
UNIFIL'in görev alanındaki durumu ciddi şekilde değişti
Lübnan'dan geri çekilme planları üzerinde UNIFIL'e asker gönderen ülkelerin yanı sıra Lübnan hükümeti ve ordusuyla koordinasyon içinde çalıştıklarını aktaran Ghafri, misyonun yürüttüğü görevlerin Lübnan makamlarına devredilmesi gerektiğini ifade etti.
Ghafri, UNIFIL'in halihazırda yaklaşık 50 ülkeden gelen 7 bin 500 barış gücü askerinden oluştuğunu kaydetti.
Misyonun görev alanındaki durumun, görev süresinin son kez uzatılmasının ardından "ciddi şekilde değiştiğini" vurgulayan Ghafri, faaliyet alanının büyük bölümünde İsrail ordusunun bulunduğuna dikkati çekti.
İsrail'in Lübnan'a saldırılarını sürdürdüğünü belirten Ghafri, ancak ülkenin güneyindeki saldırıların mart ve nisan aylarına kıyasla "daha yavaş bir tempoda" gerçekleştirildiğini ifade etti.
"Hala ciddi güvenlik sorunlarıyla karşı karşıya olan bir bölgede yaşıyoruz." diyen Ghafri, ateşkesin ardından Lübnan ordusunun UNIFIL'in operasyon bölgesinde yeniden konuşlandığını söyledi.
BMGK'nin 1701 sayılı kararı
Ghafri, UNIFIL'in görev süresinin sona ermesinin ardından da BMGK'nin 1701 sayılı kararının ve bu kararın ortaya koyduğu ilkelerin yürürlükte kalacağının altını çizdi.
1701 sayılı kararda "Lübnan devletinin yetkisinin genişletilmesi, Lübnan ordusunun kapasitesinin güçlendirilmesi, İsrail ordusunun çekilmesi, yerinden edilen Lübnanlıların yaşadıkları bölgelere geri dönmesi, silahların devlet tekeline alınması veya silahlı grupların silahsızlandırılması"nın yer aldığına dikkati çeken Ghafri, bölgede varılacak herhangi bir anlaşmanın veya sürdürülebilir çözümün bu kararın ilkelerine dayanacağını söyledi.
Taraflara BMGK kararının uygulanmasına bağlı kalma çağrısı yapan Ghafri, Lübnan'ın güneyindeki şiddet ve saldırıların sona ermesi gerektiğini belirtti.
Ghafri, hem Lübnan'ın güneyinde yaşayan halk hem de İsrail'in kuzeyindekiler için güvenli bir yaşamın ancak sürdürülebilir bir çözümle sağlanabileceğini ifade etti.
Lübnan ile İsrail arasındaki çerçeve anlaşmasının uygulanmasında UNIFIL'in rolüne ilişkin de değerlendirmelerde bulunan Ghafri, söz konusu anlaşmanın UNIFIL'e herhangi bir rol vermediğini ancak talep edilmesi halinde yardıma hazır olduklarını dile getirdi.
Ghafri, "Lübnan ile İsrail arasındaki çerçeve anlaşmasında UNIFIL'in rolüne dair herhangi bir hüküm bulunmamaktadır, 1701 sayılı karardan da bahsedilmemektedir." dedi.
1701 sayılı kararın geçerliliğini koruduğunu belirten Ghafri, çerçeve anlaşması ile düşmanlıkları sona erdirme mutabakatının bu karar kapsamında değerlendirilebileceğini belirtti.
UNIFIL'in çekilmesi sonrası BM'nin Lübnan'daki seçenekleri
UNIFIL'in çekilmesinin ardından Lübnan'ın güneyindeki BM varlığının geleceğine ilişkin ise Ghafri, BMGK'nin talebi üzerine BM Genel Sekreteri Antonio Guterres'in haziran ayının başlarında, "Lübnan ordusunu izlemek, gözlemlemek ve desteklemek amacıyla Lübnan'ın güneyindeki BM varlığının nasıl sürdürüleceğine dair seçenekleri içeren bir mesaj gönderdiğini" açıkladı.
Söz konusu mesajın artık BMGK'nin uhdesinde olduğunu belirten Ghafri, şu ifadeleri kullandı:
"BMGK, sunulan seçenekleri görüşmek üzere toplanabilir, bunlardan birini benimseyebilir ya da değiştirebilir yahut da hiçbir karar almayabilir.
BMGK'nin 2026'nın sonuna kadar herhangi bir karar almaması durumunda UNIFIL, 2790 sayılı kararı uygulamaya devam ederek faaliyetlerini bu yılın sonuna kadar tamamlayıp, geri çekilme sürecine de 2027 yılında başlar."
İsrail'in ateşkese rağmen Lübnan'a saldırıları
Lübnan'ın güneyindeki güvenlik durumuna ilişkin değerlendirmelerde bulunan Ghafri, ateşkesin ardından ilk günlerde UNIFIL'in operasyon bölgesinde mermi, İHA ve hava saldırılarında azalma gözlemlendiğini aktardı.
Ancak bu sürecin aksi yönde yeniden ivme kazandığını belirten Ghafri, İsrail tarafından atılan çok sayıda mermi ve füzenin tespit edilmeye başlandığını, buna karşılık haziran ayının başından bu yana Lübnan tarafından atılan herhangi bir mühimmat tespit edilmediğini söyledi.
"UNIFIL, İsrail ordusunun Mavi Hat'tın kuzeyindeki Lübnan topraklarındaki varlığını izliyor. İsrail ordusunun buradaki varlığı 1701 sayılı kararın ihlali anlamına geliyor." diyen Ghafri, UNIFIL'in İsrail ordusundan Lübnan'ın güneyinde işgal ettiği bölgelerden çekilmesini defalarca istediğini vurguladı.
UNIFIL'in söz konusu bölgelerdeki yıkım ve patlamaların yanı sıra sivil altyapıya verilen önemli hasarı da takip ettiğini aktaran Ghafri, misyonun görev süresi sona ermeden önce faaliyet gösterdiği bölgede istikrarın yeniden sağlanmasını ve bölge sakinlerinin köylerine güvenli şekilde dönmelerini hedeflediğini belirtti.
Patlamalar ve buldozerlerin oluşturduğu fiziksel tahribatın yanı sıra, bölge sakinlerinin UNIFIL'in operasyon alanlarına geri dönmesiyle ortaya çıkabilecek psikolojik etkiler dikkate alındığında, meselenin "çok ciddi" olduğunu dile getirdi.
Çerçeve anlaşmasındaki pilot bölgeler
Ghafri, çerçeve anlaşmasında belirtilen üç pilot bölgeden ikisinin UNIFIL'in faaliyet alanı içerisinde bulunduğuna işaret etti.
UNIFIL'in kendi bölgelerinde Lübnan ordusuyla işbirliği yaptığını belirten Ghafri, ordunun her talebine yanıt verebileceklerini söyledi.
Ghafri, evlerine geri dönen veya Sayda ve Beyrut gibi daha uzak bölgelere gitmiş olan halka imkanları dahilinde gıda, giyim ve tıbbi yardım sağladıklarını ifade etti.
UNIFIL'in kuruluşu ve 1701 sayılı karar
Lübnan'da iç savaşın başlamasının ardından İsrail, 1978'de Lübnan topraklarına girdi ve Lübnan'ın güneyini işgal etti. Aynı yıl Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi (BMGK), İsrail'e kuvvetlerini Lübnan'dan çekmesi için çağrı yaptı.
BMGK, Lübnan'ın isteği üzerine İsrail kuvvetlerinin çekilmesini doğrulamak, barışı ve güvenliği yeniden sağlamak ve Lübnan hükümetinin ülkenin güneyi üzerindeki otoritesini yeniden tesis etmesine destek amacıyla 19 Mart 1978'de UNIFIL'i kurdu.
BMGK, Lübnan ile İsrail arasında 12 Temmuz 2006'da başlayan şiddetli savaşa son verilmesi çağrısında bulunan 1701 sayılı kararı 11 Ağustos 2006'da oy birliğiyle kabul etmişti.
1701 sayılı karar, İsrail'in Mavi Hat'ın gerisine çekilmesini ve bu hat ile Lübnan'daki Litani Nehri arasındaki bölgenin silahsızlandırılmasını, burada sadece Lübnan ordusu ve UNIFIL'e ait silah ve askeri araç gerecin bulundurulmasını öngörüyor.
UNIFIL'in Lübnan'daki görev süresi 31 Aralık'ta sona eriyor. Görev süresinin uzatılmaması halinde, ardından bir yıl sürecek düzenli ve güvenli geri çekilme süreci başlayacak.
İsrail'in Lübnan'daki saldırıları
İsrail ordusu, Lübnan'a 2 Mart'ta yoğun hava saldırıları başlatarak ülkenin güneyindeki birçok beldeyi işgal etmişti.
Lübnan hükümeti, bu süreçte ülkede yerinden edilenlerin sayısının 1 milyonu aştığını açıklamıştı.
Lübnan ile İsrail arasında 17 Nisan'da yürürlüğe giren ateşkes daha sonra birkaç kez uzatılmıştı. Ancak İsrail ordusu, ateşkese rağmen çeşitli gerekçelerle ülkeye yönelik saldırılarını sürdürüyor.
Beyrut ve Tel Aviv yönetimleri ABD'nin öncülüğünde mevcut krize çözüm bulmak için bir süredir müzakereler yapıyor.
İki ülke 14 Nisan'dan bu yana 5'i ABD'nin başkenti Washington'da, ikisi İtalya'nın başkenti Roma'da olmak üzere 7 tur doğrudan müzakere gerçekleştirdi.
Müzakerelerin 8. turunun eylül ayında İtalya'da yapılması öngörülüyor.