Hürmüz'de kritik zirve son anda ertelendi: Bahreyn masaya oturmayı reddetti

Umman Dışişleri Bakanı Bedr el-Busaidi, Hürmüz Boğazı gündemiyle bugün Umman'ın Salale kentinde yapılması planlanan bölgesel toplantının ertelendiğini duyurdu. Busaidi sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, "Uzlaşma sağlamak amacıyla, yarın Salale'de yapılacak bölgesel toplantı ertelenmiştir" ifadesini kullandı ve şunları kaydetti: 

"Bölgede istikrarı ve sürdürülebilir iş birliğini destekleyen diyaloğu güçlendirmeye bağlılığımız devam ediyor."

Umman Haber Ajansı'nın (ONA) duyurusunda ise toplantının "yapıcı bir diyalog için uygun koşulların oluşturulması amacıyla ileri bir tarihe" bırakıldığı belirtildi. Açıklamada yeni bir tarih verilmedi.

8 ÜLKE DAVET EDİLDİ, BAHREYN "GELMEM" DEDİ

Busaidi'nin paylaşımında Bahreyn, İran, Irak, Birleşik Arap Emirlikleri, Umman, Katar, Suudi Arabistan ve Kuveyt bayrakları yer alıyordu. Ancak Bahreyn Dışişleri Bakanlığı cumartesi günü yaptığı açıklamada, diplomatik ilişkiler yeniden tesis edilmeden İran'ın katıldığı hiçbir toplu bakanlar düzeyindeki toplantıya katılmayacağını bildirmişti. Bölge hükümetlerinin hiçbiri katılımını resmen teyit etmemişti.

İran Dışişleri Bakanlığı Basra Körfezi İşleri Genel Müdürü Muhammed Alibek ise İRNA'ya yaptığı açıklamada, "Erteleme kararı bazı bölge ülkelerinin talebi ve Tahran ile Maskat'ın ortak kararıyla alındı" dedi. İranlı diplomatlar, birkaç bölge ülkesinin iç istişareler için ek süre istediğini aktardı.

GÜNDEM: HÜRMÜZ'DE YENİ DENİZ KORİDORU

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, toplantı öncesi El-Arabi el-Cedid'e verdiği demeçte, "Bu toplantının ana ve aslında tek gündemi, Hürmüz Boğazı'ndaki yeni deniz rotasıdır" demişti. Arakçi'ye göre Tahran ve Maskat anlaşmayı nihai hale getirmiş, haritaları ve ortak bildiriyi hazırlamıştı; belgelerin toplantının ardından tescil için Uluslararası Denizcilik Örgütü'ne (IMO) sunulması planlanıyordu.

Ağustos sonunda duyurulan çerçeveye göre koridorun giriş güzergâhı İran karasularından başlıyor, çıkış güzergâhının bir bölümü de yine İran karasularından geçiyor. Koridorun genişliği yaklaşık 11,3 kilometre (7 mil). İran ordusu, gemilerin geçiş öncesinde İran gözetiminde olacağını ve ancak izinle geçebileceğini açıklamıştı. Devrim Muhafızları ise Umman'la boğaz sularındaki pay ve gelir paylaşımı konusunda anlaşmaya varıldığını duyurmuştu.

"ANLAŞMA, HİÇBİR ŞEKİLDE BOĞAZIN YENİDEN AÇILACAĞI ANLAMINA GELMİYOR"

Arakçi, anlaşmanın "hiçbir şekilde" boğazın yeniden açılması anlamına gelmediğini vurguladı. İran'ın şartı, ABD'nin haziranda imzalanan İslamabad Mutabakatı'na dönmesi. Arakçi, "ABD İslamabad mutabakatında kabul edip imzaladığı taahhütlere döner ve buna uygun hareket ederse, Hürmüz Boğazı'ndaki durumun normale dönmesi için koşullar oluşur" dedi. İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan da cumartesi günü, ABD saldırılarını ve deniz ablukasını sona erdirdiğinde boğazın yeniden açılacağını söylemişti.

6 AYDIR FİİLEN KAPALI, PETROL 100 DOLARIN ÜZERİNDE

Hürmüz Boğazı, ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a yönelik saldırılarıyla başlayan çatışmanın ardından mart başından bu yana fiilen kapalı. Tahran ticari gemilerden geçiş izni şartı arıyor, hizmet bedeli almayı değerlendiriyor; ABD donanması ise İran limanlarına karşı ters abluka uyguluyor. 17 Haziran'da varılan ve 60 gün süreyle boğazı ücretsiz açık tutmayı öngören mutabakat uygulamaya geçemedi, ABD ağustosta saldırılara yeniden başladı.

Savaş öncesinde günde yaklaşık 130 geminin geçtiği ve küresel petrol arzının beşte birinin taşındığı boğazda trafik dibe vurdu. Reuters'a göre eylül başında 10 günlük dönemde günlük ortalama yalnızca 10 ticari gemi geçti; Kpler verilerine göre 1-19 Ağustos'ta geçen 112 tankerden 21'i açıkça İran rotasını, sadece 2'si Umman rotasını kullandı.

Savaş öncesi 66 dolar seviyesindeki Brent petrol, mart ayında 120 dolara yaklaştı; fiyatlar halen 100 doların üzerinde seyrediyor. Goldman Sachs, Orta Doğu'da deniz taşımacılığına yönelik saldırıların artması halinde petrolün yeniden 120 dolara çıkabileceği uyarısında bulundu. Suudi Arabistan'ın günlük 7 milyon varile kadar kapasiteli Doğu-Batı boru hattının insansız hava aracı saldırısı sonrası geçici olarak kapanması ve Husilerin 11 Eylül'de Bab'ül Mendep Boğazı'ndaki Perim Adası'na ulaşması, taşımacılar açısından ikinci bir darboğaz riski yaratıyor.