Türkistan'da "Türk Akademisi Bilim Konseyi" toplandı

Türk dünyasının bilim ve araştırma merkezi Türk Akademisi Bilim Konseyinin 8. Toplantısı, Kazakistan'ın Türkistan kentinde düzenlendi.
Türkistan'daki Dostluk Evi'nde, Türk Akademisi Başkanı Şahin Mustafayev'in ev sahipliğinde düzenlenen toplantıya, Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin, Azerbaycan Bilim ve Eğitim Bakanı Emin Amrullayev, Kazakistan Bilim ve Yükseköğrenim Bakanı Sayasat Nurbek, Kırgızistan Bilim, Yükseköğretim ve İnovasyon Bakanı Birinci Yardımcısı Durus Kozuev, Özbekistan Yükseköğrenim, Bilim ve İnovasyon Bakan Birinci Yardımcısı Sardor Radjabov ve Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Başkanı Erol Özvar katıldı.
Toplantıda, Türk Akademisinin faaliyetlerine ilişkin rapor sunan Akademi Başkanı Mustafayev, özellikle Türk dünyasında dil bilimi, tarih, edebiyat, ekonomi ve sürdürülebilir kalkınma alanlarında onlarca ortak araştırma projesini hayata geçirdiklerini belirtti.
Mustafayev, bu kapsamda Ortak Türk Alfabesi, Kazakistan ve Moğolistan'daki arkeolojik kazı çalışmaları ve "Türk Dünyasının Kutsal Coğrafyası", "Türk Mitolojisi Ansiklopedik Sözlüğü", "Eski Türk Yazıtları Kataloğu", Türk dilleri terminoloji sözlükleri ve "Türk Aydınlanma Hareketi" gibi projelerin uygulanmasının önemini vurguladı.
Türk halklarının ortak tarihi-kültürel mirasının araştırılması, Türkolojinin geliştirilmesi ve üye ülkeler arasındaki bilimsel işbirliğinin güçlendirilmesine yönelik yürütülen araştırma ve yayın programlarının sonuçlarının ele alındığı toplantıda, Bilim Konseyince Türk Akademisinin 2026 yılına ilişkin eylem planının onaylanması ve bir sonraki Konsey toplantısının Kırgızistan'da yapılması kararlaştırıldı.
Türk Akademisi Bilim Konseyi dönem başkanlığı Azerbaycan'dan Kazakistan'a devredildi.
"Türk dünyası kendi değerlerini bilimsel literatüre kazandırmalı"
Türk Akademisi Bilim Konseyinin 8. Toplantısı'nda konuşan Milli Eğitim Bakanı Tekin, Türk dünyasının tarihi, kültürel ve düşünsel mirasının uluslararası bilimsel literatürde hak ettiği yeri alması gerektiğini belirterek, "sosyal bilimler alanındaki çalışmaların artırılması" çağrısında bulundu.
Türk düşünce tarihinin önemli isimlerinden Yusuf Has Hacib Balasaguni ve eserlerine dikkati çeken Tekin, "Balasagunlu Yusuf'un eseri, temel insani referanslar ve temel insani değerler açısından katbekat daha değerli, daha özgün bir çalışma. Fakat Machiavelli'nin eseri, siyaset bilimi literatüründe başyapıt olarak okutulurken, Balasagunlu Yusuf maalesef hak ettiği değeri görememiş." ifadelerini kullandı.
Literatürde, "Machiavelli'nin yöntem olarak Yusuf Has Hacib'i taklit ettiği, ondan bugünkü karşılıkla intihalde bulunduğu yönünde tartışmalar bulunduğunu" aktaran Tekin, buna rağmen Türk dünyasının kendi değerlerini bilimsel literatüre kazandırma konusunda eksiklikleri bulunduğunu söyledi.
Tekin, bu eksikliğin önemli nedenlerinden birinin sosyal bilimlerin, pozitif bilimlere kıyasla geri planda kalması olduğunu vurgulayarak, şöyle devam etti:
"Söylemi inşa eden alanlarla ilgili, sosyal bilimlerin ilgili alanlarıyla ilgili biraz daha yoğun çalışma yapılmasını, siyaset bilimi, kültür, halk bilimi gibi alanlarda ve bilhassa arkeolojik çalışmalarla ilgili konularda antropolojiyi biraz daha gündeme getirmemiz gerektiğini düşünüyorum."
Söz konusu çalışmaların, Türk dünyasını güçlendirecek ortak bir söyleme dönüştürülmesinin önemine işaret eden Tekin, dünyanın çeşitli bölgelerinde hükümet sistemlerine ilişkin tartışmalar yaşandığını hatırlattı.
Tekin, Türklerin dünyanın en kadim devlet geleneklerinden birine sahip olduğunun altını çizerek, şunları kaydetti:
"Ama Türklere özgü bir hükümet sistemi tasarımından, uluslararası literatürde bahsedilemiyor olması, Türk dünyasında bile hükümet değişikliklerinde başka ülkelerin hükümet sistemleri üzerinden referans verilmesi bence bahsettiğim alandaki eksikliği göstermesi açısından önemli."
Akademinin yeni faaliyet döneminde devlet yönetimi, hükümet sistemleri, insan hakları, temel hak ve hürriyetler ile demokrasi gibi konularda Türk devlet geleneğinin bilimsel çalışmalara daha fazla konu edilmesi gerektiğini belirten Tekin, "Türk devlet geleneğinin, bizim geleneğimizin biraz daha domine edici bir biçimde bilimsel literatüre kazandırılmasını, bu alanda çalışmalar yapılmasını öneriyorum." dedi.
Tekin, konuşmasının sonunda toplantının hayırlı sonuçlar doğurmasını temenni ederken, yeni dönemin Türk dünyası için önemli kazanımlara vesile olmasını diledi.