ABD Yüksek Mahkemesi, Trump'ın doğumla vatandaşlığı iptal etmesini anayasaya aykırı buldu

Abd Başkanı Donald Trump'ın 'ülkede doğan herkese vatandaşlık verilmesini sonlandırmak için' göreve gelir gelmez imzaladığı kararname Yüksek Mahkeme tarafından iptal edildi.

Trump 20 Ocak 2025'te göreve başlar başlamaz, ABD topraklarında doğan her bebeğe doğrudan vatandaşlık verilmesi uygulamasını kaldırmak istemişti.

Kararnamede, ABD'de yasa dışı veya geçici olarak bulunan ebeveynlerin çocuklarının Amerikan vatandaşı olamayacağı belirtiliyordu.

Fakat Seattle eyaletinde bir yargıç 23 Ocak 2025'te bu kararın yürütmesini durdurdu.

Ardından ABD Yüksek Mahkemesi,

Değerlendirme sonucu Yüksek Mahkeme yargıçları üçe karşı altı oyla kararnameyi iptal etti.

Karar, ABD'de yasa dışı yollarla veya geçici statüde bulunan ebeveynlerin çocuklarının, ABD Anayasası uyarınca "doğuştan vatandaş" olduklarını belirten Yüksek Mahkeme Başkanı John Roberts tarafından kaleme alındı.

Roberts karar metninde, ABD İç Savaşı'nın ardından, özgürlüğüne kavuşmuş ve ABD topraklarında doğmuş eski kölelerin vatandaşlık statüsü meselesini çözüme kavuşturmak amacıyla kabul edilen anayasanın 14. maddesinin tarihçesine atıfta bulunuyor.

Roberts, "Vatandaşlık, hem o dönemde hem de günümüzde, haklara sahip olma, yani siyasi topluluğumuza özgürce katılma hakkı anlamına geliyordu. Bu maddeyi hazırlayanlar, bu vaadi 'bu topraklarda özgür doğan herkese' vermişlerdi" yazdı ve "Bizler bugün bu vaadi yerine getiriyoruz" diye ekledi.

Henüz kararla ilgili bir yorum yapmayan Trump, yıllardır doğumla vatandaşlık hakkına son vermeyi göçmenlik politikalarının temel bir unsuru haline getirdi.

2015'te bile bu uygulamayı "yasadışı göç için en büyük cazibe merkezi" olarak nitelendirerek kaldırılması çağrısında bulunmuştu.

Trump birkaç hafta önce, sosyal medyada ABD'nin doğumla vatandaşlık hakkının getirdiği "prangalarla" yaşayamayacağını ifade eden bir paylaşım yapmıştı.

Trump ayrıca, "Bu durum gerek ekonomik gerekse diğer açılardan sürdürülebilir değil, ayrıca dünyada kayda değer hiçbir ülke bu uygulamayı sürdürmüyor" diye eklemişti.

ABD Başkanı, geçmişte gümrük vergileri gibi konularda hedeflerinin Yüksek Mahkeme tarafından engellenmesine öfkeyle tepki göstermişti.

14. madde 1868'de ABD İç Savaşı'nın sona ermesinin ardından yürürlüğe girmişti.

13. maddeyle 1865'te köleliğe son verilmiş, 14. madde ise eski kölelerin vatandaşlık durumunun çözümlenmesi için anayasaya eklenmişti.

14. maddeden önce görülen davalarda Afrika kökenlilerin ABD vatandaşı olamayacağı hükümleri veriliyordu.

Ancak bu değişiklik, bu tür mahkeme kararlarını geçersiz kılmış ve ABD topraklarında doğan her bireyin ülkenin vatandaşı olma hakkına elde edebilmesini güvence altına almıştı.

1898'de Çin kökenli Wong Kim Ark'ın ABD'ye açtığı dava ile 14. madde, göçmen ailelerinin çocukları açısından emsal oldu.

ABD Yüksek Mahkemesi'nde görülen davada 24 yaşındaki Wong, Çinli bir çiftin çocuğu olarak ABD topraklarında dünyaya gelmesine karşın, ülkeye girişine izin verilmediğini iddia etti ve bunun Anayasa'ya aykırı olduğunu savundu.

O tarihten sonra, bugüne kadar, konuyla ilgili başka bir dava görülmedi.