SPK'dan kripto ve yatırımda yeni düzenleme

Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren tebliğ, yabancı bir gerçek kişinin kimliğini uzaktan doğrulamak için pasaportu tek başına yeterli saymıyor. Pasaportun Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatının (ICAO) 9303 standardına uygun olması ve yakın alan iletişimi (NFC) özelliği taşıması gerekiyor. Doğrulama sırasında çipteki bilgilerle pasaport üzerindeki bilgiler karşılaştırılıyor. NFC üzerinden doğrulama yapılamazsa uzaktan müşteri ilişkisi kurulamıyor. Kimlik tespiti, pasaportla uzaktan doğrulama konusunda özel eğitimli personel tarafından görüntülü görüşmeyle yapılıyor. Canlılık testi veya fotoğraf karşılaştırması için gerekli şartları karşılayan yapay zeka uygulamaları da kullanılabiliyor.

Düzenleme adres teyidini de zorunlu tutuyor. Yabancı müşterinin adresi risk bazlı bir yaklaşımla en geç üç ay içinde doğrulanıyor. Bunun için yerleşim yeri belgesi, son üç ayda düzenlenmiş elektrik, su ya da doğalgaz faturası, kamu kurumlarının verdiği belgeler ya da ilgili ülkenin kamuya açık veri tabanları kullanılabiliyor. Adres teyidi tamamlanmadan ne para ve kripto varlık transferi ne de sermaye piyasası araçlarının virmanı yapılabiliyor. Müşterinin bağlandığı IP ve port bilgisi, cihaz kimliği, coğrafi konumu ve tarayıcı verileri de pasaport bilgileriyle birlikte risk temelli değerlendiriliyor, şüpheli bir durum çıkarsa uzaktan kimlik tespiti sonlandırılıyor.

PARA GİRİŞİ YALNIZCA KENDİ HESABINDAN VE SWIFT'LE YAPILIYOR

Pasaportla uzaktan kimliği tespit edilen gerçek kişiler yüksek risk grubunda izleniyor. Müşteri profiline veya iş ilişkisinin kurulma amacına uymayan işlemler saptanırsa kuruluşlar gerekli tedbirleri uyguluyor. Bu hesaplara para yalnızca müşterinin yurt dışındaki bir bankada kendi adına açtığı hesaptan aktarılabiliyor. Para çıkışı da yalnızca müşterinin kendi banka hesabına yapılabiliyor. Transferler yalnızca SWIFT sistemi üzerinden gerçekleştiriliyor ve mesajdaki bilgilerin kimlik doğrulama sırasında alınan bilgilerle uyuşup uyuşmadığı kontrol ediliyor. Bu işlemler müşteri hesabında başka bir işlem yapılmadan önce tamamlanıyor.

Kuruluşlar, uzaktan kabul ettikleri bu müşterilere ilişkin bilgileri, portföy büyüklüklerini ve yatırım tutarlarını takvim yılı esas alınarak her üç aylık dönemin son ayında Mali Suçları Araştırma Kuruluna (MASAK) bildiriyor.

TÜZEL KİŞİLER MERSİS ÜZERİNDEN UZAKTAN MÜŞTERİ OLABİLECEK

Düzenleme yalnızca bireyleri değil ticaret siciline kayıtlı tüzel kişileri de kapsıyor. Bu şirketler de uzaktan kimlik tespitiyle müşteri olabiliyor. Şirketi temsil eden kişinin kimliği uzaktan doğrulanıyor. Temsil yetkisi MERSİS ve/veya Ticaret Sicili Gazetesi üzerinden teyit ediliyor. Gerektiğinde imza sirkülerinin fotoğrafı veya ekran görüntüsü alınıyor. İmza örneği, kimlik belgesi ve/veya MERSİS'teki örnekle karşılaştırılıyor ve belgenin noter onayı teyit ediliyor.

Kuruluşlar ayrıca şirketin gerçek faydalanıcısını belirlemek zorunda. Gerçek faydalanıcı saptanamaz, bilgiler arasında uyumsuzluk çıkar ya da şüpheli bir durum belirlenirse uzaktan kimlik tespiti süreci sonlandırılıyor. Tebliğ 3 Eylül'de Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.