Hendek'teki havai fişek fabrikası patlamasında 6 yıl geçti

Sakarya'nın Hendek ilçesindeki havai fişek fabrikasında 7 kişinin hayatını kaybettiği, 127 kişinin yaralandığı patlamanın üzerinden 6 yıl geçti.
Yukarıçalıca mevkisinde yaklaşık 15 dönüm arazide kurulu fabrikada 3 Temmuz 2020'de saat 11.15'te meydana gelen patlama, olay yerine 50 kilometre mesafedeki kentin birçok noktasından duyuldu. Patlama nedeniyle fabrikanın iki yakasında bulunan Yukarıçalıca ve Akarca mahallelerindeki evlerin camları kırıldı, kapılar eşiklerinden ayrıldı, çatı ve tavanlarda açılmalar meydana geldi. Mahallelerdeki ekinler de savrulan küller nedeniyle zarar gördü.
Sağlık, UMKE, AFAD, itfaiye, jandarma ve polisten oluşan 713 personel, 182 araç, 2 arama köpeği, 2 ambulans helikopter, 2 söndürme helikopteri ve 1 söndürme uçağı görevlendirilen olayda, 7 kişi yaşamını yitirdi, 127 kişi yaralandı.
Olayda yaşamını yitiren Havva Çelik, Sabahattin Tepeçınar, Halis Yılmaz, Muhammet Seyfi Çanakçı, Erhan Ateş ve Muhammet Aygün'ün cenazesi Sakarya'da, Ramazan Kor'un cenazesi Çorum'da toprağa verildi.
Jandarma Genel Komutanlığı Patlayıcı Madde İmha Timi (PAMİT) personelince bölgedeki patlayıcı maddeleri tahliye ve imha işlemi yürütüldü. Zaman zaman kontrollü patlatmaların gerçekleştirildiği bölgede, fabrika çevresindeki köylerde cami hoparlörlerinden duyuru yapılarak vatandaşlar önceden bilgilendirildi.
Patlama nedeniyle 5 çukur oluştu
İlgili bakanlıkça fabrikaya ait 180 dönümlük alanın sanayi imarı resen iptal edildi. Sakarya Valiliği de fabrikanın ruhsatının iptalini kararlaştırdı.
Patlama büyüklükleri, sayısı ve zamanlarının belirlenmesi amacıyla 11 kişiden oluşan heyet tarafından hazırlanan 200 sayfalık bilirkişi raporunda, yaklaşık 30 ton TNT'ye eş değer 12,6 ton piroteknik malzemenin 6 kez infilak ettiği belirtildi.
En büyük patlayıcı miktarının 5 bin 700 kilogram gök bombası (13 ton 396 kilogram TNT'ye eş değer) olduğu ve 19 metre çapında çukur oluşturduğu bildirilen raporda, patlamanın etkisiyle 17 metre, 11 metre, 10 metre ve 4 metre çapında çukurlar oluştuğu bilgisi verildi.
Jandarma Genel Komutanlığı Kriminal Laboratuvarı'nda incelenen numuneler üzerindeki kimyasal analizlerde patlayıcı maddeye rastlanmadı. Yine numunelerde yangını başlatıcı veya hızlandırıcı petrol türevi de belirlenemedi. İncelemeye göre, olay kaza sonucu meydana geldi, saldırı ve sabotaja yönelik bulgu tespit edilmedi.
İlk yargılama süreci
Sakarya Cumhuriyet Başsavcılığının koordinesinde soruşturmayı yürüten Hendek Cumhuriyet Başsavcılığının talimatıyla gözaltına alınan sorumlu müdür Asiye A, ustabaşı Erşan Ö. ve Hasan Ali V. ile iş güvenliği uzmanı Aslı B. 7 Temmuz 2020'de tutuklandı.
Başsavcılığın talimatıyla fabrika sahipleri Yaşar C. ve Ali Rıza Ergenç C. de jandarma ekiplerince gözaltına alındı. Hendek Adliyesi'nde 8 Temmuz 2020'de hakim karşısına çıkarılan şüphelilerden Yaşar C. tutuklandı, Ali Rıza Ergenç C. adli kontrol şartıyla serbest bırakıldı.
Cumhuriyet Başsavcılığınca, fabrika sahipleri Yaşar C. ve Ali Rıza Ergenç C. ile Asiye A, Erşan Ö, Hasan Ali V, Aslı B. ve Ahmet Ç. hakkında "bilinçli taksirle birden fazla kişinin ölümüne ve yaralanmasına neden olma" suçlamasıyla 2 yıl 8'er aydan 22 yıl 6'şar aya kadar hapisle cezalandırılması talebiyle hazırlanan 27 sayfalık iddianame, 1. Ağır Ceza Mahkemesince 23 Ekim 2020'de kabul edildi.
8 duruşmanın yapıldığı davada, ikinci celsede iş güvenliği uzmanı Aslı B. ve üçüncü duruşmada sorumlu müdür Asiye A. ile Erşan Ö, "yurt dışı çıkış yasağı" şeklindeki adli kontrolle tahliye edildi.
Davanın 28 Şubat 2022'de görülen karar duruşmasında mahkeme heyeti, "bilinçli taksirle birden fazla kişinin ölümüne ve yaralanmasına neden olma" suçundan sanıklar Yaşar C. ve Ali Rıza Ergenç C'yi 16 yıl 3'er ay, Hasan Ali V'yi 12 yıl 6 ay, "taksirle birden fazla kişinin ölümüne ve yaralanmasına neden olma" suçundan Erşan Ö, Asiye A, Aslı B. ve Ahmet Ç'yi 6 yıl 8'er ay hapis cezasına çarptırdı. Heyet, tutuklulukta geçirdiği süre göz önüne alınarak Hasan Ali V'nin tahliyesine karar verdi.
Bilirkişi raporu ve mevzuata aykırılıklar gerekçeli kararda yer aldı
Sakarya 1. Ağır Ceza Mahkemesince açıklanan 312 sayfalık gerekçeli kararda, esas hakkındaki mütalaa, savunmalar, müşteki beyanları, tanık ifadeleri, bilirkişi raporları ve hukuki değerlendirme yer aldı.
Fabrikada patlamaya neden olabilecek unsurların ateş, kıvılcım, statik elektrik, sürtünme, darbe, sıcak yüzeyler ve benzerleri olduğu bildirilen gerekçede, şu ifadeler kullanıldı:
"Patlamanın bu denli büyük etki yaratmasının sebebi olarak başlıca 'Çin Mahallesi'nde usule aykırı olarak yapılan barut üretimi ve depolanması olduğu tartışmasızdır. Barut üretimi, üretim öncesinde fabrika adına yapılan başvuruları, başvurudaki eksiklere rağmen barut üretiminin yapılması, ruhsatsız olarak yapılan 3 ayrı binada piroteknik malzeme olan misketlerin depolanması gibi hususlar ayrıntılı olarak izah edilmiştir. Patlamadan önce yaklaşık 1,5 yıl kadar Çinli Yang ustanın gösterdiği tarifle barut üretiminin denendiği, 3-4 ton kadar barutun üretildiği ve depolandığı, üretilen barutun büyük kısmının fabrikadaki diğer ürünlerin üretiminde harcandığı, son olarak 'Çin Mahallesi'ndeki binalarda 700-800 kilogramlık barutun kaldığı, yine patlamadan önceki aylarda yurt dışına gönderilecek siparişlerin depolarda muhafaza edildiği anlaşılmıştır."
Gerekçeli kararda, bilirkişi raporu ile fabrikadaki mevzuata aykırılıklar nedeniyle fabrika sahipleri Yaşar C. ve Ali Rıza Ergenç C'nin asli, diğer sanıkların ise tali kusurlu olduklarının kabul edildiği kaydedildi.
Yargıtay bozma kararı verdi
Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 3. Ceza Dairesinin kararı hukuka uygun bulmasının ardından taraf avukatları, Yargıtaya temyiz başvurusunda bulundu. Yargıtay 12. Ceza Dairesi, davada aralarında fabrika sahiplerinin de bulunduğu 7 sanığa verilen hapis cezalarına ilişkin onama ve bozma kararları aldı.
Yüksek mahkeme, Ali Rıza Ergenç C. hakkındaki kararı eylemin sanık tarafından gerçekleştirildiğinin saptanması, vicdani kanının dosyadaki belge ve bilgilerle uyumlu kesin verilere dayandırılması, eyleme uyan suç vasfı ile yaptırımların doğru belirlenmesi dolayısıyla temyiz istemlerinin reddine ve hükmün onanmasına karar verdi.
Yargıtay, Yaşar C. hakkındaki kararı ise eylemin "olası kastla öldürme" ve "olası kastla yaralama" kapsamında değerlendirilmesi gerekirken mevcut delil durumuna uygun düşmeyen yetersiz gerekçelerle "bilinçli taksirle öldürme" suçundan hüküm kurularak suç vasfında yanılgıya düşülmesi sebebiyle bozdu.
12. Ceza Dairesi, sanık Hasan Ali V. hakkındaki kararı da orantılılık ilkesine aykırı şekilde az ceza tayin edilmesi, sanıklar Asiye A, Ahmet Ç, Erşan Ö. ve Aslı B. hakkındaki hükmü ise yetersiz gerekçelerle "basit taksirle öldürme" suçundan hükümler kurularak suç vasfında yanılgıya düşülmesi nedeniyle hukuka uygun bulmadı.
Mahkeme, kararında direndi
Yargıtayın bozma kararının ardından 6 sanığın tekrar yargılanmasına başlandı.
Sakarya 1. Ağır Ceza Mahkemesi'nde 13 Mayıs 2025'te görülen duruşmada, sanık ve müdafileri, Yargıtayın ilamını kabul etmediklerini belirterek, mahkemenin kararında direnmesi talebinde bulundu. Müşteki ve avukatları ise Yargıtayın bozma ilamına uyulmasını ve sanığın tutukluluk halinin devamını istedi.
Görüşünü açıklayan cumhuriyet savcısı, mahkemenin kararında direnmesini, sanıkların ilk verilen karardaki suçlardan cezalandırılmasını ve Yaşar C'nin tutukluluk halinin devamını talep etti.
26 Eylül 2025'te yapılan karar duruşmasında Yargıtayın bozma ilamına uyulmaması ve kararda direnilmesi yönünde hüküm kuran mahkeme heyeti, tutuklu sanık fabrika sahibi Yaşar C'nin "konutu terk etmeme" şeklindeki adli kontrol tedbiri ve mağdurların zararlarının karşılanması için 15 milyon lira güvence yatırma şartıyla tahliyesine karar verdi.
Mahkemece açıklanan gerekçeli kararda, Yargıtay'ın bozma ilamı verdiği hatırlatılarak, daha önce açıklanan gerekçeli karar içeriğinde eylemin "bilinçli taksir" mi "olası kast" mı kapsamında kalıp kalmadığı hususunda ayrıntılı değerlendirme yapıldığı kaydedildi.
Yaşar Coşkun'a verilen mahkumiyet kararının ve "bilinçli taksir" yönünden yapılan değerlendirmenin doğru olduğu aktarılan gerekçede, diğer sanıklar yönünden verilen "bilinçli taksir" ve "basit taksir" hükümlerinin de yerinde olduğu kaydedildi.
Gerekçede, önceki verilen kararın ve gerekçesinin yerinde olduğu anlaşıldığından oy birliğiyle Yargıtay bozma ilamına karşı direnme kararı verildiği belirtilerek, "Direnme kararı doğrultusunda sanık Yaşar Coşkun'a verilen cezanın miktarı ve tutuklulukta geçirdiği süre göz önüne alınarak adli kontrol hükümlerinden ev hapsi ve kefalet tedbiri uygulanarak tahliyesine karar verilmiştir." ifadeleri kullanıldı.
3 askerin şehit olduğu ikinci patlama davasında 1 jandarma personeline ceza
Havai fişek fabrikasına ait patlayıcıların Adapazarı ilçesi Taşkısığı mevkisinde kontrollü imha amacıyla kamyondan indirildiği sırada 9 Temmuz 2020 saat 11.35'te yaşanan patlamada ise 3 asker şehit oldu, 4 jandarma personeli ile kamyon şoförü yaralandı.
Sakarya Cumhuriyet Başsavcılığınca hazırlanan ve 1. Ağır Ceza Mahkemesince kabul edilen 18 sayfalık iddianamede, dönemin İl Jandarma Komutanı Albay C.Y. ile Jandarma Yüzbaşı M.U.Y, Jandarma Astsubay Kıdemli Başçavuş B.G. ve Jandarma Astsubay Kıdemli Üstçavuş A.G. hakkında "bilinçli taksirle birden fazla kişinin ölümüne ve yaralanmasına neden olma" suçundan 2 yıl 8'er aydan 22 yıl 6'şar aya kadar hapis istemiyle dava açıldı.
Sanıkların yargılanmasına 31 Mayıs 2022'de başlandı. Mahkeme heyeti, 9 Ocak 2024'te davanın karar duruşmasında sanık B.G'yi "bilinçli taksirle birden fazla kişinin ölümüne ve yaralanmasına neden olma" suçundan 8 yıl 10 ay 20 gün hapisle cezalandırdı, sanıklar C.Y, M.U.Y. ve A.G'nin ise beraatine hükmetti.