Otomotivde daralma: Temmuzda satışlar yüzde 25 düştü

Otomotiv sektöründe yılın ikinci yarısında beklenmedik bir daralma yaşandı. Temmuz verilerine göre, otomobil ve hafif ticari araç pazarı geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 25'ten fazla küçülerek 80 bin 786 adede indi. Bu, 2022'den bu yana en düşük Temmuz performansı olarak kayıtlara geçti. Yılın ilk yedi ayında ise pazar yüzde 11 daralarak 640 bin adedin altına düştü.

Daralmanın işaretleri Şubat ayında başladı; yakın coğrafyadaki olaylar, lojistik maliyetlerindeki artış ve ekonomik program hedeflerinin 2027'ye ertelenmesi etkili oldu. Haziran'da stok eritme kampanyaları geçici bir toparlanma sağlasa da Temmuz'da showroom trafiği belirgin şekilde azaldı. Araç arzında ise ciddi bir artış var. Avrupa'daki emisyon cezalarından kaçınan üreticiler, içten yanmalı araçları Türkiye'ye yönlendirdi; bayilerde araç bolluğu oluştu. Liste fiyatlarında 500 bin liraya varan indirimler yapıldı, 2,5 milyonluk araçlar 2 milyona geriledi. Ancak tüketiciler hala showroom'a gitmiyor.

Bunun iki temel nedeni var: Otomobilin yatırım aracı olma özelliğini kaybetmesi ve krediye erişimdeki zorluk. BDDK'nın taşıt kredisi matrahlarını dört yıldır güncellememesi nedeniyle, 2 milyonluk bir araç için bankalar yalnızca yüzde 20 kredi kullandırabiliyor ve vade 12 ay ile sınırlı. Bu durum, nakdi olmayan tüketiciyi zorlarken, nakdi olanlar da alım kararını erteliyor. Elektrikli araç segmenti de daralmadan etkilendi; Temmuz'da bu pazarda düşüş yüzde 26'yı aştı. Ötv matrahının güncellenmemesi, küçük fiyat artışının aracı üst vergi dilimine taşıması ve fiyat farkının yaklaşık 1 milyon liraya ulaşması sorun yaratıyor. Ayrıca Çin, Japonya ve Meksika'dan gelen araçlara yönelik kısıtlamalar arzı olumsuz etkiliyor.

Sektör temsilcileri, önümüzdeki beş ayın kritik olduğunu, ÖTV matrahları ve kredi koşullarında değişiklik yapılmazsa pazarın yıl sonunda 1,2 milyon adede gerileyebileceğini öngörüyor. Distribütörler ve yetkili satıcılar finansman sıkıntısı çekerken, ikinci el piyasasında 10 yaş üstü araçlara yöneliş artıyor. Uzmanlara göre, sektörün canlanması için fiyat indirimleri tek başına yeterli değil; kredi koşullarının da iyileştirilmesi gerekiyor.